یک کارشناس بازار کار با اعلام اینکه رقم عیدی امسال حتی برای خرید یک دست لباس هم کافی نیست، این پرداخت را «توهین به بازنشستگان» خواند و خواستار افزایش فوری آن به 15 تا 20 میلیون تومان شد.

در روزهای اخیر اعلام رقم عیدی بازنشستگان و کارکنان دولت بار دیگر به یکی از موضوعات بحث‌برانگیز تبدیل شد. مبلغ پایه عیدی بازنشستگان چهار میلیون و 500 هزار تومان اعلام شد و در صورت داشتن همسر یک میلیون و 500 هزار تومان و به ازای هر فرزند تحت پوشش نیز 500 هزار تومان به این رقم افزوده می‌شود. مدیرعامل سازمان تامین اجتماعی از تامین منابع این عیدی از محل سود سهام شستا خبر داده و زمان احتمالی پرداخت را نیمه دوم بهمن‌ ماه عنوان کرد.

از سوی دیگر رییس سازمان برنامه و بودجه کشور اعلام کرده که مبلغ پایه عیدی سال 1405 نسبت به سال گذشته حدود 50 درصد افزایش یافته است. هرچند رقم نهایی برای بازنشستگان کفاف هزینه‌های سرسام‌آور آخر سال را نخواهد داد. وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی نیز تاکید کرده است که عیدی بازنشستگان مطابق مصوبه دولت تعیین و پرداخت می‌شود.

با این حال بسیاری از کارشناسان معتقدند نه تنها این ارقام با شرایط تورمی و هزینه‌های معیشتی همخوانی ندارد، بلکه دولت حق دخالت در امور سازمان تامین اجتماعی که یک نهاد غیردولتی است را ندارد و نباید درباره رقم تعیین شده برای عیدی بازنشستگان عددی را تحمیل کند. در همین راستا اقتصاد 24 گفت‌وگویی با حمید حاج‌اسماعیلی، کارشناس بازار کار انجام داده است.

حمید حاج‌اسماعیلی، کارشناس بازار کار با انتقاد از نحوه تعیین عیدی کارمندان و بازنشستگان گفت: طی سال‌های گذشته انتقادات زیادی به مسئله تعیین عیدی کارمندان و بازنشستگان به دولت شده است، اما متاسفانه دولت هیچ‌گاه به اعتراضات بازنشستگان توجه نکرده است.

وی افزود: دلیل اصلی این نارضایتی‌ها این است که در چند سال اخیر تورم بالایی را در کشور متحمل شده‌ایم و رقم عیدی بازنشستگان هیچ تناسبی با این تورم نداشته است. حق کارمندان و بازنشستگان است که به این موضوع اعتراض داشته باشند که چرا رقم عیدی متناسب با تورم افزایش پیدا نمی‌کند.

این کارشناس بازار کار ادامه داد: دولت به این ارقام تکراری عادت کرده است. درباره افزایش دستمزدها هم سال‌هاست که همان افزایش 20 درصدی را برای کارمندان در لایحه بودجه در نظر می‌گیرد، بدون اینکه توجهی به شرایط واقعی معیشت مردم داشته باشد.

فرصت دولت برای پاسخ به اعتراضات معیشتی

حاج‌اسماعیلی با اشاره به بی‌توجهی دولت‌ها به قدرت خرید مردم گفت: متاسفانه دولت‌ها هیچ توجهی به معیشت و افزایش قدرت خرید مردم ندارند، در حالی که در شرایط بحرانی اقتصادی یکی از وظایف اصلی دولت توجه به درآمد و نیازهای مردم است.

وی تصریح کرد: با توجه به اینکه شروع اعتراضات اخیر در کشور عمدتاً به دلیل مسائل معیشتی بود، دولت حداقل باید به صدای مردم توجه می‌کرد و عیدی بازنشستگان را افزایش می‌داد. لااقل از این طریق می‌توانست پاسخ مثبتی به اعتراضات مردم بدهد.

این کارشناس بازار کار، رقم اعلامی عیدی بازنشستگان کشوری را «بسیار پایین و توهین‌آمیز» توصیف و تصریح کرد: متاسفانه، چون دولت در بودجه منابع کافی را برای این کار در نظر نمی‌گیرد، هر ساله یک رقم بسیار پایین را برای عیدی بازنشستگان کشوری اعلام می‌کند که کفاف هزینه‌های آخر سال بازنشسته را نمی‌دهد.

