به نقل از ایرنا، افزایش ضربان قلب، بالا رفتن فشار خون و تغییر در نحوه توزیع جریان خون از جمله پیامدهای استرس مزمن است. این تغییرات اگر ادامه پیدا کنند، بر رگ های ظریف کلیه فشار وارد می کنند، رگ هایی که وظیفه اصلی تصفیه خون را بر عهده دارند و به فشارهای مداوم حساس هستند.

استرس را بیشتر با بی خوابی، سردرد یا خستگی ذهنی می شناسیم، اما به گفته پزشکان، فشارهای روانی طولانی مدت می توانند عملکرد اندام های حیاتی بدن، از جمله کلیه ها را تحت تأثیر قرار داده و به خطر بیندازد.

بر اساس مطالب منتشرشده در منابع پزشکی و آموزشی مرتبط با سلامت کلیه در سایتهای kidney و nohospitals، استرس مزمن فقط یک مسئله روانی نیست. استرس واکنش های پیچیده ای در بدن ایجاد می کند که به تدریج بر قلب، عروق و کلیه ها اثر می گذارد. کلیه ها برای انجام وظیفه خود به جریان خون پایدار، فشار خون متعادل و تعادل دقیق هورمون ها نیاز دارند. هنگامی که بدن برای مدت طولانی در وضعیت تنش و هشدار باقی می ماند، همین عوامل حیاتی دچار نوسان می شوند و این نوسان ها می توانند زمینه ساز آسیب های تدریجی باشند، آسیب هایی که گاهی تا مدت ها علامت مشخصی ندارند.

وقتی بدن در وضعیت هشدار دائمی می ماند
استرس در اصل واکنش طبیعی بدن به خطر است. در چنین شرایطی هورمون هایی مانند آدرنالین و کورتیزول ترشح می شوند تا بدن را برای واکنش سریع آماده کنند. این واکنش در کوتاه مدت مفید است، اما وقتی استرس به یک وضعیت طولانی تبدیل می شود، همین سازوکار مفید می تواند به عامل آسیب تبدیل شود.

افزایش ضربان قلب، بالا رفتن فشار خون و تغییر در نحوه توزیع جریان خون از جمله پیامدهای استرس مزمن است. این تغییرات اگر ادامه پیدا کنند، بر رگ های ظریف کلیه فشار وارد می کنند، رگ هایی که وظیفه اصلی تصفیه خون را بر عهده دارند و به فشارهای مداوم حساس هستند.

فشار خون بالا، مهم ترین مسیر آسیب به کلیه ها
پزشکان یکی از اصلی ترین ارتباط های میان استرس و بیماری های کلیوی را افزایش فشار خون می دانند. فشار خون بالا به تدریج به دیواره رگ ها آسیب می زند و این آسیب در رگ های بسیار ظریف کلیه ها شدیدتر است.

وقتی این رگ ها دچار آسیب شوند، توانایی کلیه در فیلتر کردن خون کاهش پیدا می کند. در چنین شرایطی مواد زائدی که باید از بدن دفع شوند، ممکن است در خون باقی بمانند و به مرور مشکلات بیشتری ایجاد کنند. از سوی دیگر، اختلال در عملکرد کلیه می تواند باعث افزایش بیشتر فشار خون شده و یک چرخه معیوب شکل بگیرد. چنانچه این چرخه کنترل نشود، به بیماری های جدی تر منجر خواهد شد.

هورمون ها چه نقشی در این میان دارند؟
استرس مزمن سطح هورمون کورتیزول را برای مدت طولانی بالا نگه می دارد. بالا بودن این هورمون می تواند تعادل نمک و مایعات بدن را برهم بزند و باعث احتباس مایعات شود. این وضعیت فشار بر سیستم گردش خون را بالا برده و موجب بالا رفتن میزان فشار بر کلیه ها می شود.

افزون بر این، تغییرات هورمونی ناشی از استرس می تواند بر متابولیسم بدن، سطح قند خون و حتی عملکرد سیستم ایمنی اثر بگذارد. مجموعه این تغییرات، شرایطی ایجاد می کند که کلیه ها باید در محیطی پرتنش و ناپایدار فعالیت کنند.

