کانی برازان یکی از مهم ترین تالاب های اکولوژیک ایران در استان آذربایجان غربی و شمال شهر مهاباد قرار دارد. این تالاب به عنوان اولین تالاب ایران ثبت شده در کنوانسیون رامسر، از نظر تنوع گونه های پرنده، موقعیت جغرافیایی و اهمیت بین المللی، جایگاه ویژه ای دارد.

مساحت تالاب در حدود 900 هکتار است و به دلیل قرارگیری در مسیر مهاجرت پرندگان، سالانه میزبان بیش از 70 گونه پرنده مهاجر و بومی ست از جمله پلیکان، اگرت، حواصیل، چنگر، کشیم و حتی گونه های کمیاب مانند عقاب تالابی و درنا.

تالاب در بخش مرکزی دریاچه های غرب ایران قرار دارد و هم جواری با رودخانه مهاباد و دریاچه سد، به آن ثبات آبی فصلی مناسبی داده است.

کانی برازان در شمال دشت مهاباد و جنوب دشت میاندوآب واقع شده و بخشی از زون آبی گسترده ایه که در امتداد رودخانه مهاباد شکل گرفته. این تالاب در مرز طبیعی دو منطقه ی آب وهوایی قرار داره: اقلیم نیمه خشک کوهستانی مهاباد و اقلیم مرطوب تر دشت های اطراف دریاچه ارومیه. این موقعیت باعث شده تا کانی برازان یکی از پویاترین زیستگاه های آبی پرندگان در شمال غرب ایران باشه.

موقعیت تالاب باعث شده هم برای محققان محیط زیست، هم برای طبیعت گردها و پرنده نگرها، دسترسی میدانی نسبتاً ساده ولی با کنترل محیطی بالا ایجاد بشه. ورودی اصلی تالاب در نزدیکی روستای قره قشلاق قرار گرفته که از نظر اداری زیرمجموعه شهرستان مهاباد محسوب می شه. مسیر دسترسی در 5 کیلومتر پایانی به شکل خاکی و بدون تابلوهای مشخصه، به همین دلیل حضور لیدر محلی یا استفاده از خدمات تور توصیه می شه.

نکات دسترسی حرفه ای:

تالاب کانی برازان در هر فصل ویژگی های متفاوتی داره و بسته به این که هدفت تماشای پرنده ها باشه یا طبیعت گردی عمومی، فصل مناسب می تونه فرق کنه. اینجا یکی از مهم ترین زیستگاه های پرندگان مهاجر در ایرانه و به خاطر شرایط اقلیمی متغیر، تجربه بازدید توی پاییز با تابستون کاملاً متفاوته.

پاییز (مهر تا آذر)

در این زمان، پرنده های مهاجر از شمال میان و گونه های زیادی مثل پلیکان، حواصیل، چنگر و غاز خاکستری دیده می شن. مسیر خاکی هنوز خشک و قابل عبوره و دمای هوا هم مناسبه. برای عکاسی و بازدید نیم روز عالیه.

زمستان (دی تا اسفند)

پرنده های کمیاب تر مثل عقاب تالابی یا اردک های خاص تو زمستون دیده می شن، اما دسترسی سخت تره. مسیر گل آلود یا یخ زده ست، هوای مه آلوده و بدون راهنمای منطقه ای اصلاً توصیه نمی شه.

بهار (فروردین تا خرداد)

طبیعت اطراف سبزه، پوشش گیاهی زنده ست و پرنده ها فعالیت زیادی دارن. جفت گیری، آواخوانی و پروازهای گروهی باعث می شن بازدید به شدت جذاب بشه. دمای هوا و مسیر رفت وآمد هم مناسبه.

تابستان (تیر تا شهریور)

پرنده ها کمتر می شن و گرما بیشتره، ولی مسیر راحت تره و منطقه به خاطر کمبود بازدیدکننده، حس سکوت و آرامش خاصی داره. مناسب سفرهای سبک و کم هزینه ست.

تالاب کانی برازان به تنهایی بیش از 120 گونه پرنده رو در طول سال میزبانی می کنه، اما بعضی از این گونه ها به دلایل اکولوژیکی، حفاظتی یا جذابیت بصری، برای طبیعت گردها و عکاس ها اهمیت بیشتری دارن.

بازدید از تالاب کانی برازان با جاهای دیدنی معمول فرق داره. اینجا یک زیستگاه بین المللی حساسه، بدون زیرساخت توریستی مشخص، با حضور پرندگان کمیاب، زمین های مرطوب، مسیرهای خاکی و قوانینی که رعایت نکردنش می تونه هم به طبیعت آسیب بزنه، هم به خود بازدیدکننده. بنابراین چه علاقه مند عمومی باشی، چه پرنده نگر جدی یا طبیعت گرد حرفه ای، آمادگی کامل و رفتار مسئولانه ضروریه.

تجهیزات ضروری برای بازدید:

برای اینکه سفر به کانی برازان امن، مؤثر و لذت بخش باشه، حتماً موارد زیر رو همراه داشته باش: