به نقل از فرادید، سال 1532 در شهر کاخامارکای پرو، فاتح اسپانیایی فرانسیسکو پیزارو و گروهی از اروپاییان، فرمانروای اینکا آتاهوآلپا را به اسارت گرفتند و زمینه سقوط امپراتوری اینکا را فراهم کردند.

چرا فرمانروای چینچا چنین جایگاه بلندی در جامعه اینکا داشت؟ در مطالعه ای جدید که در PLOS One منتشر شده، شواهدی از منبع غیرمنتظره ای از قدرت و نفوذ پیدا شده است: مدفوع پرندگان.

چینچا در جنوب پرو، یکی از چندین دره رود در امتداد ساحل بیابانی است که توسط آب های مرتفع آند تغذیه می شود و از دیرباز برای کشاورزی با استفاده از سیستم های آبیاری حیاتی بوده است. نزدیک به 25 کیلومتر دورتر از ساحل، جزایر چینچا قرار دارند که بزرگ ترین ذخایر گوآنو (کود مرغ دریایی) در اقیانوس آرام را دارند.

کود پرندگان دریایی یا همان فضولات آن ها یک کود آلی بسیار غنی است. در قیاس با کود حیوانات زمینی مانند گاو، کود پرندگان دریایی حاوی مقادیر بسیار بیشتری نیتروژن و فسفر است که برای رشد گیاهان ضروری است.

در ساحل پرو، جریان اقیانوسی هامبولت/پرو، منابع غنی ماهی گیری ایجاد می کند. این منابع غذایی، میزبان کلونی های عظیم پرندگان دریایی هستند که روی جزایر صخره ای مستقر می شوند.

پرندگان دریایی از جزایر ساحلی برای ساختن لانه های خود استفاده می کنند و غذای خود را همان جا، در منابع غنی ماهی گیریِ جریان اقیانوسی پرو به دست می آورند

به لطف اقلیم خشک و کمابیش بدون باران، مدفوع پرندگان دریایی شسته نمی شود و به تدریج تا ارتفاع چند متری انباشته می شود. این ترکیب محیطی منحصر به فرد، کود پرندگان دریاییِ پرو را بسیار ارزشمند کرده است.

تحقیقات اخیر با ترکیب تصاویر نمادین، منابع تاریخی مکتوب و تحلیل ایزوتوپ های پایدار ذرت باستانی نشان داده که جوامع بومی در دره چینچا دست کم 800 سال پیش از فضولات پرندگان دریایی برای کوددهی محصولات خود و افزایش تولید کشاورزی استفاده می کردند.

محققان معتقدند این کود احتمالاً در شکل گیری پادشاهی چینچا و روابط آن با امپراتوری اینکا نقش داشته است.

پادشاهی چینچا (1000 1400 میلادی) جامعه ای بزرگ با جمعیتی کمابیش 100 هزار نفر بود. این جامعه به گروه های تخصصی مانند ماهی گیران، کشاورزان و بازرگانان تقسیم می شد و کنترل دره چینچا را تا زمان الحاق به امپراتوری اینکا در قرن پانزدهم در دست داشت.

با توجه به نزدیکی ذخایر تاریخی فضولات پرندگان دریایی در جزایر چینچا، مورخ پرویی مارکو کوراتولا در سال 1997 پیشنهاد کرد که فضولات پرندگان دریایی منبع اصلی ثروت چینچا بوده است. این فرضیه آزمایش شده و شواهدی قوی نیز برای آن پیدا شده است.

تحلیل بیوشیمیایی روش مطمئنی برای شناسایی استفاده از کودها در گذشته است. یک مطالعه آزمایشی در سال 2012 نشان داد گیاهانی که با کود شترمرغ ها (آلپاکا و لاما) و پرندگان دریایی تغذیه شده اند، مقادیر ایزوتوپ نیتروژن بالاتری نسبت به محصولات بدون کود دارند.

