بازار روغن خوراکی تهران پس از حذف ارز ترجیحی و تکان قیمت ها همچنان در وضعیت ناپایدار به سر می برد؛ وضعیتی که نه تنها در قالب کمبود کالا، بلکه در شکل کاهش محسوس قدرت خرید خانوارها خود را نشان می دهد.

بررسی های میدانی از سطح شهر تهران، از میدان انقلاب تا میدان آزادی، حکایت از قفسه هایی دارد که یا خالی اند یا با چند قلم محدود و ناقص پر شده اند؛ تصویری که برای بسیاری از خانواده ها به یک دغدغه روزمره تبدیل شده است.

خریداران با تردید قیمت ها را نگاه می کنند

بررسی میدانی نشان می دهد در حوالی میدان انقلاب، سوپرمارکت های کوچک و محلی مملو از مشتریانی است که با تردید مقابل قفسه ها می ایستند و قیمت ها را نگاه می کنند.

اگرچه در برخی فروشگاه ها روغن خوراکی یافت می شود، اما تنوع برندها و حجم کالا کامل نیست و اغلب فقط چند مدل محدود یا برندهای کمتر شناخته شده در دسترس قرار دارد.

یکی از فروشندگان این محدوده می گوید: روغن بعضی روزها می رسد، اما نه به اندازه ای که جواب همه مشتری ها را بدهد.

در گفت وگو با مشتریان، مسئله فقط نبود کالا نیست، بلکه تغییر قیمت به مانع اصلی خرید تبدیل شده است.

خانم مریم، یکی از خریداران در حوالی میدان انقلاب، می گوید: گاهی روغن هست، اما قیمتش طوری است که نمی توانم بخرم. قبلاً یک یا دو بطری برمی داشتیم، الان اگر هم بخریم، فقط یکی و آن هم از برند ارزان تر. او اضافه می کند که مجبور است هر چند روز یک بار چند فروشگاه را سر بزند تا شاید گزینه ای متناسب با بودجه اش پیدا کند.

با حرکت به سمت خیابان ولیعصر، وضعیت اندکی متفاوت است، اما نشانه های محدودیت همچنان دیده می شود. فروشگاه های زنجیره ای در این محدوده بعضا روغن خوراکی دارند، اما قفسه ها کامل نیست و برخی برندهای پرمصرف یا بسته بندی های پرحجم نایاب شده اند.

یکی از مغازه داران حوالی میدان ولیعصر می گوید: توزیع روغن به صورت قطره چکانی انجام می شود. هر بار مقدار محدودی به ما می دهند و مجبوریم بین مشتری ها تقسیم کنیم. از طرف دیگر، خیلی ها با دیدن قیمت ها خرید نمی کنند، چون توانش را ندارند.

آقای علی، کارمند یک شرکت خصوصی در همین حوالی، می گوید: قبلا مسئله پیدا کردن روغن نبود؛ الان یا باید چند فروشگاه را بگردی یا اگر پیدا کردی، قیمتش بالاست. گاهی ترجیح می دهم اصلا نخرم و مصرف را کمتر کنم. به گفته او، گرانی باعث شده الگوی مصرف خانوارها تغییر کند و بسیاری از خانواده ها به سمت کاهش مصرف یا استفاده از روغن های ارزان تر بروند.

هرچه به سمت میدان آزادی و خیابان های اطراف حرکت می کنیم، نشانه های کمبود پررنگ تر می شود. در برخی فروشگاه ها هیچ روغنی روی قفسه دیده نمی شود و تنها چند بطری محدود از برندهای کمتر شناخته شده یا با حجم های کوچک موجود است.

یکی از فروشندگان این محدوده می گوید: چند وقت است که روغن به طور منظم به دست ما نمی رسد. حتی وقتی هم که می رسد، قیمت ها طوری است که خیلی از مشتری ها قدرت خرید ندارند و دست خالی برمی گردند.

فعالان بازار و منابع صنفی، حذف ارز ترجیحی برای واردات دانه های روغنی و روغن خام را یکی از مهم ترین دلایل وضعیت فعلی می دانند. به گفته آن ها، افزایش هزینه واردات، مشکلات تأمین ارز و بالا رفتن هزینه های تولید باعث شده کارخانه ها تولید خود را کاهش دهند یا عرضه را محدود کنند.

یکی از مدیران فروش یک کارخانه تولید روغن در غرب تهران می گوید: هزینه تمام شده بالا رفته است. اگر بخواهیم با قیمت های مصوب عرضه کنیم، متضرر می شویم. نتیجه این شرایط، کاهش عرضه در بازار است.

در کنار مسئله عرضه، کاهش قدرت خرید مردم نقش تعیین کننده ای در رکود نسبی بازار دارد. فروشندگان می گویند بخش قابل توجهی از تقاضا عملا از بازار حذف شده است؛ نه به این دلیل که روغن وجود ندارد، بلکه چون قیمت ها از توان مالی بسیاری از خانوارها بالاتر رفته است.

یکی از فروشندگان خیابان ولیعصر می گوید: مردم وقتی قیمت را می بینند، می فهمند مشکل فقط کمبود نیست. خیلی ها واقعا پولش را ندارند.

تأثیر این شرایط به طور مستقیم بر سفره خانوارها قابل مشاهده است. خانم فاطمه، ساکن تهران، می گوید: قبلا روغن مورد علاقه مان را می خریدیم، الان مجبوریم یا برند عوض کنیم یا مصرف را کمتر کنیم. آقای رضا، کارمند دولتی و پدر چند فرزند، نیز معتقد است که افزایش قیمت روغن فشار مضاعفی بر بودجه خانوار وارد کرده و زمان و انرژی زیادی برای تهیه کالاهای اساسی از خانواده ها می گیرد.

کارشناسان اقتصادی هشدار می دهند که تداوم این وضعیت می تواند به یک چالش ساختاری در بازار کالاهای اساسی تبدیل شود. به باور آن ها، بدون مدیریت دقیق توزیع، شفافیت در سیاست های ارزی و حمایت هدفمند از مصرف کنندگان، بازار به تعادل پایدار نخواهد رسید. هرچند مسئولان صنفی از موقتی بودن شرایط و بازگشت آرامش به بازار سخن می گویند، اما مشاهدات میدانی نشان می دهد که فعلا نه قفسه ها به طور کامل پر شده اند و نه قدرت خرید مردم ترمیم شده است.