در حالی که ایران و ایالات متحده شش شب متوالی درگیر رویارویی نظامی بوده اند، نشانه های متعددی حاکی از آن است که این دور تازه از درگیری ها می تواند وارد مرحله ای شدیدتر شود. همزمان، تهران و واشنگتن همچنان از نظر دیپلماتیک فاصله زیادی با یکدیگر دارند و اگرچه آمریکا حملات نظامی گسترده ای را علیه ایران انجام می دهد، اما ایران نیز همچنان توانایی وارد کردن خسارات قابل توجه را حفظ کرده است.

به نقل از گاردین، تحولات روز جمعه نمونه ای از این وضعیت بود. موجی از حملات ایالات متحده که شامل شلیک موشک از جنگنده ها، پهپادها و ناوهای جنگی می شد، بنادر و مناطق جنوبی ایران را هدف قرار داد. این حملات به فروریختن برجی در چابهار، واقع در ساحل دریای عمان، و تخریب بزرگراه ها و پل های منتهی به بندرعباس در نزدیکی تنگه هرمز انجامید؛ اقدامی که به نظر می رسد با هدف قطع دسترسی به این بندر صورت گرفته باشد.

در مقابل، ایران نیز همانند موارد پیشین، با حمله به متحدان منطقه ای آمریکا واکنش نشان داد. قطر، بحرین و به ویژه کویت هدف این حملات قرار گرفتند. در کویت، یک نیروگاه برق و یک تأسیسات آب شیرین کن هدف قرار گرفت که در پی آن آتش سوزی رخ داد و خساراتی با ابعاد نامشخص بر جای ماند. تأسیسات آب شیرین کن در منطقه خشک خلیج فارس نقش حیاتی در تأمین آب دارند و حدود 90 درصد نیاز آبی کویت را تأمین می کنند.

ایالات متحده پیش تر بارها اعلام کرده بود که کارزار 38 روزه بمباران ایران در فصل بهار، که با همکاری اسراییل انجام شد، توان نظامی تهران را نابود یا به شدت تضعیف کرده است. دونالد ترامپ نیز همین هفته در گفت وگو با شبکه فاکس نیوز مدعی شد: تسلیحات ایران 91 درصد کاهش یافته است.

با این حال، گزارش های اطلاعاتی آمریکا و دامنه حملات اخیر ایران، تصویری متفاوت ارائه می کنند.

بر اساس ارزیابی های اطلاعاتی آمریکا که در ماه مه به بیرون درز کرد، ایران بار دیگر به 30 مورد از مجموع 33 سایت پرتاب موشک خود در امتداد تنگه هرمز دسترسی یافته و همچنین حدود 70 درصد از ذخایر موشکی و پرتابگرهای خود را، در مقایسه با وضعیت پیش از جنگ، بازیابی کرده است.

در این ارزیابی ها آمده است که مسدود کردن ورودی یک پایگاه موشکی زیرزمینی با آوار ناشی از انفجار، بسیار ساده تر از نابود کردن کامل آن است و همین مسئله امکان پاکسازی و بازسازی این تأسیسات را در جریان آتش بس اواخر بهار فراهم کرده است.

به گفته سازمان تجارت دریایی بریتانیا ، روز دوشنبه دو نفتکش که در مسیر جنوبی تنگه هرمز و در نزدیکی عمان در حرکت بودند، هدف اصابت موشک قرار گرفتند. در نتیجه این حمله، یک ملوان کشته و هشت نفر دیگر مجروح شدند.

همچنین نفتکش سومی در دریای عمان و در فاصله 45 مایلی شمال غربی منطقه قلهات هدف قرار گرفت. این حوادث نشان دهنده برد عملیاتی توان نظامی ایران علیه نفتکش هایی است که دفاع از آن ها، مگر با حضور نزدیک کشتی های جنگی، دشوار است.

در پی این حملات، ایالات متحده محاصره دریایی خود در دریای عمان را دوباره برقرار کرد. همچنین تعداد عبورهای روزانه از تنگه هرمز تا روز پنج شنبه به تنها سه مورد کاهش یافت که پایین ترین میزان از ماه مه تاکنون محسوب می شود.

همزمان، قیمت نفت خام برنت از 75.50 دلار در پایان هفته گذشته به 82 دلار افزایش یافت.

به گفته تحلیلگران، ایران تنها با حفظ سطح محدودی از تهدید نظامی نیز قادر است عبور و مرور در تنگه هرمز را مختل کند. در همین راستا، روز جمعه نیز گزارش شد که یک نفتکش دیگر هدف حمله قرار گرفته است، هرچند این حادثه تلفات جانی در پی نداشت.

