مرحله جدید یارانه نقدی مربوط به بهمن 1404 برای دهک‌های چهارم تا نهم واریز شد و همزمان خبر بازگشت بیش از دو میلیون نفر به جمع یارانه‌بگیران، توجه افکار عمومی را به سیاست‌های حمایتی دولت جلب کرد. یارانه نقدی همچنان یکی از مهم‌ترین ابزارهای حمایت معیشتی از خانوارهای ایرانی محسوب می‌شود و تغییرات در تعداد مشمولان آن، نشانه‌ای از اصلاحات در نظام دهک‌بندی است.

یارانه نقدی مرحله 180 مربوط به بهمن ماه 1404 برای خانوارهای دهک‌های چهارم تا نهم در سراسر کشور واریز شد. بر اساس اعلام سازمان هدفمندسازی یارانه‌ها، مبلغ این مرحله از یارانه نقدی به حساب 15 میلیون و 333 هزار و 760 سرپرست خانوار واریز شده و قابل برداشت است. این پرداخت شامل خانوارهای مشمول در دهک‌های میانی درآمدی بوده و مطابق روال ماهانه انجام شده است.

یارانه نقدی همچنان یکی از مهم‌ترین سیاست‌های حمایتی دولت برای کاهش فشار معیشتی خانوارها محسوب می‌شود. استمرار پرداخت آن نشان می‌دهد این ابزار حمایتی جایگاه ثابتی در نظام رفاهی کشور دارد.

مبلغ کل پرداختی در این مرحله از یارانه نقدی، 133 هزار و 160 میلیارد ریال اعلام شده است. این رقم نشان‌دهنده حجم بالای منابعی است که هر ماه برای حمایت از خانوارهای مشمول اختصاص می‌یابد. پرداخت یارانه نقدی در چنین ابعادی، یکی از بزرگ‌ترین برنامه‌های انتقال نقدی در اقتصاد ایران محسوب می‌شود.

این پرداخت‌ها به‌طور مستقیم به حساب سرپرستان خانوار واریز می‌شود و خانوار می‌تواند آن را برای هزینه‌های ضروری زندگی استفاده کند.

بر اساس داده‌های وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، تعداد 44 میلیون و 398 هزار و 805 نفر در دهک‌های چهارم تا نهم قرار دارند که یارانه نقدی دریافت می‌کنند. این جمعیت بخش بزرگی از خانوارهای کشور را شامل می‌شود و نشان می‌دهد یارانه نقدی همچنان گسترده‌ترین ابزار حمایتی است.

واریز یارانه نقدی برای این گروه از طریق 28 بانک عامل در سراسر کشور انجام می‌شود و فرآیند آن به‌صورت سیستمی و ماهانه است.

یکی از مهم‌ترین نکات این مرحله از یارانه نقدی، افزایش تعداد مشمولان است. آمارها نشان می‌دهد تعداد دریافت‌کنندگان در دهک‌های 4 تا 9 در دو ماه اخیر بیش از 2 میلیون نفر افزایش یافته است. این افزایش نشان‌دهنده بازگشت حذف‌شدگان به جمع یارانه‌بگیران است.

در دی ماه تعداد مشمولان 42 میلیون و 852 هزار نفر و در آذر 42 میلیون و 384 هزار نفر بود، اما اکنون به بیش از 44 میلیون نفر رسیده است. این تغییر می‌تواند ناشی از بازنگری در دهک‌بندی یا اصلاح داده‌های درآمدی باشد.

دهک‌بندی اقتصادی مبنای اصلی پرداخت یارانه نقدی است. خانوارها بر اساس شاخص‌های درآمدی و دارایی در دهک‌های مختلف قرار می‌گیرند. دهک‌های پایین‌تر یارانه بیشتری دریافت می‌کنند و دهک‌های بالاتر ممکن است از یارانه حذف شوند.

بازگشت 2 میلیون نفر به یارانه نقدی نشان می‌دهد فرآیند دهک‌بندی پویا است و با به‌روزرسانی داده‌ها تغییر می‌کند. این موضوع اهمیت دقت در اطلاعات اقتصادی خانوارها را نشان می‌دهد.

سازمان هدفمندسازی اعلام کرده مبلغ یارانه نقدی با در نظر گرفتن کسر اقساط وام‌های سرپرستان وام‌گیرنده پرداخت شده است. این بدان معناست که بخشی از یارانه نقدی برای بازپرداخت وام‌های دریافتی خانوار کسر می‌شود.

این سازوکار باعث می‌شود بازپرداخت وام‌های حمایتی تسهیل شود، اما در عین حال مبلغ دریافتی خانوار را کاهش می‌دهد. بنابراین خانوارهایی که وام دارند ممکن است یارانه کمتری دریافت کنند.

یارانه نقدی و اهمیت آن در معیشت خانوار

یارانه نقدی در شرایط تورمی نقش مهمی در تأمین هزینه‌های خانوار دارد. افزایش قیمت کالاهای اساسی و خدمات باعث شده بسیاری از خانوارها برای تأمین مخارج ضروری به این پرداخت وابسته باشند. هرگونه تغییر در یارانه نقدی می‌تواند بر معیشت میلیون‌ها نفر اثر بگذارد.

پرداخت مستمر یارانه نقدی نشان می‌دهد دولت همچنان این ابزار را برای حمایت از خانوارهای متوسط و کم‌درآمد ضروری می‌داند.

یارانه نقدی و سیاست‌های حمایتی دولت

یارانه نقدی بخشی از نظام حمایتی گسترده‌تری است که شامل یارانه معیشتی، کالابرگ و سایر کمک‌ها می‌شود. هدف این سیاست‌ها کاهش اثر تورم بر خانوارها و حفظ قدرت خرید است. در این میان، یارانه نقدی به دلیل ماهیت مستقیم و قابل برداشت، بیشترین اثر فوری را دارد.

بازگشت افراد حذف‌شده به یارانه نقدی نشان می‌دهد دولت در حال بازنگری در سیاست‌های هدفمندی است.

یارانه نقدی و چشم‌انداز آینده مشمولان

با توجه به پویایی دهک‌بندی، تعداد مشمولان یارانه نقدی ممکن است در آینده نیز تغییر کند. به‌روزرسانی داده‌های درآمدی، تغییر وضعیت اقتصادی خانوارها و اصلاح خطاهای قبلی می‌تواند باعث ورود یا خروج افراد از فهرست یارانه‌بگیران شود.

بنابراین انتظار می‌رود روند بازنگری در فهرست یارانه نقدی ادامه داشته باشد.

جمع‌بندی وضعیت یارانه نقدی بهمن 1404

یارانه نقدی مرحله 180 بهمن 1404 برای دهک‌های چهارم تا نهم به حساب بیش از 15 میلیون سرپرست خانوار واریز شد. جمعیت مشمول این دهک‌ها به بیش از 44 میلیون نفر رسیده و در دو ماه اخیر بیش از 2 میلیون نفر به جمع یارانه‌بگیران بازگشته‌اند. این تغییر نشان‌دهنده اصلاح در دهک‌بندی و استمرار سیاست‌های حمایتی دولت است. یارانه نقدی همچنان یکی از مهم‌ترین ابزارهای حمایت معیشتی در کشور محسوب می‌شود.

منابع

ایرنا
سازمان هدفمندسازی یارانه‌ها
وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی