به گزارش پارسینه ؛ خواب تنها یک فرآیند استراحت نیست، بلکه برای سلامت و عملکرد بهینه مغز حیاتی است. اخیراً پژوهشگران دانشگاه ام آی تی (MIT) به بررسی تاثیر بی خوابی بر تمرکز پرداخته اند و یافته های جالبی را درباره ارتباط کمبود خواب با مشکلات تمرکز و اختلالات شناختی به دست آورده اند.

طبق این تحقیق، خواب به مغز کمک می کند تا خود را پاکسازی کرده و عملکرد شناختی را به حالت طبیعی بازگرداند. در این مطالعه، اسکن های مغزی نشان می دهند که مغز در حین خواب، مایعات خاصی را برای دفع مواد زائد و تنظیم مجدد نورون ها به حرکت در می آورد. اما وقتی کمبود خواب داریم، این فرآیند پاکسازی به طور ناقص انجام می شود و می تواند باعث اختلال در توجه و تمرکز شود.

چگونه بی خوابی موجب اختلال در تمرکز می شود؟

در این تحقیق، دانشمندان 26 داوطلب را تحت آزمایش قرار دادند. این آزمایش شامل دو مرحله بود: یکی بعد از یک شب خواب کامل و دیگری بعد از بیدار ماندن طول شب. پژوهشگران از تکنیک هایی مانند fMRI برای بررسی جریان خون و مایعات مغزی، نوار مغزی و آزمایش های رفتاری برای اندازه گیری توجه استفاده کردند. نتایج نشان داد که وقتی داوطلبان برای مدت کوتاهی تمرکز خود را از دست می دهند، امواج مایع مغزی به طور ناگهانی به جریان در می آید، مشابه فرآیند پاکسازی مغز در خواب عمیق.

لورا لوییس ، یکی از پژوهشگران این مطالعه، توضیح داد: وقتی فردی نخوابد، امواج مایع مغزی به طور غیرمعمول وارد وضعیت بیداری می شوند، که در آن جا این تغییرات معمولاً دیده نمی شوند. این امواج با تغییرات توجه همراه هستند؛ یعنی زمانی که توجه از دست می رود، مایع مغزی از مغز خارج می شود و بعد از بازیابی توجه دوباره وارد می شود.

مغز برای جبران کمبود خواب تلاش می کند

نتایج این مطالعه نشان می دهد که وقتی مغز به اندازه کافی نمی خوابد، سعی می کند فرآیندهای پاکسازی خواب را در طول بیداری تقلید کند. این تلاش ها موجب تغییرات در سیستم سیالات مغزی و در نهایت منجر به افت توجه و تمرکز می شود. این پدیده نشان دهنده تلاش مغز برای بازیابی عملکرد شناختی است.

زینونگ یانگ ، پژوهشگر ارشد این پروژه، گفت: مغز به شدت به خواب نیاز دارد و در شرایط بی خوابی، سیستم مغز تلاش می کند تا به طور مخفیانه به حالت خواب وارد شود تا برخی از عملکردهای شناختی را بازسازی کند.

نتیجه گیری: ارتباط عمیق بین خواب، توجه و عملکرد مغزی

پژوهشگران به این نتیجه رسیده اند که در مغز انسان، یک مدار یکپارچه وجود دارد که هم عملکردهای شناختی مانند توجه و واکنش های ما به محیط را کنترل می کند و هم فرآیندهای فیزیولوژیکی مانند جریان خون و تنظیم مایعات مغزی را تنظیم می کند. این یافته ها به وضوح نشان می دهند که خواب تنها یک استراحت ساده نیست، بلکه یک فرآیند ضروری برای حفظ سلامت مغز و عملکرد صحیح آن است.

این مطالعه در مجله معتبر Nature Neuroscience منتشر شده و به محققان این امکان را داده است که به درک بهتری از رابطه بین خواب و تمرکز دست یابند.