پس از ماه‌ها درگیری و تنش میان اسلام‌آباد و کابل، بامداد جمعه ارتش پاکستان به شهرهای بزرگ افغانستان، از جمله کابل پایتخت این کشور حمله کرد. ذبیح‌الله مجاهد سخنگوی دولت طالبان، خبر بمباران شدن برخی مناطق کابل، قندهار و پکتیا توسط نیروی هوایی پاکستان را تأیید و از آغاز دوباره «عملیات گسترده تلافی‌جویانه» علیه مراکز نظامی پاکستان خبر داد. همزمان خواجه محمد آصف وزیر دفاع این کشور گفت که پاکستان «صبرش تمام شده» و اکنون وضعیت را «جنگی آشکار» می‌داند.

به گفته مقامات دو کشور، پاکستان این حملات را چند ساعت پس از آن انجام داد که نیروهای افغان مواضع مرزی پاکستان را هدف قرار داده بودند. حملات افغان‌ها به عنوان تلافی برای حملات پیشین پاکستان در اوایل هفته گذشته توصیف شد.

به گفته یک افسر نظامی افغان که بلافاصله پس از حمله به محل رسید، حداقل یک انبار مهمات در کابل بمباران شد. شبکه دولتی پاکستان اعلام کرد که یک انبار مهمات در قندهار نیز بمباران شده است.

با این حال، پاکستان و افغانستان ادعاهای متفاوتی درباره شمار کشته‌شدگان درگیری‌های روز جمعه در منطقه مرزی مطرح کردند. مشرف زیدی سخنگوی نخست وزیر پاکستان،  ادعا کرد که حداقل 133 جنگجوی افغان را کشته است. ذبیح‌الله مجاهد، سخنگوی طالبان نیز گفت که 55 سرباز پاکستانی کشته شده‌اند.

همچنین به گزارش خبرگزاری فرانسه، فیصل بن فرحان، وزیر خارجه عربستان سعودی، روز جمعه با هدف جلوگیری از گسترده شدن جنگ با همتای پاکستانی خود گفت‌وگو کرده است. عباس عراقچی، وزیر امور خارجه کشورمان هم روز جمعه اندکی پس از شعله‌ور شدن درگیری‌های مرزی، آمادگی ایران را برای «تسهیل گفت‌وگو» میان افغانستان و پاکستان اعلام کرد. عراقچی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «ایران آماده است هرگونه کمک لازم را برای تسهیل گفت‌وگو و تقویت درک متقابل و همکاری میان دو کشور فراهم کند.»

ریشه درگیری

درگیری‌های جمعه در ادامه تنش‌های طولانی‌مدت میان افغانستان و پاکستان رخ داد و پس از ماه‌ها برخوردهای مرزی، دو کشور را به بحران فعلی رساند. در اکتبر سال گذشته، شدیدترین درگیری‌ها میان دو طرف به وقوع پیوست که بسیاری در هر دو سوی مرز کشته شدند. 9 اکتبر 2025 بود که نیروی هوایی پاکستان اهدافی در کابل، خوست، جلال‌آباد و پکتیکا را بمباران کرد. پاکستان اعلام کرد که این حملات برای از بین بردن پناهگاه‌های تحریک طالبان پاکستان انجام شده است، در حالی‌که افغانستان این اقدام را نقض حاکمیت ملی خود دانست و تهدید به تلافی کرد. این حملات در واکنش به سفر امیرخان متقی، وزیر خارجه طالبان، به هند در فاصله پنجم تا هفتم اکتبر صورت گرفت. اسلام‌آباد این اقدام را تهدیدی وجودی تلقی کرد، زیرا بیم آن را داشت که دهلی‌ بتواند جنبش طالبان پاکستان را تسلیح کند.

بسیاری از تحلیلگران براین باورند که مسأله اصلی پاکستان، حفظ امنیت داخلی و مرزی است. روابط بین دو کشور به دلیل اتهامات پاکستان مبنی بر اینکه دولت افغانستان، طالبان پاکستان معروف به «تحریک طالبان پاکستان» را پناه می‌دهد، به شدت کاهش یافته است. این گروه در سال‌های اخیر کارزار بی‌وقفه‌ای علیه نیروهای امنیتی پاکستان به راه انداخته و در پاییز گذشته مسئولیت یک حمله انتحاری در دادگاهی در اسلام‌آباد، که منجر به کشته شدن 12 نفر شد را برعهده گرفت.

