به نقل از sciencedaily، پژوهش های جدید نشان می دهد که معبد کرنک بر روی یک جزیره کم نظیر از زمین های مرتفع ساخته شده؛ زمینی که هزاران سال پیش در اثر جابه جایی شاخه های رود نیل شکل گرفته بود. پیش از آن، این منطقه آن قدر در معرض سیلاب قرار داشت که امکان سکونت در آن وجود نداشت و همین موضوع ساخت معبد را شگفت انگیزتر می کند. چشم انداز بازسازی شده بسیار شبیه اسطوره های آفرینش مصر باستان است؛ جایی که زمین مقدس از دل آب ها سر برمی آورد. این شباهت نشان می دهد که انتخاب محل کرنک تنها عملی نبوده، بلکه ریشه ای عمیق در باورهای نمادین داشته است.

یک تیم بین المللی از پژوهشگران به رهبری دانشگاه اوپسالا گسترده ترین تحقیق زمین باستان شناسی انجام شده در مجموعه معبد کرنک را تکمیل کرده اند. کرنک یکی از بزرگ ترین مجموعه های معبدی جهان باستان است و بخشی از میراث جهانی یونسکو در شهر امروزی لوکسور به شمار می رود.

یافته های منتشرشده در مجله Antiquity دیدگاه تازه ای درباره چگونگی بنیان گذاری معبد، ارتباط آن با باورهای دینی مصریان باستان و نحوه تعامل مردم با چشم انداز رودخانه ای پیرامون آن طی بیش از 3000 سال استفاده مداوم ارائه می دهد.

دکتر آنگوس گراهام، سرپرست تیم، می گوید: پژوهش ما روشن ترین تصویر از چشم اندازی ارائه می دهد که مصریان باستان حدود 4000 سال پیش معبد کرنک را بر آن بنا کردند.

امروز معبد کرنک حدود 500 متر شرق رود نیل در نزدیکی لوکسور قرار دارد؛ شهری که در گذشته تبس، پایتخت مذهبی مصر باستان، بود. اما هزاران سال پیش محیط اطراف این مکان کاملاً متفاوت بوده است.

برای بازسازی آن چشم انداز، پژوهشگران 61 مغزه رسوبی از داخل و اطراف محوطه معبد برداشتند و ده ها هزار قطعه سفال را تحلیل کردند. این داده ها امکان ردیابی تغییرات مسیرهای آبی و سطح زمین را در دوره های طولانی فراهم کرد.

نتایج نشان می دهد که پیش از حدود 2520 پیش از میلاد، این منطقه برای سکونت دائمی مناسب نبود. سیلاب های سریع نیل به طور منظم این ناحیه را می پوشاند و امکان استقرار طولانی مدت را از بین می برد. قدیمی ترین نشانه های فعالیت انسانی در کرنک به دوره پادشاهی کهن (2591 تا 2152 پیش از میلاد) بازمی گردد. قطعات سفال نیز این بازه زمانی را تأیید می کنند و قدیمی ترین آن ها بین 2305 تا 1980 پیش از میلاد تاریخ گذاری شده اند.

زمینی که بعدها کرنک بر آن ساخته شد زمانی شکل گرفت که شاخه های نیل از دو سوی غربی و شرقی یک تراس طبیعی عبور کردند و جزیره ای مرتفع در بخش شرقی/جنوب شرقی محوطه امروزی معبد ایجاد کردند. این زمین بلند، پایه ای پایدار برای نخستین سکونت ها و مراحل اولیه ساخت معبد فراهم کرد.

با گذشت قرن ها، شاخه های رودخانه در دو سوی محوطه به تدریج تغییر مسیر دادند. این تغییر فضاهای بیشتری ایجاد کرد و امکان گسترش کرنک به مجموعه عظیم امروزی را فراهم آورد.

یکی از یافته های شگفت انگیز مربوط به شاخه شرقی رود بود. پژوهشگران دریافتند که این شاخه بسیار مشخص تر و احتمالاً بزرگ تر از شاخه غربی بوده؛ شاخه ای که پیش تر بیشتر مورد توجه باستان شناسان قرار گرفته بود.

گراهام می گوید: آنچه ما را شگفت زده کرد طول عمر این شاخه شرقی بود. این شاخه تا زمان ورود رومی ها در سده اول پیش از میلاد همچنان فعال، هرچند کوچک، باقی مانده بود. همچنین شواهدی داریم که نشان می دهد مصریان باستان چشم انداز را مهندسی کرده اند. احتمالاً برای گسترش معبد عجله داشتند و شن های بیابان را درون شاخه ای که در حال پر شدن بود می ریختند.

چشم انداز بازسازی شده شباهت زیادی به توصیف های اسطوره های آفرینش مصر باستان دارد. این شباهت نشان می دهد که باورهای دینی ممکن است در انتخاب محل کرنک نقش داشته باشد.

متون دوره پادشاهی کهن خدای آفریننده را به صورت تپه ای از زمین مرتفع توصیف می کنند که از میان آب ها — دریاچه — سر برمی آورد. جزیره ای که زیر کرنک شناسایی شده، تنها نمونه شناخته شده از چنین زمین مرتفعی است که در آب محصور بوده است.

دکتر بن پنینگتون، نویسنده اصلی مقاله، می گوید: وسوسه انگیز است که تصور کنیم نخبگان تبس این مکان را برای اقامتگاه شکل جدیدی از خدای آفریننده، "رع-آمون"، انتخاب کردند؛ زیرا کاملاً با صحنه کیهانیِ ظهور زمین از آب هماهنگ بود.

متون دوره پادشاهی میانه (1980 تا 1760 پیش از میلاد) این مفهوم را گسترش می دهند و از تپه نخستین سخن می گویند که از آب های آشوب سر برمی آورد. در آن دوران، عقب نشینی سالانه سیلاب های نیل این تصویر را به طور طبیعی بازتاب می داد؛ زیرا زمین مرتفع زیر کرنک با عقب رفتن آب ها گویی از دل آب بیرون می آمد.

این پژوهش بر اساس مطالعات پیشین منتشرشده در Nature Geoscience در سال 2024 انجام شده است؛ تحقیقاتی که نشان می داد چگونه تغییرات اقلیمی و محیطی در 11٬500 سال گذشته دره نیل را شکل داده است.

این پروژه زیر نظر انجمن اکتشافات مصر (لندن) و با مجوز وزارت گردشگری و آثار باستانی مصر انجام شده است.