افزایش حقوق در سال 1405 به یکی از مهم‌ترین و بحث‌برانگیزترین موضوعات اقتصادی و اجتماعی کشور تبدیل شده است؛ به‌ویژه برای گروه بزرگی از حقوق‌بگیران شامل کارمندان دولت، فرهنگیان بازنشسته و سایر مستمری‌بگیران که به‌طور مستقیم با تورم و افزایش هزینه‌های زندگی مواجه‌اند. بر اساس مصوبات کمیسیون تلفیق بودجه 1405، نظام افزایش حقوق کارکنان دولت و حقوق بازنشستگان با یک تغییر ساختاری مواجه شده و به‌صورت «پلکانی معکوس» اجرا خواهد شد؛ مدلی که در آن حقوق‌های پایین‌تر درصد افزایش بیشتری می‌گیرند و حقوق‌های بالاتر درصد افزایش کمتری.

این تغییر با هدف ایجاد عدالت نسبی، حمایت هدفمند از اقشار کم‌درآمد و جلوگیری از تعمیق شکاف درآمدی اتخاذ شده است. در این گزارش، به‌صورت جامع به بررسی جدول افزایش حقوق، فرمول محاسبه، میزان افزایش برای سطوح مختلف حقوق، اثر مالیات، نقدهای کارشناسی و پیامدهای اقتصادی این تصمیم می‌پردازیم.

طبق لایحه بودجه 1405 و مصوبات کمیسیون تلفیق، افزایش حقوق شامل تمامی حقوق‌بگیران دولت و حقوق بازنشستگان می‌شود. دامنه افزایش حقوق در این مصوبه بین حدود 21 تا 43 درصد پیش‌بینی شده است.

مبنای قانونی افزایش حقوق شامل:

افزایش ضریب حقوق به میزان 20 درصد

اختصاص مبلغ ثابت 5000 امتیاز برای همه کارکنان و بازنشستگان

اعمال ضریب جدید برای محاسبه حقوق ثابت، فوق‌العاده‌ها و مزایا

ضریب حقوق سال 1404 برابر با 5795 بوده است. این ضریب در سال 1405 به حدود 6954 افزایش می‌یابد. این افزایش ضریب پایه محاسبه:

حقوق ثابت

فوق‌العاده‌ها

مزایا و احکام کارگزینی

خواهد بود و به صورت خودکار باعث افزایش حقوق اسمی می‌شود.

مدل پلکانی معکوس بر این اساس طراحی شده است که مبلغ ثابت 5000 امتیاز برای همه یکسان است، اما:

برای حقوق‌های پایین‌تر، این مبلغ سهم بزرگ‌تری از کل حقوق را تشکیل می‌دهد

برای حقوق‌های بالاتر، سهم این مبلغ کمتر است

در نتیجه، درصد افزایش برای حقوق‌های پایین بیشتر و برای حقوق‌های بالا کمتر خواهد بود.

نمونه‌هایی از افزایش حقوق ناخالص به شرح زیر است:

حقوق 13 میلیون → 18.6 میلیون (43 درصد)

حقوق 15 میلیون → 21 میلیون (40 درصد)

حقوق 19 میلیون → 25.8 میلیون (35.8 درصد)

حقوق 30 میلیون → 39 میلیون (30 درصد)

حقوق 50 میلیون → 63 میلیون (26 درصد)

حقوق 100 میلیون → 123 میلیون (23 درصد)

این جدول نشان می‌دهد هر چه پایه حقوق بالاتر باشد، درصد افزایش کمتر می‌شود.

طبق مصوبه:

حقوق تا 40 میلیون تومان در ماه از مالیات معاف است

مازاد بر 40 میلیون تومان مشمول مالیات پلکانی می‌شود

بنابراین در حقوق‌های بالا، افزایش خالص دریافتی کمتر از افزایش اسمی خواهد بود.

حقوق بازنشستگان و انتقادات به افزایش 20 درصدی

فعالان حوزه بازنشستگان تأکید دارند که افزایش 20 درصدی سنواتی در مقابل تورم 45 تا 50 درصدی به معنای کاهش قدرت خرید است.

حقوق بازنشستگان و بحث همسان‌سازی

همسان‌سازی برای جبران عقب‌ماندگی حقوق بازنشستگان نسبت به شاغلان مشابه طراحی شده است و نباید با افزایش سنواتی جمع زده شود.

حقوق بازنشستگان و دیدگاه‌های کارشناسی

کارشناسان معتقدند بزرگ‌نمایی درصدها اعتماد عمومی را تضعیف می‌کند و باید واقعیت افزایش واقعی قدرت خرید را مبنا قرار داد.

حقوق بازنشستگان و پیامدهای اجتماعی

افزایش ناکافی حقوق می‌تواند به افزایش فقر شاغلان و بازنشستگان، کاهش رفاه اجتماعی و افزایش نارضایتی منجر شود.

حقوق بازنشستگان و جمع‌بندی تحلیلی

مدل افزایش: پلکانی معکوس

دامنه افزایش: 21 تا 43 درصد اسمی

افزایش واقعی قدرت خرید: وابسته به کنترل تورم

معافیت مالیاتی: تا 40 میلیون تومان

آیا افزایش حقوق بازنشستگان قطعی است؟

بله، اما درصد نهایی بسته به پایه حقوق متفاوت است.

آیا همه 40 درصد افزایش می‌گیرند؟

خیر، فقط حقوق‌های پایین‌تر.

آیا همسان‌سازی جزو افزایش است؟

خیر، همسان‌سازی برای جبران عقب‌ماندگی است.

بازنشستگان می‌توانند با بررسی جدول افزایش حقوق، دریافتی جدید خود را برآورد کرده و در صورت مغایرت با احکام، از طریق صندوق مربوطه پیگیری کنند.

جدول افزایش حقوق 1405 (ناخالص)