به نقل از فرادید، یک تیم تحقیقاتی اخیرا نخستین گور دسته جمعی مدیترانه ای مرتبط با نخستین پاندمی ثبت شده طاعون در جهان را تأیید کرده و جزییات تازه و روشنی درباره طاعون ژوستینیان بدست آورده؛ یک بیماری که بین سده ششم تا هشتم میلادی جان میلیون ها نفر در امپراتوری بیزانس را گرفت. این یافته ها پنجره ای نادر و تجربی به زندگی شهری، جابه جایی ها و آسیب پذیری شهروندانی گشوده اند که تحت تأثیر این بیماری قرار گرفتند.

به گفته تیم تحقیقاتی که سال گذشته یرسینیا پستیس را عامل بیماری شناسایی کردند، دی ان ای استخراج شده از اجساد در گور دسته جمعی جِراش در اردن امروزی نشان می دهد این گور یک رویداد تدفینی واحد بوده، نه نتیجه شکل گیری معمول یک قبرستان سنتی در گذر زمان.

تحقیقات جدید بر قربانیان، نحوه زندگی شان، میزان آسیب پذیری شان در برابر بیماری و دلایل حضورشان در جِراش تمرکز داشت؛ مرکز تجاری منطقه ای و کانون پاندمی که از سال 541 تا 750 میلادی گسترش یافت.

رِیز جیانگ، نویسنده اصلی مطالعه و استاد دانشگاه فلوریدای جنوبی گفته: پژوهش های قبلی فقط می گفتند چه میکروبی عامل بیماری بوده، اما یافته های جراش نشان می دهند این فاجعه درست چه بر سر آدم ها آورد و زندگی شهری در دل بحران چگونه دگرگون شد.

جیانگ افزود: پاندمی ها فقط رویدادهای زیستی نیستند؛ آن ها رویدادهای اجتماعی هم هستند. با پیوند دادن شواهد زیستی از اجساد به بستر باستان شناسی، می توانیم بفهمیم بیماری چگونه افراد واقعی را در متن اجتماعی و محیطی شان تحت تأثیر قرار داده است. این کار به ما کمک می کند پاندمی ها را در تاریخ به عنوان رویدادهای واقعی سلامت انسانی درک کنیم، نه فقط شیوع هایی که در متون ثبت شده اند.

یک تیم چندرشته ای متشکل از باستان شناسان، تاریخ نگاران و متخصصان ژنتیک از دانشگاه فلوریدای جنوبی، دانشگاه اقیانوس اطلس فلوریدا و دانشگاه سیدنی مقاله را تهیه کردند؛ در این میان جیانگ و همکارانش روی دی ان ای استخراج شده از دندان ها تحقیق کردند.

یافته ها نشان می دهند افراد با سنین و پیشینه های متفاوت که در شرایط عادی پراکنده و در حال حرکت بودند، این بار به دلیل شیوع بیماری ناخواسته در یک نقطه متمرکز و زمین گیر شده بودند؛ شبیه محدودیت های رفت وآمد در دوره کرونا.

جیانگ می گوید: انسان ها حرکت می کنند. آن ها گذرا و آسیب پذیرند و معمولاً پراکنده می شوند. اما در این مورد، بحران آن ها را کنار هم جمع کرده بود. او افزود که پاندمی های باستانی در شهرهای پرجمعیت که توسط سفر و تغییرات محیطی شکل گرفته بودند، به خوبی رشد می کردند.

کاوش ها نشان داد بیش از 200 نفر در گور واقع در ورزشگاه اسب دوانی جِراش دفن شده اند؛ شهری که به دلیل ویرانه های حفظ شده یونانی-رومی اش پمپی خاورمیانه نامیده می شود. جیانگ می گوید این افراد ترکیبی از مردان و زنان، پیر و جوان، افراد در اوج زندگی و نوجوانان بودند.

آن زمان برده ها، مزدوران و انواع مردم حضور داشتند و داده های ما نشان می دهد جمعیت مورد نظر گذرا بوده و این چیز جدیدی نیست.

جیانگ افزود که تحقیقات، شباهت های دیگری با پاندمی های مدرن، به ویژه کووید را آشکار کرده که در روزهای اولیه توسط دونالد ترامپ حقه بازی خوانده شد.

یک مکتب فکری معتقد است نخستین پاندمی اصلاً رخ نداده. انکارکنندگان می گویند اگر به داده های سرشماری نگاه کنید، جمعیت مانند دوران طاعون سیاه سقوط نکرده، اگر روند اقتصادی را بررسی کنید، چیزی مشاهده نمی کنید، اگر نقشه های تراکم سکونت را مطالعه کنید، اختلالی دیده نمی شود. افزون بر این، هیچ کس گور دسته جمعی پیدا نکرده بود.

اما بررسی نخستین طاعون به راستی از کووید آسان تر است. ما یرسینیا پستیس را به عنوان میکروب داریم، گور دسته جمعی و اجساد را داریم، شواهد محکمی که وقوع آن را ثابت می کند. اینکه جامعه یا نهادها فروپاشیده باشند، موضوعی جداست. بیماری می تواند در جامعه گسترش یابد بدون اینکه لزوماً انقلاب، شورش یا تغییر رژیم رخ دهد تا ثابت شود اتفاق افتاده است.