بازار موتورسیکلت های وارداتی در ایران طی سال های اخیر با فاصله قابل توجهی نسبت به بازارهای جهانی مواجه شده است. بررسی قیمت مدل هایی مانند هوندا PCX 160، هوندا ADV 160، هوندا ADV 350 و یاماها XMAX 250 و XMAX 300 نشان می دهد برخی از این محصولات در بازار ایران با قیمتی دو تا سه برابر میانگین جهانی معامله می شوند.

به گزارش آخرین خودرو، این در حالی است که بسیاری از همین مدل ها در کشورهای آسیایی مانند تایلند، اندونزی، فیلیپین و هند، محصولاتی کاربردی برای حمل ونقل روزمره محسوب می شوند و نه کالاهایی لوکس. با این حال، محدودیت عرضه، ساختار واردات، شرایط ارزی و نبود رقابت کافی باعث شده قیمت موتورسیکلت وارداتی در ایران فاصله چشمگیری با بازارهای جهانی پیدا کند.

برای بررسی دقیق تر این اختلاف، قیمت چند مدل محبوب هوندا و یاماها در بازارهای مختلف جهان مقایسه شده است.

مالیات و عوارض داخلی یکی از مهم ترین عوامل تفاوت قیمت است. در بسیاری از کشورهای اروپایی، مالیات بر ارزش افزوده و هزینه های مرتبط با مالکیت، سهم قابل توجهی از قیمت نهایی محصول را تشکیل می دهد؛ در حالی که در کشورهای تولیدکننده جنوب شرق آسیا این هزینه ها کمتر است.

هزینه حمل ونقل، بیمه، شبکه توزیع و خدمات پس از فروش نیز در قیمت نهایی اثرگذار است. همچنین برخی بازارها استانداردهای سخت گیرانه تری در حوزه آلایندگی و ایمنی دارند که می تواند باعث افزایش هزینه عرضه محصول شود.

از سوی دیگر، شرکت های سازنده محصولات خود را متناسب با قدرت خرید مشتریان، شرایط رقابت و جایگاه برند در هر بازار قیمت گذاری می کنند. به همین دلیل یک مدل مشخص می تواند در یک کشور یک وسیله حمل ونقل اقتصادی باشد، اما در بازار دیگری در جایگاه محصولی نیمه لوکس قرار گیرد.

مقایسه قیمت بازار ایران با میانگین جهانی نشان می دهد فاصله قیمت این محصولات در کشور بسیار بیشتر از اختلاف های معمول جهانی است.

بر اساس این داده ها، یاماها XMAX 250 بیشترین فاصله را با بازار جهانی دارد و خریدار ایرانی برای خرید این مدل بیش از سه برابر میانگین جهانی هزینه می کند. هوندا ADV 350 و یاماها XMAX 300 نیز به ترتیب حدود 2.7 و 2.5 برابر میانگین جهانی قیمت دارند. حتی مدل هایی مانند هوندا ADV 160 و PCX 160 که در بسیاری از کشورهای آسیایی محصولات شهری و اقتصادی محسوب می شوند، در ایران با قیمت هایی بسیار بالاتر عرضه می شوند.

طبیعی است که واردات هر محصولی با هزینه هایی مانند حمل ونقل، بیمه، ثبت سفارش، تأمین ارز، تعرفه گمرکی، ترخیص و شبکه توزیع همراه باشد.

با این حال، بررسی ماهیت صنعت موتورسیکلت نشان می دهد این هزینه ها به تنهایی نمی تواند فاصله دو تا سه برابری برخی محصولات با قیمت جهانی را توضیح دهد. موتورسیکلت به دلیل ابعاد کوچک تر و وزن پایین تر، هزینه حمل ونقل بسیار کمتری نسبت به خودرو دارد. همچنین امکان حمل تعداد بیشتری محصول یا مجموعه قطعات در هر محموله باعث کاهش هزینه لجستیک می شود.

از سوی دیگر، واردات موتورسیکلت با برخی هزینه های سنگین حوزه خودرو مانند گواهی اسقاط، فرآیندهای پیچیده اسقاط و جایگزینی ناوگان یا برخی محدودیت های خاص واردات خودرو مواجه نیست. به همین دلیل، اگرچه افزایش قیمت ناشی از هزینه های واردات و شرایط اقتصادی قابل انتظار است، اما فاصله قیمتی ایجادشده نیازمند بررسی دقیق تر ساختار هزینه ها است.

یکی از نکات مهم در تحلیل قیمت موتورسیکلت وارداتی در ایران این است که هر محصول خارجی الزاماً یک موتورسیکلت وارداتی کامل نیست.در صنعت جهانی موتورسیکلت، بخش قابل توجهی از تجارت بر پایه ارسال قطعات، مجموعه ها و کیت های مونتاژی انجام می شود.

شرکت ها برای کاهش هزینه حمل ونقل و استفاده از مزیت های تعرفه ای، بخشی از فرآیند تولید را در کشورهای مقصد یا مراکز منطقه ای انجام می دهند. بر همین اساس، باید میان سه مفهوم تفاوت قائل شد؛ محصول کامل وارداتی (CBU)، محصول مونتاژشده از قطعات منفصله (CKD/SKD) و محصولی که دارای داخلی سازی واقعی است.

بخش قابل توجهی از محصولات موجود در کشور حاصل ورود قطعات و انجام فرآیند مونتاژ داخلی است، نه واردات کامل محصول نهایی. در این مدل، بخش هایی مانند پیشرانه، شاسی، قطعات بدنه و سیستم انتقال قدرت از تأمین کنندگان خارجی خریداری شده و پس از ورود به کشور در خطوط مونتاژ داخلی سرهم می شوند.

در بازار ایران، عرضه برندهای معتبر جهانی مانند یاماها و هوندا توسط مجموعه های مشخصی انجام می شود.

علاوه بر این، شرکت ها و مجموعه های دیگری نیز در واردات، مونتاژ یا عرضه محصولات برندهای خارجی موتورسیکلت حضور دارند. طبیعی است که فعالیت در بازار واردات موتورسیکلت با هزینه هایی مانند تأمین ارز، حمل ونقل، بیمه، تعرفه، ترخیص، خدمات پس از فروش، هزینه های شبکه فروش و ریسک های تجاری همراه است؛ اما با توجه به اینکه ساختار موتورسیکلت نسبت به خودرو هزینه های لجستیکی و برخی هزینه های قانونی مانند گواهی اسقاط را ندارد، فاصله دو تا سه برابری برخی محصولات با میانگین جهانی نیازمند توضیح دقیق تر است.