به نقل از عصر ترکیه، شاید تصور کنید همه رودخانه ها قدیمی هستند، اما مانند دیگر عناصر طبیعت، آن ها هم چرخه زندگی دارند. بعضی از رودخانه ها رشد می کنند، مسیر خود را در زمین ایجاد می کنند و در نهایت خشک می شوند، اما برخی رودخانه ها به طور شگفت انگیزی میلیون ها سال دوام می آورند.

قدیمی ترین رودخانه ای که هنوز جریان دارد، رودخانه فینک در استرالیا است. بومیان منطقه این رودخانه را لاراپینتا می نامند و سن آن بین 300 تا 400 میلیون سال تخمین زده شده است. این یعنی قدمت آن حتی از دایناسورها هم بیشتر است.

رودخانه فینک شبکه ای از جریان ها و کانال هاست که بیش از 640 کیلومتر در قلمرو شمالی و استرالیای جنوبی امتداد دارد. به دلیل خشکی منطقه، رودخانه بیشتر سال به صورت مجموعه ای از آبگیرهای کوچک و جدا از هم ظاهر می شود و گاهی جریان کامل پیدا می کند. اما دانشمندان با بررسی سنگ ها و رسوبات اطراف، و اندازه گیری رادیونوکلییدها (عنصرهایی که می توان با آن ها قدمت سنگ ها را محاسبه کرد)، توانسته اند قدمت این رودخانه را به دوره دونین (419 تا 359 میلیون سال پیش) یا دوره کربنیفروس (359 تا 299 میلیون سال پیش) نسبت دهند.

رودخانه فینک در استرالیا، قدیمی ترین رودخانه شناخته شده جهان است که هنوز هم جریان دارد.

یکی از شواهد مهم قدمت بسیار قدیمی فینک، یک ویژگی زمین شناسی به نام زهکشی متقاطع است. این پدیده زمانی رخ می دهد که رودخانه خلاف جهت سازه های مقاوم سنگی مانند کوارتزیت جریان پیدا کند و آن ها را قطع کند. معمولاً آب همیشه مسیر آسان تر را طی می کند، پس طبیعی نیست که رودخانه علیه سنگ های سخت جریان داشته باشد. به همین دلیل، این ویژگی به دانشمندان نشان می دهد مسیر رودخانه قبل از شکل گیری رشته کوه ها وجود داشته است.

رودخانه فینک از میان رشته کوه های مک دانل در مرکز استرالیا عبور می کند. این رشته کوه ها در جریان فرآیند کوه زایی که بین 300 تا 400 میلیون سال پیش اتفاق افتاده است، تشکیل شده اند. بنابراین، رودخانه فینک حداقل به اندازه این کوه ها قدمت دارد.

رودخانه فینک از تپه ای شنی در حاشیه صحرای سیمپسون در قلمرو شمالی استرالیا عبور می کند.

علاوه بر ویژگی های زمین شناسی، فرسایش و هوازدگی سنگ ها هم اطلاعات زیادی درباره تاریخ رودخانه به ما می دهند. این فرایندها باعث ایجاد تغییرات شیمیایی مشخص در سنگ ها می شوند و به دانشمندان نشان می دهند که سطح زمین در طول زمان چگونه با آب و هوا تعامل داشته است. همچنین، با بررسی ایزوتوپ های رادیواکتیو (عنصری که در هسته آن ها تعداد نوترون ها متفاوت است)، می توان سن سنگ ها را محاسبه کرد. ایزوتوپ ها با سرعت ثابت فروپاشی می کنند، بنابراین با اندازه گیری نسبت های مختلف آن ها می توان زمان تشکیل سنگ ها را تخمین زد. ترکیب این اطلاعات نقشه ای برای بازسازی تاریخ و تکامل رودخانه فینک ایجاد می کند.

اما چرا رودخانه فینک توانسته اینقدر طول عمر کند؟ بسیاری از رودخانه ها ممکن است به دلیل ورود رسوبات زیاد، فوران آتشفشان یا تغییرات شدید زمین شناسی مسیر خود را از دست بدهند و خشک شوند. همچنین، تغییرات اقلیمی و مصرف آب توسط انسان می تواند جریان رودخانه ها را متوقف کند.

آن طور که لایوساینس می نویسد، یکی از دلایلی که فینک توانسته چنین عمر طولانی داشته باشد، ثبات تکتونیکی استرالیا است. استرالیا برای صدها میلیون سال، تقریباً هیچ فعالیت زمین شناسی شدید نداشته و بنابراین رودخانه توانسته مسیر خود را به آرامی گسترش دهد و توسعه یابد.

قدمت رودخانه نیو که در این تصویر در پارک ملی تنگه رودخانه نیو در ایالت ویرجینیا غربی دیده می شود، حدود 300 میلیون سال است.

مشخص نیست رودخانه فینک چقدر دیگر دوام خواهد آورد. برخی دانشمندان معتقدند رودخانه های با عمر طولانی احتمالاً همچنان باقی می مانند، اما بسیاری از رودخانه ها در مناطق خشک، مانند فینک، تحت تأثیر مصرف آب انسان قرار گرفته اند و این مصرف در آینده با افزایش تقاضای جهانی آب و گرمایش زمین بیشتر خواهد شد.

اگر روزی رودخانه فینک خشک شود، ممکن است رودخانه نیو (New River) در آمریکا جایگزین آن شود. این رودخانه در حال حاضر حدود 300 میلیون سال سن دارد و از ایالت های ویرجینیا، ویرجینیا غربی و کارولینای شمالی عبور می کند.