اقتصاد ایران در سال 1405 با مجموعه ای از چالش های ساختاری و کوتاه مدت مواجه است که هر یک به تنهایی می توانند بر روند رشد، سرمایه گذاری، رفاه خانوارها و عملکرد بنگاه های اقتصادی اثرگذار باشند.

به گزارش دنیای اقتصاد، در سال های گذشته، بسیاری از این مشکلات نه تنها برطرف نشده اند، بلکه به دلیل انباشت سیاست های ناکارآمد، تحریم های خارجی، نوسانات اقتصادی و کاهش سرمایه گذاری، ابعاد گسترده تری پیدا کرده اند.

نخستین و شاید مهم ترین چالش اقتصاد ایران، تورم مزمن است؛ این پدیده طی هفت سال گذشته به یکی از ویژگی های ثابت اقتصاد کشور تبدیل شده است. استمرار این نرخ های تورم پیامدهای گسترده ای بر قدرت خرید خانوارها، سرمایه گذاری، توزیع درآمد و رفاه اجتماعی داشته است. مهم ترین عوامل ایجادکننده تورم در ایران شامل رشد بالای نقدینگی، کسری بودجه مزمن دولت، ناترازی نظام بانکی و بی ثباتی بازار ارز است.

دومین چالش اقتصاد ایران، رشد اقتصادی است. دهه 1390 از منظر بسیاری از اقتصاددانان، دهه از دست رفته اقتصاد ایران محسوب می شود؛ زیرا متوسط رشد اقتصادی کشور در این دوره تقریبا صفر بود. نگرانی اصلی این است که دهه 1400 نیز به سرنوشت دهه قبل دچار شود و اقتصاد کشور بار دیگر دوره ای طولانی از رشد پایین را تجربه کند.

سومین چالش، کسری بودجه دولت است؛ چالشی که طی سال های گذشته به یکی از مهم ترین عوامل ایجاد تورم تبدیل شده است. ساختار مالی دولت همچنان وابستگی بالایی به درآمدهای نفتی دارد و هر زمان صادرات نفت کاهش یافته یا درآمدهای ارزی محدود شده است، دولت با کسری منابع مواجه شده است.

چهارمین چالش، سیاست ارزی و نوسانات نرخ ارز است. طی سال های اخیر، نرخ ارز به یکی از مهم ترین متغیرهای اقتصادی ایران تبدیل شده و تقریبا تمامی بازارها از تغییرات آن تاثیر پذیرفته اند. کارشناسان معتقدند تا زمانی که تورم بالا، کسری بودجه و نااطمینانی های اقتصادی ادامه داشته باشد، نرخ ارز نیز همچنان نوسانات قابل توجهی خواهد داشت.

پنجمین چالش بزرگ اقتصاد ایران به ناترازی صندوق های بازنشستگی مربوط می شود. نسبت پشتیبانی صندوق بازنشستگی کشوری حدود 0.47 و سازمان تامین اجتماعی نیروهای مسلح حدود 0.81 گزارش شده است که نشان دهنده ناترازی جدی در پایداری مالی این صندوق هاست.

ششمین چالش به ناترازی محیط زیست اختصاص دارد. ناترازی آب، فرونشست زمین، آلودگی هوا، گسترش ریزگردها، کاهش منابع طبیعی و تغییرات اقلیمی، هزینه های اقتصادی قابل توجهی به کشور تحمیل کرده اند.

هفتمین چالش، ناترازی انرژی و سوخت است. ایران با وجود برخورداری از منابع عظیم نفت و گاز، طی سال های اخیر با کمبود برق و گاز در فصول مختلف سال مواجه بوده است. قطعی های مکرر برق در تابستان و محدودیت گاز در زمستان، خسارت های سنگینی به صنایع، تولیدکنندگان و حتی بخش خدمات وارد کرده است.

هشتمین چالش به سیاست خارجی و تحولات ژئوپلیتیک مربوط می شود. اقتصاد ایران طی دو دهه گذشته همواره تحت تاثیر تحریم های بین المللی، تنش های منطقه ای و محدودیت های مالی قرار داشته است. پرونده هسته ای، موضوع FATF، تحریم های اقتصادی و وضعیت روابط ایران با کشورهای منطقه و جهان، همچنان از مهم ترین متغیرهای اثرگذار بر اقتصاد کشور هستند.

نهمین چالش، مسائل جمعیتی و بازار کار است. کاهش نرخ رشد جمعیت، افزایش سهم سالمندان و کاهش تدریجی جمعیت در سن کار، از مهم ترین دغدغه های بلندمدت اقتصاد ایران محسوب می شوند.

دهمین چالش به اینترنت، اقتصاد دیجیتال و محدودیت های فضای مجازی اختصاص دارد. فعالان این حوزه در ایران با چالش هایی مانند قطعی اینترنت، محدودیت دسترسی، فیلترینگ و کاهش کیفیت ارتباطات مواجه بوده اند. کارشناسان اشاره کرده اند که قطعی اینترنت به صورت روزانه 3 تا 5 همت به اقتصاد کشور آسیب زده است.