مایکل کارپنتر، مقام پیشین امنیت ملی در دولت جو بایدن که اکنون با مؤسسه بین المللی مطالعات استراتژیک همکاری می کند، درباره شرایط کنونی گفت: اکنون که آن سدِ بازدارنده شکسته شده [و وضعیت تغییر کرده است]، هزینه های تشدید تنش برای هر دو طرف بسیار کمتر از دوران پیش از 28 فوریه است.

او در عین حال تأکید کرد که کاخ سفید هیچ استراتژی روشن یا سنجیده ای برای برون رفت از این وضعیت ندارد.

به گزارش منابع آگاه، ایالات متحده که از روند تحولات ناراضی است، همچنان در پی یافتن راهی برای وادار کردن ایران به پذیرش خواسته های خود است؛ هرچند مشخص نیست این هدف بدون اجرای یک عملیات زمینی گسترده چگونه قابل دستیابی باشد؛ عملیاتی که آمریکا نه آمادگی آن را دارد و نه تمایلی به اجرای آن نشان داده است.

در همین حال، نیروهای تفنگدار دریایی مستقر در گروه عملیات آبی خاکی ناو یواس اس باکسر (USS Boxer) نیز در اجرای محاصره دریایی آمریکا مشارکت دارند.

به گفته منابع مطلع، گزینه تشدید عملیات نظامی در نشست روز سه شنبه اتاق وضعیت کاخ سفید مورد بررسی قرار گرفت.

اطلاعات منتشرشده پس از این نشست نشان می دهد که گزینه های مورد بحث شامل بمباران یک تأسیسات هسته ای دیگر در اعماق منطقه کوه پیک اکس (Pickaxe Mountain) بوده است؛ اقدامی که تأثیر مستقیمی بر وضعیت حساس تنگه هرمز نداشت.

گزینه دیگر، تصرف جزیره راهبردی خارگ بود؛ جزیره ای که در صورت نبود محاصره دریایی آمریکا، حدود 90 درصد صادرات نفت ایران از طریق آن انجام می شود.

به گفته کارشناسان، تصرف جزیره خارگ یا هر نقطه کوچک دیگری برای ارتش آمریکا از نظر نظامی امکان پذیر است، اما حفظ آن موقعیت بسیار دشوار خواهد بود، زیرا به طور مداوم در معرض حملات موشکی و پهپادی ایران قرار می گیرد.

در همین حال، برآوردهای اندیشکده مرکز مطالعات استراتژیک و بین المللی نشان می دهد ادامه بمباران های آمریکا موجب کاهش بیشتر ذخایر تسلیحاتی این کشور خواهد شد؛ از جمله موشک های رهگیر پدافند هوایی که تولید آن ها دشوار است و موجودی شان به نصف کاهش یافته، و همچنین موشک های گران قیمتی که ذخایر آن ها به حدود یک چهارم تا یک سوم میزان پیشین رسیده است.

دونالد ترامپ همچنین تهدید کرده است که شاید تا هفته آینده تمام نیروگاه های آن ها را بمباران کند.

به باور تحلیلگران، چنین سطحی از تشدید درگیری می تواند با محکومیت گسترده بین المللی روبه رو شود، زیرا به طور گسترده به عنوان جنایت جنگی تلقی خواهد شد و در عین حال خطر واکنش متقابل ایران در خلیج فارس را افزایش می دهد؛ موضوعی که حمله روز جمعه به تأسیسات آب شیرین کن کویت نمونه ای از آن تلقی می شود.

با این حال، این همان موضعی است که ترامپ پیش تر نیز در ماه آوریل مطرح کرده بود اما بعداً از آن عقب نشینی کرد.

رکسان فرمانفرماییان، مدرس دانشگاه کمبریج، معتقد است حکومت ایران نشان داده که توان تحمل فشارها را دارد. به گفته او، انسجام داخلی حکومت با برگزاری مراسم تشییع ملی یک هفته ای سیدعلی خامنه ای بیش از پیش نمایان شد.

او در عین حال نسبت به احتمال تشدید شدید درگیری ها هشدار داد، اما افزود: احساس من این است که کوتاه تر از جنگ بهار خواهد بود، زیرا هر دو طرف خسته شده اند و در نهایت نیز نتیجه ای چندان متفاوت با وضعیت کنونی به دست نخواهد آمد.

فرمانفرماییان در پایان تأکید کرد: هیچ کدام نمی توانند ضربه نهایی را با قیمتی قابل قبول وارد کنند.

منبع: فرارو