فاطمه کریمی، مدیرعامل شرکت کنترل کیفیت هوای تهران با تشریح مشخصات اشعه فرابنفش (UV) و آلاینده ازن، ضمن هشدار نسبت به احتمال افزایش شدت اشعه فرابنفش در روزهای گرم سال، گفت: شاخص اشعه فرابنفش (UV) و غلظت آلاینده ازن معمولاً در روزهای گرم و آفتابی افزایش می یابند، اما افزایش یکی لزوماً به معنای افزایش دیگری نیست چرا که هر یک علاوه بر تابش خورشید، تحت تاثیر عوامل محیطی و جوی دیگری نیز قرار دارند.

به گزارش ایسنا، فاطمه کریمی افزود: موضوع اشعه فرابنفش (UV) و آثار آن بر سلامت شهروندان در این شرایط جوی بیش از گذشته مورد توجه قرار گرفته است. اگرچه شرکت کنترل کیفیت هوا به طور مستقیم مسئول پایش اشعه فرابنفش نیست اما از آنجا که این اشعه هم بر سلامت انسان اثر مستقیم دارد و هم در فرآیند تشکیل برخی آلاینده ها از جمله ازن سطح زمین نقش دارد، آگاهی شهروندان از ارتباط این دو موضوع اهمیت زیادی دارد.

وی با بیان اینکه اشعه فرابنفش بخشی از تابش خورشید است که با چشم غیرمسلح دیده نمی شود، افزود: این اشعه می تواند بر پوست، چشم و حتی سیستم ایمنی بدن اثر بگذارد. تابش فرابنفش در محدوده طول موج 200 تا 400 نانومتر قرار دارد و به سه دسته UVC، UVB و UVA تقسیم می شود که هر یک ویژگی ها و آثار متفاوتی دارند.

کریمی درباره شاخص فرابنفش (UVI) توضیح داد: این شاخص یک استاندارد بین المللی برای اندازه گیری قدرت تابش پرتو فرابنفش در ایجاد آفتاب سوختگی در زمان و مکان مشخص است. هرچه عدد این شاخص بالاتر باشد، احتمال آسیب به پوست و چشم در مدت زمان کوتاه تری افزایش می یابد. به همین دلیل شاخص UV یکی از مهم ترین ابزارهای هشداردهنده برای حفاظت فردی در روزهای آفتابی و گرم محسوب می شود.

مدیرعامل شرکت کنترل کیفیت هوای تهران ادامه داد: شدت اشعه فرابنفش معمولاً در ساعات میانی روز بیشتر است و در اغلب روزها در بازه زمانی 10 تا 17 به ویژه بین ساعات 12 تا 14، اوج تابش UV را شاهد هستیم البته این زمان بسته به فصل، عرض جغرافیایی، ارتفاع از سطح دریا، میزان ابرناکی و حتی بازتاب سطح زمین می تواند تغییر کند بنابراین شدت UV صرفاً به گرمای هوا وابسته نیست.

وی با اشاره به طبقه بندی شاخص UV گفت: زمانی که این شاخص بین صفر تا 2 باشد، خطر، کم ارزیابی می شود. اعداد 3 تا 5 نشان دهنده خطر متوسط، 6 تا 7 بیانگر شدت زیاد، 8 تا 10 نشان دهنده خطر بسیار زیاد و اعداد 11 و بالاتر به معنای خطر بسیار شدید هستند که نیازمند رعایت جدی اقدامات حفاظتی است.

کریمی در ادامه با تأکید بر تفاوت میان انواع ازن اظهار کرد: ازن موجود در لایه های بالایی جو یا استراتوسفر نقش حفاظتی دارد و بخش قابل توجهی از اشعه فرابنفش زیان آور خورشید را جذب می کند اما ازنی که در پایش های شهری مورد توجه قرار می گیرد، ازن سطح زمین یا ازن تروپوسفری است که در نزدیکی سطح زمین تشکیل می شود و یک آلاینده مضر به شمار می رود.

وی افزود: ازن سطح زمین به طور مستقیم از منابع آلاینده منتشر نمی شود بلکه یک آلاینده ثانویه است که در نتیجه واکنش های شیمیایی میان اکسیدهای نیتروژن و ترکیبات آلی فرار در حضور نور خورشید و گرما شکل می گیرد. به همین دلیل در روزهای گرم، آفتابی و دارای شرایط پایداری هوا، احتمال افزایش غلظت آن بیشتر است.

مدیرعامل شرکت کنترل کیفیت هوای تهران خاطرنشان کرد: ازن سطح زمین می تواند موجب تحریک گلو، سرفه، تنگی نفس، تشدید بیماری آسم و کاهش عملکرد ریه شود و به ویژه برای گروه های حساس مخاطرات بیشتری به همراه داشته باشد.

وی درباره ارتباط اشعه فرابنفش و ازن سطح زمین نیز توضیح داد: هر دو پدیده معمولاً در روزهای گرم، آفتابی و کم ابر شدت بیشتری پیدا می کنند اما این موضوع به معنای وجود یک رابطه مستقیم و همیشگی میان آن ها نیست. ممکن است در یک روز آفتابی، شاخص UV بالا باشد اما به دلیل پایین بودن آلاینده های پیش ساز، غلظت ازن سطح زمین در سطح نگران کننده قرار نگیرد. از سوی دیگر در برخی شرایط، ازن سطح زمین می تواند افزایش یابد، حتی اگر عواملی مانند ابرناکی یا گردوغبار مانع از رسیدن تابش UV به بیشترین میزان خود شوند.

کریمی تأکید کرد: گرمای هوا به تنهایی عامل افزایش UV یا ازن سطح زمین نیست. در مورد اشعه فرابنفش، عواملی مانند زاویه تابش خورشید، فصل، ساعت روز، ارتفاع از سطح دریا و میزان ابرناکی نقش تعیین کننده دارند همچنین در شکل گیری ازن سطح زمین علاوه بر تابش خورشید و دما، میزان انتشار آلاینده های اولیه، سرعت و جهت باد، پایداری جو و شرایط پراکندگی آلاینده ها نیز مؤثر است.

وی به شهروندان توصیه کرد: در روزهای گرم و با تابش شدید خورشید، فعالیت های سنگین، ورزش و پیاده روی طولانی را به ساعات ابتدایی صبح یا پس از غروب آفتاب موکول کنند همچنین بهتر است در فاصله زمانی 10 تا 16 از حضور غیرضروری در فضای باز پرهیز شود و استفاده از کلاه لبه دار، عینک آفتابی استاندارد، لباس مناسب و کرم ضدآفتاب در دستور کار قرار گیرد.

کریمی در پایان گفت: در روزهایی که شاخص کیفیت هوا به دلیل افزایش غلظت ازن سطح زمین در شرایط ناسالم قرار می گیرد، کودکان، سالمندان، بیماران قلبی و ریوی و مبتلایان به آسم باید از انجام فعالیت های شدید در فضای باز خودداری و شهروندان نیز وضعیت کیفیت هوا را از منابع رسمی پیگیری کنند.