استاکر، فردی که به صورت اصرارآمیز و ناخواسته شما را تعقیب یا آزار می دهد، می تواند زندگی روزمره تان را به شدت مختل کند و باعث ایجاد ترس و اضطراب شود. شناخت رفتارهای استاکر و نحوه شناسایی آن اولین گام برای حفاظت از خود و دریافت حمایت قانونی لازم است.

چه تنها در حال قدم زدن باشید و چه با گروهی از دوستان، احساس خوبی نیست که کسی شما را از پشت سر زیر نظر داشته باشد. استاکر یک جرم متأسفانه رایج است که می تواند تأثیر زیادی بر زندگی شما داشته باشد. ممکن است با ترس از اینکه استاکرتان چه کاری ممکن است انجام دهد زندگی کنید و دائماً احساس ناراحتی کنید که او بدون اطلاع ظاهر شود.

در بیشتر موارد، شما استاکر خود را می شناسید، اما هر پرونده ای متفاوت است. دانستن اینکه چه رفتاری استاکر محسوب می شود، اولین قدم مهم برای دریافت کمک و حمایت قانونی لازم جهت متوقف کردن این رفتار ناخواسته است. برای آگاهی بیشتر درباره استاکر و چگونگی تشخیص اینکه آیا شما هدف قرار گرفته اید یا نه، ادامه مطلب را بخوانید.

استاکر نوعی آزار و اذیت است. این شامل دنبال کردن شما توسط فردی است که باعث ناراحتی تان می شود. معمولاً این فرد به هدف خود وسواس پیدا کرده و در تلاش برای دنبال کردن او بسیار مصر است. ممکن است استاکرتان آشکارا رفتار کند و دائماً شما را با اعمالش اذیت کند، یا ممکن است پنهانی عمل کند و تلاشی برای تماس مستقیم با شما نداشته باشد با این حال، استاکر شدن می تواند باعث شود احساس ناراحتی و ناامنی شدید داشته باشید. چهار نشانه هشداردهنده استاکر عبارتند از: رفتار وسواسی، اجباری، ناخواسته و تکراری. اگر هر یک از رفتارهای زیر را تجربه می کنید، در حال استاکر شدن هستید و می توانید استاکر خود را به پلیس گزارش دهید.

در روانشناسی، استاکر به فردی گفته می شود که به طور مکرر و اصرارآمیز فرد دیگری را تعقیب، آزار یا تحت فشار قرار می دهد، به گونه ای که قربانی احساس ناامنی، ترس و تهدید می کند. این رفتارها شامل تماس های مکرر، دنبال کردن فیزیکی یا آنلاین، ارسال پیام ها یا هدایا بدون رضایت، و حتی تهدید یا خشونت می شوند.

رفتار استاکینگ معمولاً ناشی از مشکلات روانشناختی مانند اختلالات شخصیت، توهمات، یا اختلال وسواس فکری-عملی است. استاکرها ممکن است به دلایل مختلفی از جمله رد شدن در روابط، نیاز به کنترل، یا اختلالات روانی به این رفتارها دست بزنند. روانشناسی تلاش می کند با شناسایی انواع استاکرها و علل رفتاری آن ها، راهکارهای پیشگیری و درمان مناسب را ارائه دهد.

رفتارهای یک استاکر معمولاً شامل مجموعه ای از اقدامات تکراری و آزاردهنده است که می تواند به شکل های مختلف بروز کند. این رفتارها باعث می شوند قربانی احساس ترس، ناامنی و تهدید کند.

برخی از روش هایی که یک استاکر ممکن است رفتار کند عبارتند از:

این رفتارها زمانی استاکر محسوب می شوند که بیش از یک بار اتفاق بیفتند. استاکر ممکن است توسط کسی صورت گیرد که او را می شناسید؛ مانند شریک یا دوست سابق، اما ممکن است فردی کاملاً غریبه باشد در هر صورت، استاکر یک جرم جنایی است.

بسته به نوع استاکری که تجربه می کنید، ممکن است این رفتار از حالت آزاردهنده تا ترسناک متغیر باشد. پس چه چیزی باعث تحریک استاکر می شود؟ اغلب در فیلم ها و سریال ها، استاکرها به عنوان مردانی نشان داده می شوند که نسبت به زنان زیبا وسواس دارند؛ اما واقعیت این است که دلایل متنوعی وجود دارد که برخی افراد به استاکر تبدیل می شوند.

روانپزشکان و نیروهای انتظامی از دسته بندی های مشخصی برای ارزیابی خطراتی که استاکرها برای قربانیان ایجاد می کنند استفاده می کنند. مطالعات روانشناسی درباره استاکرها و عوامل خطری که می توانند نتایج متفاوتی به دنبال داشته باشند، به متخصصان سلامت روان در درک بهتر این افراد و همچنین به نیروهای انتظامی در مدیریت آن ها کمک کرده است. اگر فکر می کنید قربانی استاکینگ شده اید، در ادامه پروفایل هایی که روانپزشکان شناسایی و مستند کرده اند آمده است.

