صبح نو: دولت ترامپ با بهره‌گیری از ابزارهای اقتصادی و حق وتو، در حال طراحی سیستمی است که در آن تنها قدرت نظامی و سیاسی معیار حق‌ و ناحق است، نه موازین حقوقی. سیاست خارجی دولت دوم دونالد ترامپ، با الگوی مشخصی از «نهادستیزی» و «یک‌جانبه‌گرایی» در حال رقم زدن فصل تازه‌ای از چالش‌های حقوق بین‌الملل است. خروج گسترده از سازمان‌های جهانی تا تهدید آشکار به انحلال دیوان کیفری بین‌المللی (ICC)، همگی در راستای ایجاد سپری در برابر هرگونه مرجع فراقضایی است که بتواند اقدامات نظامی و سیاسی آمریکا را مورد پیگرد قرار دهد.

روبیو در سر مقاله‌ای در روزنامه وال استریت ژورنال نوشت: ایالات متحده در حال آغاز یک کارزار دیپلماتیک با یک پیام ساده است؛ کشورهای مستقل، مافوق جهانی شدن باشند. کسانی که از امنیت آمریکا سود می‌برند نباید بیکار بنشینند در حالیکه آنهایی که این امنیت را تامین می‌کنند، هدف قرار می‌گیرند.

روبیو در مطلبی که امروز دوشنبه در وال استریت ژورنال منتشر شده است، می‌نویسد: این تنها آغاز کار است. با استفاده از تمام ابزارهایی که در اختیار دولت ما است و با همکاری هر متحدی که می‌توانیم با آنها هدف مشترک داشته باشیم، دیوان کیفری بین‌المللی را منحل خواهیم کرد.

دونالد ترامپ، رییس جمهور آمریکا و دیگر مقامات آمریکایی مانند جورج دبلیو بوش، رییس جمهور سابق مدت‌هاست که گفته‌اند دیوان کیفری بین‌المللی نباید اختیار تحقیق و پیگرد قانونی آمریکایی‌ها به ویژه اعضای ارتش ایالات متحده را داشته باشد.

یک مقام وزارت امور خارجه آمریکا که خواست نامش فاش نشود، به رویترز گفت که طیف گسترده‌ای از گزینه‌ها برای هدف قرار دادن دیوان کیفری بین‌المللی در دست بررسی است؛ از جمله ممنوعیت سفر، لغو ویزا، افزایش تحریم‌ها علیه دیوان کیفری بین‌المللی و سازمان‌های وابسته و فشار دیپلماتیک بر سایر کشورها برای خروج از دیوان کیفری بین‌المللی.

دیوان کیفری بین‌المللی در سال 2002 توسط جامعه جهانی برای پیگرد جنایات جنگی، نسل‌کشی و جنایات علیه بشریت تاسیس شد. این دیوان تنها در صورتی قدرت خود را اعمال می‌کند که یک کشور عضو قادر یا مایل به پیگرد جنایات نباشد. ایالات متحده و اسراییل هرگز عضو این دیوان نبوده‌اند.

خصومت ترامپ نسبت به دیوان کیفری به دوره اول ریاست جمهوری او برمی‌گردد. این خصومت دوباره با طرحی برای مجازات مقامات دیوان کیفری بین‌المللی آشکار شد. در نوامبر 2024 (آبان ماه 1403)، زمانی که ترامپ دوباره انتخاب شد، دیوان کیفری بین‌المللی، بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر و همچنین یوآو گالانت، وزیر جنگ سابق رژیم صهیونیستی را به دلیل جنایات جنگی در غزه متهم کرد.

ماه گذشته، سه قاضی دیوان کیفری بین‌المللی از ترامپ و دولت او به دلیل تحریم‌های اعمال شده علیه آنها در سال گذشته شکایت و تاکید کردند که این اقدامات غیرقانونی است.

مقام وزارت امور خارجه آمریکا به رویترز گفت که روبیو و دیگر مقامات ارشد آمریکایی در چارچوب کمپینی «برای منزوی کردن دیپلماتیک دادگاه بین‌المللی کیفری و اطمینان از اینکه نمی‌تواند آمریکایی‌ها را هدف قرار دهد» به کشورهای دیگر فشار می‌آورند.

سابقه‌ سازمان‌ستیزی ترامپ؛ از پاریس تا 66 نهاد

دونالد ترامپ از نخستین روزهای ریاست‌جمهوری خود در سال 2017، سیاست خروج از معاهدات و نهادهای بین‌المللی را به عنوان «اولویت ملی» اعلام کرد. خروج از برجام، پیمان آب‌وهوایی پاریس، سازمان جهانی بهداشت، شورای حقوق بشر سازمان ملل و یونسکو، تنها بخشی از کارنامه‌ دورهٔ اول اوست. در فوریه 2026، ترامپ با امضای یک فرمان اجرایی، خروج از 66 سازمان بین‌المللی دیگر را کلید زد و عملاً رویکرد «آمریکا اول» را به «آمریکا تنها» ارتقا داد. تحلیلگران، این رویکرد را نه یک تاکتیک مقطعی، بلکه یک «جهان‌بینی» می‌دانند که در آن، هر نهاد فراملی که محدودیتی برای اقدامات آمریکا ایجاد کند، نامشروع تلقی می‌شود، فارغ از کارکرد حقوقی یا انسانی آن. آخرین هدف این کارزار، دیوان کیفری بین‌المللی (ICC) است؛ نهادی که آمریکا هرگز اساسنامه رم (معاهده تأسیس آن) را تصویب نکرده، اما از قدرت بالقوه آن برای صدور حکم علیه مقامات آمریکایی یا اسراییلی هراس دارد.