به نقل از ایسنا، فراموشی یکی از پدیده های رایج شناختی است که می تواند در سنین مختلف و به دلایل گوناگون بروز پیدا کند. از دیدگاه علوم اعصاب شناختی، حافظه فرآیندی چند مرحله ای شامل رمزگردانی، ذخیره سازی و بازیابی اطلاعات است و اختلال در هر یک از این مراحل می تواند به فراموشی منجر شود، اما باید دانست که در بسیاری از موارد، فراموشی های روزمره طبیعی بوده و ناشی از عوامل موقتی هستند.

روح اله زاهدیان عضو هیات علمی گروه علوم اعصاب دانشگاه علوم پزشکی شیراز با اشاره به اینکه کاهش توجه و تمرکز یکی از مهم ترین علل فراموشی محسوب می شود، افزود: زمانی که فرد تحت استرس، اضطراب یا فشارهای روانی قرار دارد، عملکرد شبکه های عصبی مرتبط با توجه و حافظه، به ویژه در قشر پیش پیشانی و هیپوکامپ، دچار اختلال می شود.

به گفته وی، استرس مزمن با افزایش سطح هورمون کورتیزول می تواند فرآیند تثبیت حافظه را تضعیف کرده و توانایی یادآوری اطلاعات را کاهش دهد.

این عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی شیراز در ادامه بیان کرد: کم خوابی و اختلالات خواب نیز نقش اساسی در بروز فراموشی دارند. خواب، به ویژه مراحل خواب عمیق و خواب REM، برای تحکیم حافظه و سازمان دهی اطلاعات آموخته شده ضروری است؛ محرومیت از خواب باعث کاهش انعطاف پذیری سیناپسی و افت عملکرد شناختی می شود.

دکتر زاهدیان به دیگر عوامل دخیل در بروز فراموشی پرداخت و گفت: با افزایش سن، تغییراتی طبیعی در ساختار و کارکرد مغز رخ می دهد که می تواند منجر به کاهش سرعت پردازش اطلاعات و کندی در بازیابی حافظه شود؛ این تغییرات در اغلب موارد طبیعی هستند و تا زمانی که فعالیت های روزمره فرد را مختل نکنند، نشانه بیماری محسوب نمی شوند.

به گفته وی، فراموشی های شدید، پیشرونده یا اختلال زا می توانند نشانه ای از اختلالات شناختی بوده و نیازمند بررسی تخصصی باشند.

این عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی شیراز با تأکید بر اینکه عوامل مرتبط با سبک زندگی، تأثیر مستقیمی بر سلامت حافظه دارند، ادامه داد: تغذیه نامناسب، کمبود برخی ریزمغذی ها مانند ویتامین های گروه B، اسیدهای چرب امگا 3 و آنتی اکسیدان ها، مصرف الکل و مواد مخدر و استفاده نادرست از برخی داروها می توانند عملکرد سیستم عصبی را تحت تأثیر قرار دهند.

دکتر زاهدیان ادامه داد: مطالعات علمی نشان می دهد که پیشگیری از فراموشی و حفظ سلامت شناختی تا حد زیادی با اصلاح سبک زندگی امکان پذیر است. خواب کافی و منظم، فعالیت بدنی مستمر، تغذیه سالم، مدیریت استرس و حفظ تعاملات اجتماعی از مهم ترین عوامل محافظت کننده از حافظه هستند.

وی افزود: همچنین فعال نگه داشتن مغز از طریق مطالعه، یادگیری مهارت های جدید، فعالیت های فکری و چالش های شناختی، موجب تقویت انعطاف پذیری عصبی و بهبود عملکرد حافظه می شود.

بر اساس گزارش سایت وبدا، این عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی شیراز در پایان یادآور شد: توجه به سلامت روان و مراجعه به متخصص در صورت بروز علائم غیرطبیعی یا نشانه های مداوم فراموشی، نقش مهمی در تشخیص زودهنگام و حفظ کیفیت زندگی افراد ایفا می کند.