پاکستان می‌گوید افغانستان به طالبان پاکستان اجازه می‌دهند تا در افغانستان آزادانه آموزش ببینند و فعالیت کنند. در مقابل اما طالبان افغانستان می‌گوید این گروه را میزبانی نکرده و استدلال می‌کند که دولت پاکستان با مطرح کردن این موضوع، مسئولیت ناکامی‌های امنیت داخلی خود را به گردن افغانستان می‌اندازد.

به گزارش نیویورک تایمز، مقامات افغانستان به‌طور خصوصی به حضور طالبان پاکستان در این کشور اذعان کرده‌اند. علاوه بر فشار پاکستان، این مقامات تحت فشار چین و روسیه نیز بوده‌اند تا گروه‌های مسلح فعال در کشور را مهار کنند. حضور طالبان پاکستان و احیای سایر گروه‌ها، از جمله القاعده، باعث نگرانی کشورهای منطقه و فرامنطقه شده است. به گفته شورای امنیت سازمان ملل، دولت افغانستان به طالبان پاکستان سلاح‌هایی از جمله تفنگ و پهپاد ارائه کرده است. این شورا همچنین در گزارشی که این ماه منتشر شد، خاطرنشان کرده است که «القاعده همچنان از حمایت مقامات غیررسمی» برخوردار است، که اشاره به حکومت طالبان در افغانستان دارد.

طبق گزارش مؤسسه مطالعات صلح پاکستان، یک مرکز تحقیقاتی مستقر در اسلام‌آباد، طالبان پاکستان سال گذشته در حدود 300 حمله به پاکستان انجام داد که طی آن بیش از 440 نفر را کشت که بیش از 80 درصد کشته‌شدگان را نیروهای امنیتی تشکیل می‌دادند.

تشدید خصومت پاکستان نسبت به طالبان در ماه‌های اخیر، حاکی از تغییر چشمگیر در رویکرد این کشور پس از دهه‌ها حمایت ضمنی از این گروه است. رهبری طالبان افغانستان در طول جنگ به رهبری آمریکا در جنوب پاکستان مستقر بود. پس از بازگشت طالبان به قدرت در سال 2021، دولت پاکستان در ابتدا با آنها همراهی کرد و حتی گفت‌وگوهایی مطرح شد مبنی بر اینکه افغانستان می‌تواند به کریدور اقتصادی چین-پاکستان بپیوندد.

بحران حل نشده 

پس از درگیری‌های مرگبار  اکتبر سال گذشته که بیش از 70 نفر در آن کشته شدند، چندین دور مذاکره میان افغانستان و پاکستان برگزار شد. این مذاکرات پس از آتش‌بس اولیه‌ای که با میانجی‌گری قطر و ترکیه برقرار شده بود، صورت گرفت و هدف آن کاهش تنش‌ها و یافتن راه‌حلی پایدار برای اختلافات بود. 

با این حال، این تلاش‌ها نتوانست به یک توافق رسمی میان دو کشور منجر شود و اختلافات همچنان پابرجا ماندند. هرچند آتش‌بس تا حدی خشونت‌ها را کاهش داده بود، اما تبادل آتش گاه‌به‌گاه و برخوردهای مرزی نشان می‌دهد که بحران به طور کامل حل نشده است و تنش‌ها همچنان در منطقه احساس می‌شود. در ماه‌های اخیر، مجموعه‌ای از حملات انتحاری در دو کشور رخ داده است. از جمله این حملات می‌توان به انفجار یک مسجد شیعیان در اسلام‌آباد اشاره کرد که دست‌کم 40 کشته بر جای گذاشت و گروه «دولت اسلامی» مسئولیت آن را پذیرفت. داعش خراسان  نیز مسئولیت یک بمب‌گذاری انتحاری مرگبار در یک رستوران در کابل را برعهده گرفت.

روزنامه ایران