قیمت جهانی طلا در هفته‌های اخیر وارد مرحله‌ای بی‌سابقه شده است؛ هر اونس طلا برای نخستین‌بار در تاریخ از مرز 5200 دلار عبور کرده و رکوردی تاریخی را به ثبت رسانده است. این جهش خیره‌کننده نه‌تنها بازارهای مالی جهان را تحت‌تأثیر قرار داده، بلکه در داخل نیز به جهش بی‌سابقه سکه و طلا دامن زده است. واکاوی دلایل رشد اونس جهانی پشت پرده‌های قابل توجهی از تحولات عمیق در نظم پولی و مالی جهان  و نیز یک زمینه جهش قیمت طلا در داخل را نشان می‌دهد.

نرخ های تاریخی طلا در جهان و ایران

در ماه‌های اخیر تحولی چشمگیر در بازارهای جهانی و داخلی طلا رخ داده است. در بازارهای جهانی هر اونس این فلز زرد به مرز 5300 دلار رسیده و در داخل هر گرم طلا به بیش از 20 میلیون و هر سکه به بیش از 200 میلیون تومان جهش پیدا کرده است. این موضوع دسترسی بسیاری از ایرانیان به این فلز را محدود کرده است.در بازار داخل، عوامل مؤثر بر طلا عمدتاً نرخ ارز و اونس جهانی هستند. دلار داخلی در پی سیاست‌های ارزی و نااطمینانی‌های موجود تا لحظه تنظیم این گزارش بیش از 155 هزار تومان معامله می‌شود و بیشترین اثر را بر نرخ طلا در داخل گذاشته است. در کنار آن، وضعیت اونس جهانی دیگر اهرم جهش طلا در داخل بوده که دلایل پیدا و پنهان نسبتاً جدیدی نیز دارد.

تاثیر چین، آمریکا و تنش ها بر طلای جهانی

خریدهای پنهان چین: یکی از مهم‌ترین متغیرهایی که تحلیلگران بین‌المللی بر آن تأکید دارند، خریدهای پنهانی و خارج از آمار رسمی چین از بازار طلاست. گزارش‌های مؤسسات معتبری مانند گلدمن ساکس نشان می‌دهد که چین در ماه‌های اخیر به‌طور سیستماتیک و با حجمی به‌مراتب بیشتر از آنچه اعلام می‌کند، اقدام به انباشت طلا کرده است. برآوردها حاکی از آن است که تنها در ماه نوامبر میزان خرید طلای چین بیش از 10 تن بوده؛ رقمی که حدود 11 برابر آمار رسمی اعلام‌شده توسط بانک مرکزی این کشور است. در سپتامبر نیز این رقم به بیش از 15 تن رسیده که اختلاف قابل توجهی با گزارش‌های رسمی دارد.این رفتار صرفاً یک تصمیم سرمایه‌گذاری معمولی نیست. بسیاری از اقتصاددانان معتقدند چین در حال بازطراحی سبد ذخایر ارزی خود و کاهش وابستگی به دارایی‌های دلاری است. طلا در این میان به‌عنوان دارایی‌ای بدون ریسک اعتباری و مستقل از نظام مالی غرب نقش محوری پیدا کرده است. خریدهای پنهانی چین بخشی از یک راهبرد بلندمدت برای مواجهه با ریسک‌های ژئوپلیتیکی، تحریم‌ها و بی‌ثباتی نظام دلارمحور جهانی محسوب می‌شود.

تضعیف پی در پی نرخ جهانی دلار: در کنار چین، کاهش ارزش دلار آمریکا  دومین عامل مهم جهش قیمت طلاست. کسری‌های بودجه مزمن ایالات متحده، رشد بدهی دولت فدرال و تداوم سیاست‌های پولی انبساطی فشار زیادی بر ارزش دلار وارد کرده است. از آن جا که طلا به‌طور سنتی با دلار قیمت‌گذاری می‌شود، هر نشانه‌ای از کاهش قدرت دلار، جذابیت طلا را به‌عنوان دارایی جایگزین افزایش می‌دهد. در چنین شرایطی سرمایه‌گذاران بزرگ بخشی از دارایی‌های خود را به طلا منتقل می‌کنند تا از افت ارزش پول و افزایش تورم در امان بمانند. 

گسترش تنش های سیاسی و نااطمینانی در دنیا: عامل سوم، افزایش عدم قطعیت‌های ژئوپلیتیکی و اقتصادی است. تنش‌های سیاسی، درگیری‌های منطقه‌ای، رقابت قدرت‌های بزرگ و نوسانات شدید بازارهای سهام و رمزارزها فضایی از نااطمینانی بر اقتصاد جهانی حاکم کرده است. در این فضا، طلا بار دیگر نقش تاریخی خود را به‌عنوان «پناهگاه امن سرمایه» بازیابی کرده و مقصد سرمایه‌هایی شده که از ریسک‌گریزی پیروی می‌کنند.

این عوامل در کنار افزایش نگرانی‌ها درباره تورم جهانی، تداوم نرخ‌های بهره پایین و نوسانات شدید بازارهای مالی باعث شده طلا از یک دارایی حاشیه‌ای، دوباره به محور استراتژی‌های سرمایه‌گذاری بلندمدت بازگردد.

خراسان