به نقل از فرادید، این جانوران به سرده ی تنوپوس (Ptenopus) تعلق دارند و جالب اینکه همه ی گونه های این سرده تا سطح شگرفی تخصص یافته اند؛ به گونه ای که می توانند به شکل کارآمد در شرایط بسیار سخت بیابان ها زندگی کنند.

بدن های کوچک و شن رنگ آن ها به راحتی با ماسه ها هم رنگ می شود و با استفاده از پاهای قوی و چنگال دار خود، سوراخ های بسیار کارآمدی حفر می کنند که آن ها را از شکارچیان و دماهای سوزان محافظت می کند. این سوراخ ها پایگاهی هستند که مارمولک ها شب ها نیز از آن خارج می شوند تا به جست وجوی حشرات بپردازند و با صداهای بلندی که تولید می کنند با یکدیگر ارتباط برقرار کنند.

مارمولک های فریادزن به گونه ای تکامل یافته اند که بتوانند در مناطق خشک زندگی کنند. در حالی که بسیاری از مارمولک ها دارای بالشتک های چسبنده برای بالا رفتن از سطوح صاف هستند، این مارمولک ها پاهای قوی و چنگال دار دارند که برای حفاری طراحی شده اند. سوراخ هایی که حفر می کنند پناهگاه اصلی آن ها هستند؛ جایی امن نه تنها در برابر دماهای بسیار بالای روز، بلکه در برابر شکارچیان بالقوه. این جانوران شب ها فعال هستند و بخش عمده روز را زیر زمین می گذرانند و با فرارسیدن شب برای شکار از سوراخ های خود خارج می شوند.

میان مارمولک ها، ارتباط صوتی پدیده ای بسیار نادر است؛ اما مارمولک های فریادزن در این زمینه به مهارتی ویژه دست یافته اند. آن ها انواع مختلفی از صداها را تولید می کنند که هر یک معنای خاص خود را دارد. برخی صداها برای تعیین قلمرو و هشدار به رقیبان به کار می رود، در حالی که برخی دیگر نقش سیگنال های جفت یابی را ایفا کرده و جفت ها را جذب می کنند. حتی مارمولک های جوان هم صداهای ملایمی تولید می کنند که نشانه ی ناراحتی یا درخواست توجه از سوی بالغ های اطراف است. این آواها صداهای تصادفی نیستند، بلکه سامانه ای پیچیده از پیام ها به شمار می آیند که به مارمولک ها امکان می دهد با وجود وسعت و بازبودن بیابان، با هم تعامل و هماهنگی داشته باشند. دانشمندان به این رفتار علاقه مند شده اند، زیرا این پدیده این فرض رایج را به چالش می کشد که خزندگان همواره ساکت و از دید اجتماعی ساده هستند.

مارمولک های فریادزن وابستگی زیادی به سوراخ هایشان دارند؛ سوراخ هایی که فراتر از یک سرپناه ساده هستند. سوراخ های حفرشده در ماسه های نرم بیابانی، دمایی بسیار خنک تر و پایدارتر نسبت به شرایط خشن محیط بیرون فراهم می کنند و همچنین آن ها را از بیشتر شکارچیان، از جمله مارها و پرندگان محافظت می کنند. تولیدمثل هم در همین نقب های امن انجام می شود که به شکل قابل توجهی تهدیدها علیه نوزادان را کاهش می دهد. به این ترتیب، سوراخ ها تمام چرخه ی زندگی مارمولک ها را دربرمی گیرند و برای آن ها امنیت، قلمروی شکار و فضاهای اجتماعی فراهم می کنند. در این میان، مارمولک های فریادزن از آواسازی به عنوان یکی از عناصر اصلی ارتباط استفاده می کنند. این صداها شامل تغییرات منحصربه فردی در زیر و بم صدا، ریتم و شدت می شوند که هر یک پیام متفاوتی را منتقل می کند.

این صداها به قدری قوی هستند که می توانند از میان چندین متر ماسه در زیستگاه های بیابانی خشک عبور کنند و از صداهایی که عوامل طبیعی محیط مانند باد یا دیگر جانوران ایجاد می کنند، بلندتر باشند. حتی کوچک ترین موجودات مانند این خزندگان، می توانند رفتارهای اجتماعی قابل توجه و هوشمندی چشمگیری از خود نشان دهند و از صدا به عنوان یک سازگاری مؤثر در یکی از خصمانه ترین محیط های روی زمین بهره بگیرند.