التهاب پیامد خاموش استرس
یکی از اثراتی که کمتر به آن توجه می شود، افزایش التهاب در بدن است. تحقیقات نشان می دهد استرس طولانی مدت می تواند سطح التهاب عمومی بدن را بالا ببرد. این التهاب اگر ادامه پیدا کند، به مرور زمان بافت های مختلف از جمله بافت کلیه را تحت تأثیر قرار می دهد.

در افرادی که از قبل مشکلات کلیوی دارند، این التهاب می تواند روند پیشرفت بیماری را سریع تر کند و باعث شود عملکرد کلیه ها زودتر کاهش یابد.

اثر غیرمستقیم استرس بر کلیه ها
پزشکان تأکید می کنند استرس فقط از مسیرهای فیزیولوژیک به کلیه ها آسیب نمی زند، بلکه از طریق تغییر سبک زندگی نیز نقش مهمی در این روند دارد. افرادی که تحت فشار روانی قرار دارند، بیشتر دچار بی خوابی می شوند، کمتر تحرک دارند و گاهی به مصرف غذاهای پرنمک یا ناسالم روی می آورند. برخی نیز ممکن است مصرف سیگار را افزایش دهند یا مصرف آب کافی را فراموش کنند.

هر یک از این عوامل به تنهایی می تواند سلامت کلیه ها را تهدید کند و وقتی چند عامل در کنار هم قرار بگیرند، خطر بیشتر می شود.

چه کسانی باید بیشتر مراقب باشند؟
متخصصان معتقدند؛ همه افراد باید استرس را جدی بگیرند، اما برخی گروه ها نیاز به مراقبت بیشتری دارند.

افرادی که فشار خون بالا دارند، مبتلایان به دیابت، کسانی که سابقه بیماری کلیوی در خانواده دارند یا کسانی که به دلیل شرایط شغلی یا خانوادگی در معرض استرس های مداوم هستند، در صورت کنترل نکردن فشارهای روانی ممکن است بیشتر در معرض آسیب قرار بگیرند.

برای این افراد، مدیریت استرس نه تنها یک توصیه عمومی برای آرامش روانی، بلکه بخشی از مراقبت از سلامت جسمی به شمار می رود.

نشانه هایی که باید جدی گرفته شوند
کلیه ها معمولاً تا زمانی که آسیب قابل توجهی نبینند، علامت واضحی ایجاد نمی کنند. با این حال، برخی نشانه ها می توانند زنگ خطر باشند؛ نشانه هایی مانند خستگی مداوم، ورم دست و پا، تغییر در میزان یا رنگ ادرار، یا افزایش فشار خون از جمله این عوامل هستند.

پزشکان توصیه می کنند در صورت مشاهده چنین علائمی، به ویژه اگر فرد در معرض استرس های شدید قرار دارد، بررسی پزشکی به تأخیر نیفتد.

آرامش، بخشی از مراقبت از کلیه ها
کارشناسان سلامت معتقدند همان طور که تغذیه مناسب و نوشیدن آب کافی برای کلیه ها ضروری است، مدیریت استرس نیز باید به عنوان بخشی از مراقبت روزمره در نظر گرفته شود.

فعالیت بدنی منظم، خواب کافی، کاهش مصرف نمک، گفت وگو با دوستان یا اعضای خانواده و اختصاص زمانی برای استراحت ذهنی از جمله راهکارهایی است که می تواند به کاهش فشار روانی کمک کند.

کلیه ها اندام هایی هستند که بی وقفه کار می کنند و معمولاً تا زمانی که آسیب جدی نبینند، صدایی از خود بلند نمی کنند. شاید به همین دلیل است که پزشکان می گویند توجه به سلامت روان، تنها به معنای داشتن ذهنی آرام نیست بلکه راهی برای محافظت از اندام های حیاتی بدن، از جمله کلیه ها میباشد.