به نقل از اقتصادنیوز، درحالی که چهل وهفت سال از پیروزی انقلاب اسلامی ایران می گذرد، همزمانی فشارهای خارجی و نارضایتی های داخلی، از موضوعاتی است که ایران را با چالش مواجه کرده است.

صنم وکیل در گاردین نوشت: استقرار گسترده نیروهای نظامی آمریکا در خاورمیانه به دستور دونالد ترامپ، به عنوان نشانه ای از تغییر رویکرد واشنگتن در قبال ایران تفسیر می شود. از نگاه ناظران، اعزام ناو هواپیمابر، افزایش حضور هوایی و تقویت سامانه های دفاع موشکی بیانگر آن است که آمریکا به دنبال تحمیل یک راه حل نهایی در منازعه طولانی با ایران است. در این تحلیل ها، پیام آمریکا به تهران این است که یا باید وارد توافقی جدید با شروط آمریکا شود، یا با فشارهای بیشتری مواجه شود.

تحلیلگران یادآوری می کنند که اقدامات ترامپ از همان دوره نخست ریاست جمهوری، نشان دهنده رویکرد تقابلی او نسبت به ایران بوده است؛ از جمله خروج از توافق هسته ای، بازگرداندن تحریم ها و ترور فرمانده نیروی قدس سپاه پاسداران. بنابراین بازگشت ترامپ به قدرت می تواند به معنای تلاش برای تکمیل همین سیاست و وادار کردن ایران به پذیرش توافقی جدید یا تحمیل تقابل نظامی باشد.

تحلیلگران داخلی در ایران، بر فرسایش اقتصادی و اجتماعی تأکید دارند. مشکلات معیشتی، کاهش ارزش پول ملی، موج گسترده مهاجرت، از جمله عواملی است که شکاف میان جامعه و حاکمیت را عمیق تر کرده است. به اعتقاد این ناظران، اعتراضات سال های اخیر نشان دهنده افزایش نارضایتی عمومی است؛ هرچند جمهوری اسلامی ایران همچنان توان کنترل و مدیریت اوضاع را در دست دارد.

نویسنده مدعی است که ایران در سطح منطقه ای و بین المللی نیز با چالش های جدیدی مواجه شده است. تشدید تنش ها پس از تحولات اخیر منطقه، افزایش حملات اسراییل به اهداف مرتبط با محور مقاومت و گسترش تقابل های آشکار، از جمله عواملی عنوان می شود که معادلات امنیتی را پیچیده تر کرده است. در این ارزیابی ها، شبکه نفوذ منطقه ای ایران اگرچه همچنان فعال است، اما با فشارهای فزاینده ای روبه رو شده است.

در این میان، مسئله اصلی دیگر این نیست که آیا رویارویی میان ایران و آمریکا رخ خواهد داد یا نه، بلکه تنها مسئله زمان است.

با درنظر گرفتن این موارد، اکنون سه سناریو احتمالی برای آینده قابل تصور است؛

در سناریو نخست، دستیابی به توافقی تحت فشار است که به موجب آن، ایران محدودیت هایی در حوزه هسته ای و منطقه ای را در مقابل کاهش تحریم ها می پذیرد.

دوم، درگیری نظامی محدود که آمریکا آن را با هدف تضعیف توان راهبردی ایران جلو خواهد برد. در این سناریو، خطر گسترش تنش و جنگ در منطقه وجود دارد و به احتمال زیاد به بی ثباتی طولانی مدت می انجامد.

گزینه احتمالی سوم، تشدید فشارهای خارجی و داخلی است که به بی ثباتی گسترده تر منجر می شود؛ سناریویی که حتی از نگاه تحلیلگران داخلی نیز پیامدهای نامشخصی دارد.

در هر سه سناریو، این مردم ایران هستند که بیشترین هزینه را محتمل خواهند شد. خطرناک تر از همه، این است اکنون سازوکارهای مهار بحران دیگر کارایی ندارند.

اروپا توان میانجی گری خود را از دست داده، روسیه درگیر جنگ اوکراین است، چین تمایلی به رهبری دیپلماتیک ندارد و کشورهای منطقه در عین تلاش برای مهار تنش ها، خود را برای پیامدهای بدترین سناریوها آماده می سازند.

بنابراین، در جمع بندی ها اینطور به نظر می رسد که هیچ یک از این مسیرها، به ثبات سریع و پایدار و کاهش تنش در منطقه منجر نمی شود. از نگاه ناظران غربی، ضعف سازوکارهای دیپلماتیک، اختلاف میان قدرت های جهانی و پیچیدگی شرایط منطقه ای موجب شده است که چشم انداز آینده ایران و خاورمیانه همچنان با ابهام و نگرانی همراه باشد.