به نقل از اطلاعات انلاین مردم ساکن شهرهای ایران حدود یک چهارم درآمد خود را صرف خرید خوراکی کردند. از طرفی حدود 43 درصد از درآمد ایرانی های ساکن مناطق شهری برای مسکن هزینه شده است.
هزینه های خانوار ایرانی از سال 1396 به این سو به خاطر روند رو به رشد تورم، ارتقا پیدا کرده است. روندی که فشار قیمت ها را بر سبد هزینه خانوار به وضوح نشان می دهد. نرخ تورم در سال 1396 برابر با 8.2 درصد بود. سال 1400 نرخ تورم به 40.2 رسید و در سال 1403 نیز 37.1 درصد ثبت شد. در ادامه به بررسی جداگانه گروه های شهری و روستایی پرداخته شده تا سهم هر کدام در صرف درآمد سالانه مشخص شود.

متوسط هزینه خانوار شهری از سال 1396 تا 1403 پیوسته افزایش یافته؛ هزینه کل خانوار شهری از حدود 32 میلیون و 952 هزار تومان به بیش از 269 میلیون و 347 هزار تومان در سال 1403 رسیده.

هزینه خوراکی ها نیز از حدود 7 میلیون و 675 هزار تومان تا حدود 63 میلیون و 696 هزار تومان در سال 1403 افزایش یافته. البته خوراکی تنها بخشی از هزینه هاست و عمده درآمد خانواده صرف موارد غیرخوراکی می شود که پس از سال 1399 رشد قابل توجهی داشته است. بیشتر فشار را بخش مسکن به شهری ها منتقل کرده و در عوض، هزینه های رفاهی و متفرقه سهم کمتری را به خود اختصاص داده اند.

بدین ترتیب، خانوار شهری در سال 1403 بیش از 43 درصد هزینه های غیرخوراکی را صرف مسکن کرده. سهم حمل ونقل و ارتباطات نیز که در سال 1396 برابر با 12.4 درصد بود، به 7.8 درصد کاهش یافته. همچنین سهم بهداشت و درمان و تفریح هم طی سال های اخیر یا کمتر شده است یا ثابت مانده.

الگوی مصرف روستاییان طی سال های 1396 تا 1403 متفاوت از شهرنشینان تغییر کرده؛ متوسط هزینه کل خانوار روستایی که در سال 1396 حدود 17 میلیون و 867 هزار تومان بود، در سال 1403 به 144 میلیون و 682 هزار تومان رسیده است.

همچنین می توان گفت که خوراکی سهم بالاتری از سبد هزینه خانواده های روستایی را به خود اختصاص می دهد. به طوری که در سال 1403 حدود 37.7 درصد از کل هزینه روستایی ها را خوراکی تشکیل می داد (این رقم در بخش شهری 23.6 درصد بود).

سهم مسکن هم اگرچه در روستا افزایش یافته و در سال 1403 به 23.5 درصد رسیده اما همچنان کمتر از شهرهاست (سهم شهری ها 43.7 درصد).

هزینه های حمل ونقل و ارتباطات نیز در روستا از 12.6 به 10.2 درصد رسیده. یعنی روستاییان در مقایسه با شهری ها با نزول کمتری در این بخش مواجه شده ‎اند. (برای شهری ها 12.4 به 7.8 درصد کاهش یافته)

بنابراین، خانوارهای روستایی در مقایسه با شهرنشینان سهم بیشتری از درآمد خود را برای رفع نیازهای مرتبط با خوراک، حمل ونقل و ملزومات روزمره استفاده می کنند اما مسکن سهم کمتری از درآمد آن ها را به خود اختصاص داده است.

تورم نقطه به نقطه کل کشور در سال 1396 تک رقمی بود: 8.2 درصد. این رقم در سال 1400 به بالای 40 درصد رسید و تا سال 1403 هم نرخ تورم حدود 32.5 درصد ثبت شد. پس می توان گفت افزایش بهای کالاها و خدمات یکی از عوامل مهم افزایش هزینه های خانوار شهری و روستایی بوده و ترکیب آن در پاسخ به نیازها دستخوش تغییر شده است.

بررسی الگو هزینه خانوارهای ایرانی از سال 1396 تا 1403 نشان می دهد که عمده هزینه غیرخوراکی در شهرها به مسکن مربوط می شود و سهم خوراکی ها هم کمتر از روستاها ثبت شده است.

از آنجا که در روستاها، خوراکی الویت مصرفی را دارد، هزینه های بخش غیرخوراکی برای حمل ونقل، پوشاک و بهداشت استفاده می شود.

الگوی هزینه خانوار شهری و روستایی (سال 1403)شاخص شهری روستایی متوسط هزینه کل سالانه (تومان)269,347,800144,682,200

سهم خوراکی از کل هزینه23.6٪37.7٪

سهم غیرخوراکی از کل هزینه76.4٪62.3٪

سهم مسکن از هزینه های غیرخوراکی43.7٪23.5٪

سهم حمل ونقل و ارتباطات7.8٪10.2٪

سهم بهداشت و درمان8.7٪9.8٪

سهم تفریح و خدمات فرهنگی1.7٪1.3٪

رشد هزینه کل (1393 → 1403)11.5 برابر10.4 برابرمحور اصلی فشار هزینه ای مسکن خوراکی