بلال های باستان شناسی از محوطه هایی در دره ی چینچا برای انجام تحلیل ایزوتوپی جمع آوری شدند

محققان 35 نمونه ذرت باستانی جمع آوری شده از گورهای دره چینچا را برای تحلیل ایزوتوپی بررسی کردند. بیشتر نمونه ها مقادیر ایزوتوپ نیتروژن بالاتری از حد انتظار برای ذرت بدون کود داشتند که نشان دهنده استفاده از کود بود. حدود نیمی از نمونه ها مقادیر بسیار بالایی داشتند که تنها با استفاده از کود پرندگان دریایی سازگار است.

این تحلیل شیمیایی تأیید می کند که پیش از دوران اسپانیایی، کشاورزان چینچا از فضولات پرندگان دریایی برای کوددهی محصولات استفاده می کردند.

فضولات و پرندگانی که آن ها را تولید می کردند، برای مردم چینچا اهمیت فرهنگی و نمادین نیز داشتند. تحلیل آثار باستان شناسی نشان می دهد مردم چینچا درک عمیقی از ارتباط زمین، دریا و آسمان داشتند. استفاده از فضولات پرندگان و ارتباط آن ها با جزایر، تنها یک انتخاب عملی نبود؛ بلکه بخشی از جهان بینی آن ها بود.

این شیء چوبیِ تزیین شده از چینچا که به عنوان پاروی آیینی یا چوبِ کَندن تفسیر شده، پرندگان دریایی و ماهی ها را کنار پیکره های انسانی و نقوش هندسی به تصویر می کشد

در آثار فرهنگی چینچا از جمله پارچه ها، سفال ها، نقوش معماری و اشیاء فلزی، تصاویر مکرر پرندگان دریایی، ماهی، موج و ذرت جوانه زده دیده می شود. این تصاویر نشان می دهند چینچایی ها از چرخه کامل بوم شناختی آگاه بودند: پرندگان دریایی ماهی می خوردند، فضولات تولید می کردند، فضولات آن ها ذرت را تغذیه می کرد و ذرت مردم را تغذیه می کرد.

حتی نام های محلی پرو، مانند پیسکو که از واژه ای در زبان کوئچوآ به معنی پرنده گرفته شده و لوناهوآنا که ممکن است به مردم گوآنو ترجمه شود، بازتاب این ارتباط است.

فضولات پرندگان دریایی به عنوان کود مؤثر و باارزش، به جوامع چینچا امکان داد تا تولید محصولات خود را افزایش دهند و شبکه های تجاری خود را گسترش دهند و به این ترتیب به توسعه اقتصادی پادشاهی چینچا کمک کنند.

تصور محققان اینست که ماهی گیران به جزایر چینچا سفر کرده و فضولات پرندگان را جمع آوری می کردند و آن را به کشاورزان و بازرگانان دریایی می رساندند تا در سواحل و مناطق مرتفع معامله شود.

افزایش تولید کشاورزی و نفوذ تجاری چینچا، اهمیت استراتژیک آن را برای امپراتوری اینکا افزایش داد. حدود سال 1400 میلادی، اینکاها چینچا را پس از یک تسلیم صلح آمیز وارد امپراتوری خود کردند که یکی از معدود اتحادهای محاسبه شده از این نوع بود.

اگرچه جزییات این توافق هنوز موضوع بحث است، اما این باور وجود دارد که فضولات پرندگان دریایی در این مذاکرات نقش داشته، زیرا دولت اینکا به ذرت علاقه مند بود، اما دسترسی به کودهای دریایی نداشت. این ممکن است دلیل احترام بالای فرمانروای چینچا باشد که همان طور که پدرو پیزارو اشاره کرده بود، بر تخت روان جابه جا می شد.

اینکاها ارزش این کود را تا حدی درک کردند که دسترسی به جزایر گوآنو را در فصل تخم گذاری محدود کردند و کشتن پرندگان گوآنو را در جزایر یا خارج از آن ها با مجازات مرگ ممنوع کردند.

مطالعه اخیر گستره جغرافیایی شناخته شده کوددهی با فضولات پرندگان در جهان پیش اینکایی را گسترش می دهد و به شدت از پژوهش هایی که نقش آن را در شکل گیری پادشاهی چینچا پیش بینی کرده بودند، حمایت می کند. با این حال، هنوز باید درباره گستردگی و زمان آغاز این کاربرد اطلاعات بیشتری جمع آوری شود.