تیم ملی فوتبال ایران در جام جهانی با ایستادن در رده سوم گروه G، از رسیدن به مرحله حذفی جام جهانی آمریکا بازماند. شاگردان قلعه نویی که در این گروه با نیوزیلند، ضعیف ترین تیم حاضر در جام جهانی، بازی کردند، با کسب 3 تساوی از 3 مسابقه در رده نهمِ تیم های سوم برتر گروه های 12گانه قرار گرفته و حتی فرصت صعود به عنوان تیم سوم برتر را هم از دست دادند. به این ترتیب، مهم ترین وعده امیر قلعه نویی که پیش از جام، آن را به خورد مخاطبانش داده و گفته بود حداقل 4 امتیاز در مرحله گروهی کسب خواهند، بی اساس از آب درآمد.

امتیاز مهم نیست، جوان ها چه شدند؟

درباره وعده های پوچ امیر قلعه نویی تا به الان مطالب متعددی به رشته تحریر درآمده است؛ به غیر از کسب امتیاز لازم برای صعود از مرحله گروهی، او وعده بازی تماشاگرپسند را داده و مهم تر از همه اینکه گفته بود قصد دارد 60 درصد تیم ملی را پس از جام ملت های آسیا 2023 جوان کند. نتیجه؟ تیم ملی ایران دومین تیم پیر جام جهانی لقب گرفت و ترکیب اصلی اش، مسن ترین تیم ممکن در ادوار جام جهانی شد!

با این وجود و پس از عدم تحقق وعده جوان گرایی، قلعه نویی و دیگر اعضای کادرفنی تیم ملی، در بازی با لغات، رفته رفته تغییرنسل را جایگزین جوان گرایی کردند تا از تیغ انتقادات در امان بمانند. با این حال، تعریفی که قلعه نویی از تغییرنسل دارد، کمی عجیب است؛ آن طور که او می گوید همین که تعدادی 30 سال و بیش از 30 سال، جایگزین عده ای دیگر از 30 سال و بیش از 30 ساله های تیم ملی شوند، یعنی تغییرنسل صورت گرفته است.

جالب آنکه او همین امروز هم دوباره به منتقدانی که می گویند در تیم ملی جوان گرایی صورت نگرفته، تاخته و روی تغییرنسل تاکید کرده است. قلعه نویی در بخشی از صحبت هایش در جمع خبرنگاران می گوید: با بخل و حسادت، بعضی از دوستان می گویند جوان گرایی. تیم ملی جای جوان گرایی نیست، جای تغییرنسل است. در تیم ملی می گویند چرا جوان گرایی نکردید؟ شما یا مطالعه نکردید یا در فوتبال نبودید و یا اینکه در باشگاه خودتان این کار را نکردید. تیم ملی جای تغییرنسل است. 38 بازیکن را در این 2 ساله آوردیم، 9 بازیکن برای اولین بار بود که در جام جهانی بازی کردند!

معنی عجیب تغییرنسل در افکار قلعه نویی

تغییرنسل به اندازه کافی معنا در دل دارد؛ یعنی نسل را عوض کردن. این موضوع اما در افکار قلعه نویی کمی پیچده جا افتاده و ظاهرا تعویض نسل را با تغییرنسل اشتباه گرفته است. تغییرنسل نظریه ای قدیمی است که رونالد اینگلهارت زمانی تحقیقات گسترده ای در جوامع غربی روی مفهوم آن انجام داده و نتایجی گرفته است. او در بخشی از نظریه تغییرنسل می نویسد: اگر در یک جامعه خاص، گروه های جوان تر شرایط متفاوتی را نسبت به گروه های مسن تر تجربه کرده باشند، تفاوت های اساسی و مداومی بین ارزش های اساسی نسل های قدیمی و جوان پیدا می شود. همان طور که گروه های جوان تر به تدریج جایگزین بزرگ ترها می شوند، به طور کلی تفاوت های ارزش ها و رفتار جمعیت آن جامعه قابل پیش بینی و مشاهده می شود.

در چنین نظریه ای به وضوح به جایگزینی گروه جوان تر به جای مسن تر اشاره شده و مفهوم بسیار روشنی دارد. با این حال، در تفکرات قلعه نویی همین که 9 بازیکن تیم ملی اولین بازی شان در جام جهانی را انجام داده اند، یعنی تغییرنسل صورت گرفته. در این تفکر، شجاع خلیل زاده (37)، علی نعمتی (30)، صالح حردانی (27)، آریا یوسفی (24)، محمد قربانی (25)، محمد محبی (27)، امیرحسین حسین زاده (25)، علی علیپور (30)، شهریار مغانلو (31) نسل جدید فوتبال ایران قلمداد شده اند.

جالب است که در بین همین نفرات فقط یک بازیکن زیر 25 سال دیده می شود و شجاع به تنهایی میانگین سنی این گروه اندک را بالا برده است. درحالی که اگر مصدومیت یا مسائل غیرفوتبالی رقم نمی خورد، تعدادی از همین بازیکنان که قلعه نویی استفاده از آن ها را به پای تغییرنسل گذاشته، فرصتی برای بازی کردن به دست نمی آوردند. دیگر، اشاره به این مورد که تعداد زیادی از همین بازیکنان قریب به یک دهه است که فرصت حضور در تیم ملی را داشته و آن را به هر دلیلی هدر داده و یا در جام جهانی مورد استفاده قرار نگرفته اند، تکرار مکررات است. مخلص کلام اینکه با شجاع 37 ساله، نعمتی 30 ساله، شهریار مغانلو 31 و علی علیپور 30 ساله، تغییرنسل صورت نگرفته و بیشتر تعویض نسل حاصل شده است؛ توجیهی غیر از این، بیشتر شبیه به سفسطه است؛ چراکه در سطحی بالاتر، این تغییر هم نتوانسته مانع از پیری آزاردهنده تیم ملی و ثبت رکوردهای منحصربه فردش در دنیا شود.