به گزارش پارسینه به نقل از فرادید، رودخانه هایی که جریان آن ها برعکس است، برخلاف جریان معمول آب حرکت می کنند. این پدیده می تواند به دلیل تغییرات زمین شناسی، نیروهای جزر و مدی، زمین لرزه ها یا تغییر سطح آب دریا رخ دهد.

این مقاله به بررسی هفت رودخانه از جمله آمازون و شیکاگو می پردازد که هریک داستانی منحصربه فرد درباره ی جریان معکوس خود دارند. چنین پدیده هایی نشان دهنده ی پویایی و غیرقابل پیش بینی بودن زمین هستند و نشان می دهند چگونه نیروهای طبیعی یا دخالت انسان می توانند مسیر رودها را تغییر دهند و نکات جالبی درباره ی فرآیندهای جغرافیایی و محیط زیستی ارائه کنند.

وقتی به رودخانه ها فکر می کنیم معمولاً آن ها را جریانی از آب می دانیم که به شکل مستقیم و طبیعی از ارتفاعات به سمت دریا حرکت می کند. اما آیا می دانستید برخی رودخانه ها هم هستند که گهگاهی خلاف جهت اولیه دارای جهت معکوس می شوند؟ این رودخانه ها ممکن است به دلیل تغییرات زمین شناسی، نیروهای جزر و مدی، زلزله ها یا تغییر سطح آب دریا خلاف جهت معمول آب جریان پیدا کنند.

با وجود اینکه این موضوع غیرقابل باور به نظر می رسد، این رودخانه ها طی صدها سال جامعه ی علمی و کاوشگران را شگفت زده کرده اند. از رود آمازون گرفته تا رودخانه ی عجیب شیکاگو، هر یک داستان خاصی درباره ی چگونگی جریان معکوس خود دارند. این فهرست بر پایه داده های کمیسیون رودخانه ی مِکونگ تهیه شده است.

در گذشته، رود آمازون رو به غرب جریان داشت اما حدود 10 میلیون سال پیش با بالا آمدن کوه های آند، مسیر آن معکوس شد و به سمت اقیانوس اطلس جریان یافت. این فعالیت تکتونیکی و زمین شناسی بزرگ ترین حوضه ی رودخانه ای جهان را ایجاد کرد. رود آمازون بیش از هر رودخانه ی دیگری آب حمل می کند و نشان دهنده ی قدرت نیروهای طبیعی زمین است که حتی می توانند جهت جریان رودخانه ها را معکوس کنند.

رود شیکاگو که به شکل مصنوعی ساخته شده، با برنامه ریزی مهندسی به شکل معکوس جریان دارد. سال 1900، مهندسان مسیر جریان آن را معکوس کردند تا از ورود فاضلاب به دریاچه ی میشیگان که منبع آب شرب شهر بود، جلوگیری کنند. با ساخت کانال ها و سامانه ی قفل ها، مهندسان توانستند مسیر آب را به سمت حوضه ی می سی سی پی منحرف کنند. این اقدام راه حلی تاریخی و مهم برای یک مشکل زیست محیطی و یکی از بزرگ ترین دستاوردهای مهندسی در تاریخ آمریکا بود.

رود می سی سی پی چندین بار جریان معکوس را تجربه کرده؛ از جمله در زلزله ی 1812 نیو مادرید و توفان کاترینا. در پی فعالیت شدید لرزه ای و طوفان ها، جریان رود برای مدت کوتاهی معکوس شد و آب به سمت بالا حرکت کرد. گرچه این لحظات کوتاه بودند، اما درسی ارزشمند درباره ی قدرت طبیعت و توانایی اش در تغییر مسیرِ حتی یکی از بزرگ ترین رودهای جهان هستند.

رود فریزر در بریتیش کلمبیا جریان دارد و گاهی در پی جزر و مد شدید اقیانوس آرام، جریان معکوس پیدا می کند. زمانی که جزر و مد بسیار شدید باشد، آب دریا برخلاف حرکت رود پیشروی می کند و نزدیک دهانه سبب حرکت معکوس کوتاه مدت می شود. این پدیده ی طبیعی جذاب، توجه دانشمندان و گردشگران را جلب کرده و نشان می دهد که چگونه نیروهای جزر و مدی می توانند رفتار حتی بزرگ ترین رودخانه ها را به شکل غیرمنتظره ای تغییر دهند.

رود تونِل سَپ در کامبوج هر سال به شیوه ای منحصربه فرد جهت جریانش را معکوس می کند. در فصل باران های موسمی، سیلاب های ناشی از رود مکونگ سبب می شوند آب رودخانه به سمت عقب حرکت کند و اندازه ی دریاچه ی تونل سَپ به شکل چشمگیری افزایش یابد، اما با رسیدن فصل خشک و کاهش سطح آب، رود تونِل سَپ دوباره به حالت طبیعی روبه جلو برمی گردد. این چرخه ی طبیعیِ پیش بینی شدنی اما شگفت انگیز، میلیون ها نفر را تغذیه می کند و به تأمین ماهی و تقویت کشاورزی حاصلخیز کامبوج کمک شایانی می کند.

رود هامبِر در کانادا به داشتن یک پدیده چشمگیر شناخته می شود؛ زیرا در برخی نقاط در طول طوفان ها و بادهای شدید، می تواند به شکل معکوس جریان یابد. بادهای بسیار شدید ممکن است آب را برخلاف جهت رود به سمت بالا هدایت کنند و مانع خروج آب به دریاچه ی انتاریو شوند و به این ترتیب جریان را معکوس کنند.

یکی از بزرگ ترین رودهای آمریکای جنوبی است که از جنوب کشور آغاز شده و با عبور از جنگل های انبوه به اقیانوس اطلس می ریزد. جریان این رود در برخی دوره ها معکوس می شود و دلیل اصلی آن بارش های شدید فصلی در حوضه آمازون و افزایش چشمگیر سطح آب است که سبب می شود آب به سمت بالادست رانده شود. همچنین نیروهای جزر و مدی اقیانوس اطلس می توانند در دهانه رود اثر گذاشته و جریان را برای مدت کوتاهی معکوس کنند. این پدیده ی طبیعی نشان دهنده ی تعامل پیچیده میان بارندگی های فصلی، ارتفاع زمین و جزر و مد اقیانوس است.