وی افزود: این رقم آنقدر پایین است که حتی ممکن است هزینه یک نوع پوشاک را هم تامین نکند و عملاً یک توهین به کارمندان و بازنشستگان کشوری به حساب می‌آید.

دخالت دولت در تعیین عیدی بازنشستگان تأمین اجتماعی غیرقانونی است

حاج‌اسماعیلی در بخش دیگری از سخنان خود به موضوع بازنشستگان تحت پوشش سازمان تأمین اجتماعی پرداخت و گفت: بازنشستگان تامین اجتماعی نیز براساس یک رویه سنتی و اشتباه هر ساله از مبلغی که دولت برای بازنشستگان کشوری تعیین می‌کند تبعیت می‌کنند، در حالی که منابع سازمان تامین اجتماعی حاصل پرداخت حق بیمه‌های همین بازنشستگان در دوران اشتغال به کار است و هیچ ارتباطی به دولت ندارد.

وی تاکید کرد: سازمان تامین اجتماعی یک نهاد عمومی غیردولتی است، اما متاسفانه طی یک رویه غلط برای افزایش مستمری بازنشستگان معمولاً از شورای عالی کار تبعیت می‌کند، در حالی که ما معتقدیم عیدی بازنشستگان تامین اجتماعی باید براساس رویه‌هایی باشد که قانون کار برای کارگران تعیین کرده است.

این کارشناس بازار کار ادامه داد: متاسفانه دولت سازمان تامین اجتماعی را مجاب می‌کند که همان رقم عیدی که برای کارمندان دولت تعیین شده برای بازنشستگان تامین اجتماعی نیز در نظر گرفته شود. بازنشستگان بارها به این رویه غلط اعتراض کرده‌اند، در حالی که هیچ پشتوانه قانونی هم ندارد.

حاج‌اسماعیلی گفت: سازمان تامین اجتماعی یک نهاد مستقل است و دولت حق دخالت در چنین اموری را ندارد، چرا که منابع عیدی بازنشستگان خارج از بودجه دولت است، اما متاسفانه هر ساله این دخالت در تعیین عیدی بازنشستگان صورت می‌گیرد.

بدهی دولت به تأمین اجتماعی و تصمیمات اشتباه

وی با اشاره به بدهی‌های دولت به تامین اجتماعی اظهار کرد: سال‌هاست که دولت حتی بدهی خود به سازمان تامین اجتماعی را پرداخت نمی‌کند و هر ساله نیز به رقم بدهی جاری دولت افزوده می‌شود.

این کارشناس بازار کار افزود: دولت به جای پرداخت بدهی خود، دخالت‌های غیرقانونی در امور سازمان تامین اجتماعی می‌کند. در سال‌های گذشته تصمیمات اشتباهی برای منابع سازمان گرفته شد و حتی این منابع برای کارهای دیگری مورد استفاده قرار گرفت، در حالی که هم تعهدات جدیدی به سازمان تحمیل شد و هم بدهی دولت پرداخت نشد.

حاج‌اسماعیلی با تاکید بر لزوم افزایش جدی عیدی بازنشستگان گفت: دولت باید رقم عیدی را حتی به 15 تا 20 میلیون تومان افزایش می‌داد، چرا که شرایط اقتصادی کشور بسیار بد است و بازنشستگان به دلیل مستمری و عیدی پایین بیش از پیش با مشکل مواجه هستند.

وی خاطرنشان کرد: اگر رسانه‌ها همراه شوند و اعتراض جدی نسبت به این موضوع صورت بگیرد، می‌توان عیدی بازنشستگان را افزایش داد؛ همان‌طور که تخصیص کالابرگ ناشی از اعتراضات بود و باعث شد دولت عقب‌نشینی کند، هرچند رقم کالابرگ هم با توجه به افزایش قیمت کالاها تاثیر چندانی بر زندگی مردم ندارد.

این کارشناس بازار کار در پایان افزود: برای عیدی نیز می‌توان دولت را تحت فشار قرار داد تا این رقم افزایش یابد و با انتقادات جدی این رویه‌های غلط تغییر کند.