سند 10 صفحه‌ای به دست فارس رسیده است که از تولد یک بازار تازه به نام «بازار بهینه‌سازی انرژی و محیط زیست» خبر می‌دهد.

عالی‌ترین رکن این بازار شورایی به ریاست رییس‌جمهور، با حضور وزرای کلیدی اقتصاد و انرژی هستند.  

نسخه نهایی این سند تیرماه 1405، توسط معاون رییس‌جمهور اسماعیل سقاب اصفهانی تدوین شده و حالا نوبت کمیسیون اقتصادی دولت است تا آن را بررسی کند.  

ایده شکل‌گیری بازار انرژی که هم اکنون در دولت پزشکیان تدوین شده، پیشتر در قالب طرح وان توسط سعید جلیلی مطرح شده بود، هرچند این دو طرح در جزییات با هم تفاوت‌هایی دارد.

طبق این آیین‌نامه 100 درصد سهمیه انرژی مصرفی بخش خانگی به صورت سرانه و بر اساس بعد خانوار بین همه خانواده‌ها تقسیم شده و هر خانواده در صورت مصرف بیشتر باید انرژی خود را به قیمت آزاد از بازار خریداری کند.

این طرح یک دگرگونی ناگهانی در حوزه انرژی است و عملا قیمت‌گذاری حامل‌های انرژی را از دولت به بازار آزاد می‌سپارد.

در یک سوی میدان، کارشناس انرژی رحیم احمدی معتقد است که برای اولین‌بار، کاهش مصرف نه تنها جریمه ندارد؛ بلکه منبع درآمد می‌شود. به باور او، اقتصاد بیمار ایران به همین داروی تلخ نیاز مبرم دارد.  

در سوی دیگر، کارشناس اقتصادی مهدی پناهی زنگ خطر را به صدا درآورده و هشدار می‌دهد که دولت اول شوک گرانی می‌دهد، بعد پاداش؛ او از دست اندرکاران این طرح می‌پرسد، آیا مردم اصلاً توان کاهش مصرف دارند یا این طرح فقط یک قمار بزرگ روی توان فرسوده‌ترین قشر جامعه است.

مرکز پژوهش‌های مجلس اما پیش‌تر درباره «شوک‌درمانی» در اقتصاد هشدار داده بود. طبق این گزارش اقدامات شوک‌آور نه تنها اصلاح نمی‌کنند، بلکه با آثار منفی اجتماعی، راه هرگونه تحول را می‌بندند.

راه حل به اعتقاد آن‌ها، تغییرات تدریجی و کوچک‌مقیاس است.