به نقل از اقتصادنیوز، بازار مسکن در شرایطی قرار گرفته که هم زمان با تداوم رکود معاملاتی، فشار هزینه های ساخت به نقطه ای بی سابقه رسیده است. افزایش نااطمینانی های سیاسی ناشی از احتمال وقوع جنگ دیگر، تشدید تنش های اجتماعی و رشد فزاینده قیمت مصالح ساختمانی، مسیر فعالیت سازندگان را با اختلال جدی مواجه کرده و بسیاری از پروژه های ساختمانی را به حالت تعلیق درآورده است.

این وضعیت در حالی رقم خورده که پیش از این نیز، شکاف عمیقی میان قدرت خرید خانوارها و قیمت تمام شده مسکن وجود داشت و تقاضای مؤثر به شدت تضعیف شده بود.

عضو هیئت مدیره انجمن انبوه سازان تهران در رابطه با میزان رغبت سازندگان به ادامه فعالیت اظهار کرد: درصد شروع پروژه های جدید کاهش یافته به دلیل اینکه سرمایه در گردش محدود است و درآمد حاصل از فروش پروژه های قبلی هنوز بازنگشته است. بسیاری از سازندگان در این بازار راکد، علاقه ای به شروع کار جدید ندارند.

در چنین فضایی، اگرچه قیمت اسمی مسکن در برخی مقاطع افزایش یافته، اما این رشد قیمتی به رونق بازار منجر نشده و معاملات همچنان در رکود عمیق قرار دارد. از سوی دیگر، هزینه ساخت که متأثر از نرخ ارز و تورم عمومی افزایش یافته، فشار مضاعفی بر سازندگان وارد کرده و بسیاری از آن ها را ناچار به توقف یا خروج از بازار کرده است. هم زمان، پروژه های حمایتی دولت از جمله نهضت ملی مسکن نیز با چالش هایی در حوزه تأمین مالی و افزایش هزینه ها روبه رو شده اند.

در همین رابطه، رامین گوران، رییس انجمن انبوه سازان مسکن و ساختمان استان تهران در گفت وگو با اقتصادنیوز به بررسی وضعیت فعلی ساخت وساز، چشم انداز بازار مسکن و موانع پیش روی تولید پرداخته است.

رامین گوران با اشاره به قرار گرفتن کشور در فضای پرریسک ناشی از جنگ، وضعیت فعلی ساخت وساز را بسیار نگران کننده توصیف کرد و گفت: شرایط کنونی تنها نتیجه جنگ 12روزه و اعتراضات اخیر نیست، بلکه این موضوعات صرفاً فشارهایی را تشدید کرده که از مدت ها قبل در بازار مسکن وجود داشت. حتی پیش از این نیز به دلیل افزایش شدید قیمت ها و تورم، تقاضای مؤثر در بازار عملاً از بین رفته بود و خانوارها توان خرید مسکن را نداشتند.

به گفته او، در چنین شرایطی پروژه های جدید یا متوقف شده اند یا با احتیاط بسیار بالا پیش می روند.

گوران تأکید کرد: سازندگان ناچارند به سمت پروژه های کوچک مقیاس یا مدل های جدید ساخت حرکت کنند، چراکه ادامه الگوهای گذشته دیگر امکان پذیر نیست.

رییس انجمن انبوه سازان تهران با اشاره به افزایش شدید هزینه های ساخت گفت: امروز هزینه ساخت با دلار 130 هزار تومانی محاسبه می شود، اما فروش آپارتمان با قیمت هایی انجام می شود که تناسبی با این هزینه ها ندارد. ما پیش از این هم اختلاف قیمت داشتیم، اما نه با چنین شدتی. برای اولین بار شاهد اختلافی تقریباً دوبرابری میان هزینه ساخت با دلار 130 هزار تومانی و قیمت فروش با دلار 70 هزار تومانی هستیم.

او اضافه کرد: سازندگان حاضرند واحدهای خود را با تخفیف بفروشند، اما خریداری وجود ندارد. اگر هم با قیمت پایین، فروشی انجام می شود، صرفاً برای حفظ تاب آوری مالی مجموعه یا خروج تدریجی از بازار است. بسیاری از سازندگان خرد، دیگر توان ادامه فعالیت ندارند و پروژه ها را تعطیل کرده اند.

گوران با اشاره به وضعیت پروژه های ساختمانی در تهران ادامه داد: برآورد ما این است که بیش از 70 درصد پروژه های متوسط در تهران تعطیل شده اند. پروژه های کوتاه مرتبه و متوسط مرتبه ای که از گذشته مجوز داشتند نیز به دلیل افزایش هزینه ها متوقف شده اند.

رییس انجمن انبوه سازان تهران یکی از دلایل اصلی این وضعیت را افزایش شدید قیمت مصالح ساختمانی عنوان کرد و با اشاره به قیمت ها در مناطق متوسط شهر گفت: در حالی که قیمت آپارتمان در منطقه متوسط شهر تهران به صورت اسمی حدود متری 120 میلیون تومان اعلام می شود، در عمل حتی با متری 90 میلیون تومان هم خریداری وجود ندارد.

او ادامه داد: قیمت مصالح ساختمانی به طور روزانه در حال افزایش است. برای مثال، میلگرد که تا ماه گذشته کیلویی 40 هزار تومان بود، حالا به بیش از 50 هزار تومان رسیده که نشان دهنده افزایش حدود 30 درصدی در یک ماه است.

گوران با اشاره به چشم انداز بازار مسکن در صورت تداوم شرایط فعلی گفت: در بازار مسکن ایران، کاهش تولید معمولاً به افزایش قیمت منجر می شود، اما این افزایش الزاماً به رونق ختم نمی شود. ما با رکود عمیقی مواجه هستیم؛ افزایش قیمت فزاینده خواهیم داشت، اما معاملات شکل نمی گیرد، چون متقاضی توان خرید ندارد.

او درباره تأثیر بازارهای موازی نیز گفت: ناامنی سیاسی و وضعیت نه جنگ نه صلح باعث می شود مردم به نقدشوندگی سرمایه شان فکر کنند و منابع خود را از مسکن خارج کرده و به سمت طلا و ارز ببرند. البته این بازارها هم ظرفیت محدودی دارند و ممکن است بخشی از این سرمایه ها دوباره به مسکن بازگردد.

در مجموع، وقتی تولید مسکن به حداقل می رسد، این موضوع بسیار نگران کننده است. باید تمام موانع پیش روی تولید مسکن برداشته شود. این کار نیازمند کمک دولت، دستگاه های خدمات رسان و نهادهای مرتبط است. اگر این حمایت ها انجام شود، چرخه تولید مسکن می تواند به اقتصاد کشور کمک کند.

گوران در پایان با اشاره به پروژه های نهضت ملی مسکن تأکید کرد: در این پروژه ها دو مشکل اساسی وجود دارد. اول اینکه با افزایش شدید قیمت مصالح، برآوردهای اولیه به هم خورده است. قرار بود واحدهای 100 متری با حدود یک میلیارد تومان ساخته شوند و بخشی از آن از آورده مردم تأمین شود؛ مثلاً نسبت 35 به 65. اما حالا شرایط تغییر کرده است. از طرف دیگر، بانک ها با تأخیر وارد تأمین مالی شدند و در این فاصله قیمت ها بالا رفت. مردم هم توان پرداخت اقساط را ندارند. در نتیجه، پروژه هایی که قرار بود طی دو سال تکمیل شوند، به پروژه های بلندمدت تبدیل شده اند و همین موضوع تکمیل آن ها را با دشواری های جدی مواجه کرده است.