به نقل از تابناک، شیر نایلونی زمانی فقط یک کالا نبود، نماد یک سیاست بود؛ نماد این ایده ساده و انسانی که بچه ها باید شیر بخورند و سلامت، قد کشیدن، استخوان های محکم و آینده روشن نباید به توان مالی خانواده وابسته باشد. بر این اساس سال ها شیرهای پاکتی و در سالهای اخیر نایلونی با برچسب اقتصادی وارد سبد مصرفی خانواده ها شدند، اما امروز همان شیر اقتصادی، به قیمت 63 هزار تومان رسیده است.

برچسب قیمت روی شیر نایلونی 800 گرمی، امروز، عدد 63 هزار تومان را نشان می دهد؛ محصولی که حدود 40 روز پیش با قیمت 31 هزار تومان عرضه می شد؛ افزایشی نزدیک به 100 درصد در بازه ای کوتاه برای کالایی که سال ها با عنوان شیر یارانه ای یا شیر اقتصادی شناخته می شد.

شیر نایلونی 800 گرمی در عمل حدود سه لیوان شیر می دهد. برای یک خانواده سه نفره که مصرف روزانه شیر دارند، این یعنی تقریباا هر روز باید یک پاکت تهیه شود. با قیمت جدید اما هزینه ماهانه این یک قلم مصرفی می تواند به رقمی قابل توجه در سبد خانوار برسد؛ رقمی که برای بسیاری از خانواده ها دیگر ساده و قابل اغماض نیست.

این نوع شیر در مقایسه با نمونه های تتراپک و بطری،از نظر ماندگاری، فرآیند حرارتی و حتی کیفیت چربی و طعم، در سطح پایین تری قرار می گیرد و همین موضوع باعث شده بود همواره با قیمت کمتری عرضه شود. قرار بود این محصول، گزینه جایگزین اقتصادی برای خانوارهای دهک های پایین باشد؛ انتخابی حداقلی اما در دسترس. اما افزایش اخیر قیمت، تعریف اقتصادی بودن این کالا را با پرسش مواجه کرده است.

وقتی شیر از خرید ثابت به خرید مشروط تبدیل می شود

افزایش قیمت ها فقط در جدول هزینه ها معنا ندارد؛ اثر آن را می توان در لیست خرید خانواده ها دید. مادر یک دانش آموز ابتدایی می گوید: الان فقط برای تغذیه مدرسه پسرم شیر کوچک می خرم. قبلا شیر جزو خریدهای ثابت خانه بود، اما با این قیمت دیگر نمی توانیم هر روز بخریم. شاید هفته ای دو بار.

به گفته او، شیری که زمانی یکی از اقلام ضروری خانه بود، حالا به کالایی تبدیل شده که باید برای خریدش برنامه ریزی کنم.

کالابرگ؛ حمایت یا جبران؟

شیر نایلونی در حال حاضر در قالب طرح کالابرگ عرضه می شود و بخشی از هزینه لبنیات از طریق اعتبار حمایتی پوشش داده می شود. به هر نفر ماهانه یک میلیون تومان اعتبار تعلق می گیرد. اما پرسش اینجاست: آیا این میزان اعتبار پاسخگوی تمامی اقلام اساسی یک خانوار است؟

اگر یک خانواده سه نفره تنها برای شیر حدود یک میلیون و 260 هزار تومان در ماه هزینه کند، چه میزان از اعتبار باقی می ماند تا سایر کالاهای اساسی مانند گوشت، مرغ، برنج یا روغن تامین شود؟ در چنین شرایطی این نگرانی مطرح می شود که بخشی از اعتبار حمایتی عملا صرف جبران افزایش قیمت یک یا دو قلم کالای پایه شود.

پیامدهای تغییر الگوی مصرف

کارشناسان حوزه تغذیه همواره بر اهمیت مصرف منظم لبنیات، به ویژه در میان کودکان، تاکید کرده اند. کاهش تدریجی مصرف این گروه غذایی شاید در کوتاه مدت محسوس نباشد، اما در بلندمدت می تواند پیامدهای جدی برای سلامت عمومی به همراه داشته باشد.

افزایش قیمت شیر نایلونی تنها یک تغییر عددی نیست؛ نشانه ای از فشاری است که به اقلام پایه ای سبد خانوار وارد می شود اقلامی که قرار بود مستقل از شرایط اقتصادی، در دسترس همه اقشار باقی بمانند. حالا پرسش این است؛ اگر خانواده ها برای خرید شیر اقتصادی هم مجبور به برنامه ریزی و حذف سایر اقلام شوند، آیا هنوز می توان آن را بخشی ثابت از سبد روزانه دانست؟

شیر نایلونی در حال حاضر در قالب طرح کالابرگ عرضه می شود و بخشی از لبنیات خانواده از طریق اعتبار حمایتی پوشش داده می شود. با این حال، همین وابستگی به حمایت مستقیم دولتی، پرسشی جدی ایجاد کرده است؛ اگر سقف اعتباری کالابرگ یک خانواده تکمیل و این محصول بدون این حمایت از دسترس آن ها خارج شود، آیا همچنان می توان آن را شیر یارانه ای یا گزینه اقتصادی دانست؟