مطالعات نشان داده اند که تا 16٪ از زنان و 7٪ از مردان ممکن است در طول زندگی خود مورد استاکینگ قرار گیرند. به همین دلیل، قوانین ضد استاکینگ در سطح فدرال و در تمامی 50 ایالت آمریکا تصویب شده است. این قوانین به الگوی رفتاری اشاره دارند که یک فرد علیه دیگری انجام می دهد با هدف آزار، تهدید یا ترساندن قربانی. استاکینگ معمولاً توسط همسر سابق یا فردی که رابطه ای سطحی با قربانی داشته و جدا شده است انجام می شود؛ اما گاهی استاکرها آشنایان کم اطلاع یا حتی غریبه های کامل هستند. رفتار استاکر می تواند اشکال گوناگونی داشته باشد. در اینجا هفت نوع استاکر معرفی می شود:

برخی رفتارهای استاکینگ شامل ظاهر شدن مکرر در مکان های مورد بازدید قربانی، حضور در محل کار یا ارسال هدایای ناخواسته است. همچنین ممکن است قربانیان به صورت آنلاین مورد استاکینگ قرار گیرند. استاکینگ اینترنتی (سایبر استاکینگ) امروز بیش از پیش رخ می دهد، زمانی که استاکرها قربانی را در شبکه های اجتماعی دنبال می کنند یا سعی در تحقیر و بدنام کردن او دارند.

در ادامه هفت نوع استاکر که در حوزه سلامت روان شناسایی شده اند، آمده است:

استاکر کینه توز (Resentful Stalker): این دسته معمولاً احساس ظلم یا بدرفتاری دارند و ممکن است بیماری روانی نیز داشته باشند. آن ها خود را مظلوم و حق به جانب می دانند و استاکینگ را راهی برای انتقام گرفتن از قربانی می بینند.

جویای صمیمیت (Intimacy-Seeker): افرادی که معمولاً دچار بیماری روانی هستند و باور دارند قربانی نیز آن ها را دوست دارد یا در آینده خواهد داشت. اغلب بر شخصیت های مشهور یا برجسته تمرکز می کنند و دچار توهم عشق متقابل اند. استاکر سیاسی (Political Stalker): افرادی که انگیزه های سیاسی دارند و کسانی را دنبال می کنند که با عقایدشان موافق یا مخالف اند. قاتلان اجیر شده (Hitmen): خطرناک ترین نوع استاکر که مأموریتی برای آسیب رساندن یا کشتن قربانی دارد.

همچنین نشان داده شده که بسیاری از استاکرها بیکار یا کم کار بوده و ممکن است توهم و شخصیت خودشیفته داشته باشند. بیش از نیمی از استاکرهای مورد ارزیابی دارای اختلالات شخصیتی اند.

اگر مورد استاکر قرار گرفته اید، مهم است بدانید که هرگز تقصیر شما نیست. هیچ کس سزاوار نیست در زندگی خود احساس ناراحتی کند. اگر به دلیل وجود یک استاکر احساس ناامنی دارید، می توانید به سیستم قضایی برای محافظت از خود اعتماد کنید. اگر در خطر فوری هستید و معتقدید استاکرتان تهدید جدی برای امنیت شماست، باید فوراً با پلیس (شماره اضطراری 110) تماس بگیرید. اگر در خطر فوری نیستید، همچنان می توانید استاکر خود را به پلیس گزارش دهید، فقط نه از طریق شماره اضطراری.

می توانید از طریق خدمات گزارش آنلاین این کار را انجام دهید، یا حضوری به نزدیک ترین ایستگاه پلیس مراجعه کنید و با یک افسر صحبت کنید. پلیس قادر به کمک خواهد بود. آن ها می توانند اقدامات لازم برای جلوگیری از ادامه استاکر را انجام دهند؛ از جمله صدور دستور منع نزدیک شدن یا بازداشت استاکر بسته به شدت اقدامات او.

اگر قربانی استاکر شده اید، قانون در کنار شماست و اقدامات زیادی وجود دارد تا مانع تماس مجدد استاکر با شما شود. اگر به حمایت حقوقی نیاز دارید، با خدمات حقوقی ملی تماس بگیرید.

جویای صمیمیت معمولاً بیماری روانی شدید دارد و باور دارد رابطه صمیمانه ای با قربانی خواهد داشت. برخلاف دیگر استاکرها، رفتار او ناشی از توهم عشق متقابل است.

استاکر رد شده معمولاً با خشم یا تمایل به آشتی پس از پایان رابطه عمل می کند، در حالی که جویای صمیمیت بر پایه توهم ایجاد رابطه ای غیرواقعی فعالیت می کند و بیشتر غریبه ها یا شخصیت های عمومی را هدف قرار می دهد.

استاکینگ گروهی شامل تلاش های هماهنگ چندین فرد یا گروه برای تهدید یا آزار قربانی است که معمولاً باعث تشدید حس تحت تعقیب بودن قربانی می شود.

بله، به ویژه در جویندگان صمیمیت و اروتومانیک ها که دچار توهمات عشق متقابل هستند.

باید رفتارهای استاکینگ را مستندسازی کرده، از طریق دستورهای منع نزدیک شدن حمایت قانونی دریافت کنند و با نیروهای انتظامی همکاری کنند. مشاوره با وکلای باتجربه نیز امنیت بیشتری فراهم می کند.