این گل شگفت انگیز به دلیل اندازه و بویش شهرت دارد. این گل که بیشتر به نام گل جنازه شناخته می شود، هنگام شکفتن بویی شبیه گوشت فاسد تولید می کند. این بوی نامطبوع در واقع یک استراتژی هوشمندانه برای بقاء است. این گیاه کف تاریک جنگل که گرده افشان ها کم هستند رشد می کند و برای انتقال گرده به مگس ها متکی است که آن ها را با بوی گند خود جذب می کند.

لقب بزرگ ترین گل منفرد جهان به رافلزیا آرنولدی یا زنبق بدبو تعلق دارد، یک شگفتی گیاه شناسی که در دل جنگل های بارانی استوایی سوماترا و بورنئو در آسیای جنوب شرقی یافت می شود. برخلاف گیاهان بلند یا خوشه های گل بزرگ، زنبق بدبو با اندازه بزرگ یک شکوفه تک خود شناخته می شود. هر گل می تواند تا یک متر قطر و حدود 11 کیلوگرم وزن داشته باشدکه آن را به بزرگ ترین گل شناخته شده در جهان تبدیل می کند.

اگرچه گیاهان دیگری مانند تایتان آروم یا نخل تالیپوت ممکن است در نگاه نخست بزرگ تر به نظر برسند، گل های آن ها در واقع از چندین گل کوچک تشکیل شده است. در مقابل، رافلزیا آرنولدی تنها یک شکوفه عظیم تولید می کند و به همین دلیل جایگاه ویژه ای در گیاه شناسی دارد.

ظاهر گل نیز مثل اندازه آن چشمگیر است. گل به رنگ قهوه ای مایل به قرمز، بیشتر ارغوانی یا آجری تیره است و با لکه های روشن و برجسته پوشیده شده است.

گلبرگ های ضخیم و گوشتی آن بافت چروکیده ای دارند که اغلب با گوشت خام یا فاسد مقایسه می شود و تاثیر بصری ناخوشایندی ایجاد می کند. وقتی گل کامل باز شود، روی کف جنگل قرار می گیرد و منظره ای دراماتیک و کمابیش فرازمینی در دل جنگل های انبوه ایجاد می کند.

محل رویش

رافلزیا آرنولدی بومی جنگل های بارانی سوماترا و بورنئو در آسیای جنوب شرقی است. این گل در جنگل های بارانی اولیه و ثانویه یافت می شود، اما برای بقاء نیازمند شرایط بسیار خاصی است. گیاه با جنگل های تاریک و مرطوب سازگار شده، نیاز به حداقل نور خورشید و دمای محیط کمابیش ثابت دارد. این شرایط کنترل شده نه تنها برای خود گل، بلکه برای گیاه میزبان آن هم مهم است.

برخلاف سایر گیاهان گلدار، رافلزیا آرنولدی مستقل در خاک رشد نمی کند. این گل تمام عمر خود را درون یک پیچک میزبان از جنس تتراستیگما سپری می کند. این ارتباط نزدیک یکی از دلایل محدود بودن پراکنش گیاه به پیچک ها و محیط جنگل است. پیچک ها همواره با بالا رفتن از درختان مجاور برای رسیدن به نور خورشید گسترش می یابند و در نتیجه تاجی متراکم از گیاهان لایه لایه ایجاد می کنند. به نظر می رسد رافلزیا آرنولدی قسمت های تاریک این زیستگاه را ترجیح می دهد و اگر جوانه ای در نور کمی که از پوشش گیاهی نفوذ می کند ظاهر شود، خیلی زود رنگ آن تیره می شود.

به دلیل وابستگی بالای گیاه به شرایط خاص جنگل بارانی، رویش طبیعی آن هم محدود و پراکنده است. حتی در زیستگاهی مناسب، گل به ندرت دیده می شود و شکوفه ها نادر و پیش بینی نشدنی هستند.

گیاهی متفاوت با سایر گیاهان

ویژگی خاص رافلزیا آرنولدی اینست که کمابیش شبیه گیاه به نظر نمی رسد. برگ، ساقه یا ریشه ظاهری ندارد. این گیاه یک تمام انگل (holoparasite) است، به این معنا که تمام عمر خود را به شکل انگل سپری می کند و برای دریافت آب و مواد مغذی به پیچک میزبان متکی است.

بیشتر عمر خود را کاملاً پنهان می ماند. درون بافت های پیچک تتراستیگما، به شکل شبکه ای از رشته های باریک رشد می کند که به سلول های میزبان متصل هستند و هیچ نشانه ای از وجود گل در خارج دیده نمی شود. این حالت می تواند ماه ها یا حتی سال ها ادامه یابد بدون اینکه شکوفه ای ظاهر شود.

گیاه تنها زمانی دیده می شود که آماده تکثیر باشد. سپس یک جوانه بزرگ و گِرد روی پیچک میزبان شکل می گیرد، درست در سطح زمین. جوانه ها ضخیم و کلم مانند هستند و اغلب حدود 30 سانتی متر قطر دارند، اگرچه برخی بسیار بزرگ تر می شوند. بزرگ ترین جوانه ی ثبت شده در سال 1956 در کوه ساگو در سوماترا، 43 سانتی متر قطر داشت. دانشمندان اندونزیایی این جوانه ها را knops می نامند.

بوی گند

وقتی جوانه باز می شود، به شکلی دیدنی و گاهی با صدای خفیف هیس شکوفا می شود. با وجود مدت زمانِ طولانی رشد، گلِ کامل تنها چند روز دوام دارد و بنابراین ظاهر آن گذراست. در همین مدت کوتاه، بویی بسیار قوی و ناخوشایند منتشر می کند که معمولاً با گوشت فاسد مقایسه می شود و به همین دلیل به گل جنازه معروف است.

این بوی ناخوشایند نقش مهمی در گرده افشانی دارد. چون گیاه در اعماق جنگل رشد می کند و به ندرت شکوفه می دهد، جذب گرده افشان ها دشوار است. برای حل این مشکل، بوی مواد آلیِ در حال فساد را تقلید می کند که مگس ها و سایر حشرات خوراکی را جذب کند و این حشرات ناخواسته گرده را از گل ها به یکدیگر منتقل کنند و امکان لقاح فراهم شود.