بحث افزایش حقوق در سال 1405، به‌ویژه حقوق بازنشستگان، به یکی از مهم‌ترین موضوعات اقتصادی و اجتماعی کشور تبدیل شده است. در شرایطی که تورم مزمن، هزینه‌های زندگی را به‌طور مستمر افزایش داده و قدرت خرید بسیاری از خانوارها را تضعیف کرده، تعیین میزان افزایش حقوق اهمیت دوچندانی پیدا کرده است. بر اساس اطلاعات غیررسمی منتشرشده از پیشنهاد کمیسیون تلفیق بودجه، دولت و مجلس در حال بررسی مدلی تحت عنوان «افزایش پلکانی معکوس» هستند که در آن، حقوق‌بگیران با دریافتی کمتر درصد افزایش بیشتری دریافت می‌کنند و حقوق‌های بالاتر مشمول درصد افزایش کمتری می‌شوند.

این گزارش تلاش می‌کند تصویری جامع از پیشنهادهای مطرح‌شده، اثر آنها بر حقوق بازنشستگان، تفاوت افزایش‌ها در سطوح مختلف درآمدی، نقدهای کارشناسی و پیامدهای اقتصادی و اجتماعی این سیاست ارائه دهد.

اقتصاد ایران در سال‌های اخیر با چالش‌هایی چون تورم بالا، کاهش ارزش پول ملی، رشد هزینه‌های مسکن، درمان و خوراک و رکود نسبی دست‌وپنجه نرم کرده است. در چنین شرایطی، حقوق ثابت بازنشستگان بیش از سایر گروه‌ها در معرض کاهش ارزش واقعی قرار گرفته است. بسیاری از بازنشستگان گزارش می‌دهند که حتی با افزایش‌های سالانه، فاصله میان حقوق دریافتی و هزینه‌های واقعی زندگی همچنان در حال افزایش است.

این فشارها دولت را ناگزیر کرده است که در بودجه 1405 توجه ویژه‌ای به حقوق بازنشستگان و حداقل‌بگیران داشته باشد.

مدل پلکانی معکوس بر این فرض استوار است که عدالت ایجاب می‌کند افراد کم‌درآمد رشد نسبی بیشتری در حقوق خود تجربه کنند تا فاصله درآمدی کاهش یابد. این مدل می‌کوشد:

از اقشار آسیب‌پذیر حمایت بیشتری کند

شکاف مزدی را کاهش دهد

توزیع درآمد را عادلانه‌تر کند

با این حال، اجرای عملی این مدل همواره با چالش‌هایی روبه‌رو بوده است.

بر اساس گزارش‌های غیررسمی:

افزایش حقوق ترکیبی از یک درصد و یک مبلغ ثابت است

الگوی تقریبی 20 درصد ضریب به‌علاوه 3 میلیون تومان ثابت مطرح شده است

درصد افزایش برای حقوق‌های پایین تا حدود 43 درصد و برای حقوق‌های بالا تا حدود 20 تا 23 درصد پیش‌بینی شده است

برای درک بهتر، چند مثال:

حقوق 13 میلیون تومان با افزایش 43 درصد به حدود 18.6 میلیون می‌رسد

حقوق 20 میلیون تومان با افزایش 35 درصد به حدود 27 میلیون می‌رسد

حقوق 30 میلیون تومان با افزایش 30 درصد به حدود 39 میلیون می‌رسد

حقوق 100 میلیون تومان با افزایش 23 درصد به حدود 123 میلیون می‌رسد

این اعداد نشان می‌دهد که حتی با درصد کمتر، حقوق‌های بالا افزایش اسمی بیشتری دارند.

(ارقام به میلیون تومان)