سه هفته آرامش شکننده در تنگه هرمز، برای دونالد ترامپ فرصتی موقت فراهم کرد تا قیمت جهانی نفت را مهار کند، اما دور تازه تبادل آتش، این دستاورد را به خطر انداخته است. دیوید گلدمن، تحلیلگر شبکه سی ان ان معتقد است که بسته شدن مجدد این آبراه حیاتی، نه تنها جریان صادرات نفت خام را مختل می کند، بلکه می تواند با توجه به وضعیت بحرانیِ ذخایر راهبردی انرژی آمریکا، اقتصاد این کشور را با شوکی بی سابقه مواجه کند.

به نقل از شبکه سی ان ان، سه هفته آرامش شکننده، برای دونالد ترامپ، رییس جمهور آمریکا، فرصتی محدود و اهرم فشاری موقت در برابر ایران فراهم کرد؛ اما این فرصت نه به اندازه کافی دوام آورد و نه آن قدر گسترده بود که بتواند اهداف واشنگتن را محقق کند. پس از امضای یادداشت تفاهم میان آمریکا و ایران در اواخر خرداد 1405، قیمت نفت به طور محسوسی کاهش یافت و تا هفته گذشته حتی به سطحی پایین تر از دوران پیش از آغاز جنگ رسید.

در نتیجه، بازارهای جهانی انرژی از بازگشایی نسبی تنگه هرمز استقبال کردند و با ازسرگیری تدریجی صادرات نفت خام از خلیج فارس، نگرانی ها درباره اختلال در عرضه تا حد زیادی فروکش کرد. هم زمان، قیمت بنزین نیز به آرامی وارد مسیر نزولی شد.

با این حال، سه هفته بازگشایی نسبی تنگه هرمز برای جبران بزرگ ترین شوک عرضه نفت در تاریخ جهان کافی نبود. این بازه زمانی فرصت لازم را برای بازسازی ذخایر راهبردی و تجاری نفت آمریکا فراهم نکرد؛ ذخایری که نقش حیاتی در تأمین امنیت انرژی ایالات متحده دارند و کاهش آن ها می تواند به بحرانی منجر شود که دونالد ترامپ پیش تر از آن با عنوان فاجعه اقتصادی یاد کرده بود.

در عین حال، هنوز مشخص نیست دور تازه تبادل آتش در خاورمیانه صرفاً یک تنش موقت است یا آغازگر بازگشت به جنگی تمام عیار خواهد بود. ترامپ تهدید کرده است که محاصره دریایی تنگه هرمز را از سر خواهد گرفت، اما تاکنون این گذرگاه برای کشتی هایی که حاضر به پذیرش ریسک هستند، باز مانده است. با این حال، در صورت بسته شدن دوباره تنگه هرمز، اقتصاد آمریکا با شوکی سنگین مواجه خواهد شد.

به گفته اندی لیپو، رییس مؤسسه لیپو اویل اسوشیتس ، طی سه هفته گذشته حدود 200 میلیون بشکه نفت از تنگه هرمز عبور کرده است؛ رقمی که تقریباً معادل دو روز مصرف جهانی نفت به شمار می رود. با این وجود، یک نکته قابل توجه وجود دارد: حدود 60 میلیون بشکه از این محموله ها متعلق به ایران بوده است.

در همین راستا، دولت دونالد ترامپ بار دیگر صادرات نفت ایران را مشمول تحریم کرد و به خریداران تنها 10 روز مهلت داد تا محموله های خود را تحویل بگیرند. با وجود بازگشت تحریم ها، تنگه هرمز همچنان به روی کشتی ها باز است، هرچند افزایش ریسک های امنیتی، هزینه حمل ونقل دریایی را به شدت بالا برده است. به گفته کارشناسان، اجاره یک نفتکش از داخل تنگه هرمز بین 8 تا 10 میلیون دلار هزینه دارد؛ رقمی که تقریباً دو برابر هزینه حمل از خارج این آبراه است.

در سه هفته گذشته، حجم تردد کشتی ها در تنگه هرمز به طور متوسط به حدود یک سوم شرایط عادی کاهش یافته است. با این حال، خبرگزاری رویترز گزارش داد که دست کم چهار نفتکش و کشتی حامل گاز طبیعی در میانه مسیر تغییر جهت داده و بازگشته اند. همین تحولات باعث شد قیمت نفت خام برنت بار دیگر روندی صعودی به خود بگیرد و با افزایشی حدود 4 درصدی به نزدیک 78 دلار در هر بشکه برسد. به بیان دیگر، ارزیابی بازار این است که اگرچه ریسک ها افزایش یافته، اما عرضه جهانی همچنان ادامه دارد.

در صورت توقف کامل جریان صادرات نفت از تنگه هرمز، بازار انرژی آمریکا با چالش های جدی روبه رو خواهد شد. ذخایر راهبردی نفت آمریکا (SPR) که پشتوانه اضطراری امنیت انرژی این کشور است، از زمان آغاز جنگ به طور محسوسی کاهش یافته است.

در نتیجه، حجم این ذخایر اکنون به 319.5 میلیون بشکه رسیده است؛ رقمی که پایین ترین میزان از سال 1362 (دوران ریگان) محسوب می شود. این وضعیت می تواند آسیب پذیری آمریکا را به شکل چشمگیری افزایش دهد و توان واشنگتن برای مقابله با شوک های بازار جهانی انرژی را با محدودیت جدی مواجه سازد.

شاید مهم تر از ذخایر راهبردی، وضعیت ذخایر تجاری نفت آمریکا در کوشینگ اوکلاهاما (مهم ترین مرکز ذخیره سازی آمریکا) باشد که در سطحی نگران کننده قرار دارد و می تواند انتقال نفت به پالایشگاه ها را با اختلال مواجه کند. ترامپ پیش تر درباره پیامدهای این وضعیت هشدار داده و گفته بود: نمی خواستم شاهد یک فاجعه اقتصادی باشم.

از سوی دیگر، سرمایه گذاران نیز واکنش نشان داده اند. بازده اوراق خزانه داری 10 ساله آمریکا به 4.57 درصد افزایش یافت. رفتار بازار اوراق از آن جهت اهمیت دارد که ترامپ در طول دوره ریاست جمهوری خود بارها نشان داده است هر زمان بازده این اوراق افزایش یابد، آن را در تصمیم گیری های کلان خود مدنظر قرار می دهد.

منبع: فرارو