این خبر، که در ابتدا در شبکه‌های اجتماعی و برخی کانال‌های غیررسمی منتشر شد، باعث ایجاد موجی از امید و در عین حال ابهام در میان بازنشستگان شد.

اما واقعیت ماجرا چیست؟ آیا دولت واقعاً قصد دارد عیدی 18 میلیون تومانی پرداخت کند؟ در ادامه با بررسی کامل و مستند، پشت‌پرده شایعه واریز 18 میلیون تومان و وضعیت واقعی عیدی بازنشستگان را بررسی می‌کنیم.

انتشار گسترده خبر عیدی 18 میلیون تومانی برای بازنشستگان در ابتدا از سوی منابع ناشناس در فضای مجازی آغاز شد.
این خبر هیچ منبع رسمی یا اعلامیه دولتی نداشت و بلافاصله با واکنش وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی روبه‌رو شد.

سخنگوی وزارت کار اعلام کرد:«در حال حاضر هیچ مصوبه‌ای درباره پرداخت 18 میلیون تومان عیدی به بازنشستگان وجود ندارد و اخبار منتشر شده در این زمینه صرفاً شایعه است.»

بنابراین، خبر واریز 18 میلیون تومان به حساب بازنشستگان صحت ندارد و فعلاً تنها در قالب مطالبه اجتماعی و کارزاری از سوی بازنشستگان مطرح شده است.

همزمان با این شایعه، بازنشستگان تأمین اجتماعی کارزاری رسمی برای تغییر فرمول محاسبه عیدی آغاز کرده‌اند.
این کارزار که در پلتفرم‌های جمع‌آوری امضا منتشر شده، تاکنون بیش از 31 هزار امضا جمع‌آوری کرده و تبدیل به یکی از مهم‌ترین خواسته‌های صنفی بازنشستگان شده است.

در متن این کارزار آمده است:«ما، که سال‌ها با زحمت چرخ تولید کشور را به گردش درآوردیم، انتظار داریم عدالت در پرداخت‌ها رعایت شود و عیدی ما نیز مطابق با کارگران شاغل محاسبه گردد.»

به بیان دیگر، هدف اصلی بازنشستگان از طرح واریز 18 میلیون تومان، مطالبه عدالت در پرداخت عیدی بازنشستگان است، نه الزاماً تحقق همین رقم خاص.

بر اساس قوانین فعلی، عیدی بازنشستگان تأمین اجتماعی بر پایه فرمولی ثابت و جدا از قانون کار محاسبه می‌شود.
در مقابل، کارگران مشمول قانون کار عیدی خود را بر اساس دو تا سه برابر حداقل حقوق سالانه دریافت می‌کنند.

این تفاوت موجب نارضایتی بازنشستگان شده است؛ چراکه در دوران اشتغال، تحت قانون کار بودند اما پس از بازنشستگی، از همان امتیازات محروم شده‌اند.

به‌عبارت دیگر، بازنشستگان خواهان آن‌اند که فرمول عیدی آن‌ها نیز مانند کارگران شاغل بر اساس حداقل دستمزد سالانه محاسبه شود.

ماده 36 قانون تأمین اجتماعی یکی از مستندات اصلی در کارزار بازنشستگان است.
این ماده به‌صراحت بر «حقوق بیمه‌شدگان و وظایف سازمان تأمین اجتماعی در تأمین معیشت بازنشستگان» تأکید دارد.

بازنشستگان با استناد به این ماده می‌گویند که:«دولت و سازمان تأمین اجتماعی موظفند سطح زندگی بازنشستگان را متناسب با تورم و معیشت عمومی حفظ کنند، و پرداخت عیدی جزو همین الزامات است.»

بنابراین، عیدی بازنشستگان از دید آنان بخشی از حقوق قانونی و نه امتیازی اختیاری محسوب می‌شود.

دلیل اصلی این تفاوت، تفاوت دو نظام قانونی بین کارگران شاغل و بازنشستگان است.
کارگران تابع قانون کار هستند و دولت موظف است عیدی آن‌ها را مطابق با مصوبات شورای عالی کار پرداخت کند.

در مقابل، بازنشستگان تابع قانون تأمین اجتماعی هستند که در آن، میزان عیدی به‌صورت عدد ثابت و معمولاً کمتر از عیدی کارگران تعیین می‌شود.

به همین علت است که عیدی بازنشستگان تأمین اجتماعی در سال‌های اخیر همواره پایین‌تر از عیدی کارگران بوده و همین مسئله زمینه‌ساز شکل‌گیری کارزار عدالت‌محور شده است.

مطالبات بازنشستگان در کارزار عیدی بازنشستگان شامل موارد زیر است:

برابری مبنای محاسبه عیدی با کارگران شاغل

لحاظ حقوق و سابقه بیمه‌ای در فرمول پرداخت عیدی

مشارکت دولت و سازمان تأمین اجتماعی در تدوین آیین‌نامه‌های جدید

پرداخت عیدی متناسب با تورم سالانه و قدرت خرید واقعی

این خواسته‌ها در حقیقت تلاشی است برای رفع تبعیض میان بازنشستگان و شاغلان، تا عدالت بیمه‌ای و مالی در نظام پرداخت‌ها برقرار شود.

در شرایطی که نرخ تورم و هزینه‌های زندگی افزایش یافته، عیدی بازنشستگان تأمین اجتماعی به یکی از مسائل مهم معیشتی تبدیل شده است.
عیدی فعلی آن‌ها نه‌تنها پاسخگوی نیازهای اساسی نیست، بلکه در مقایسه با هزینه‌های زندگی، عملاً ارزش واقعی خود را از دست داده است.

به همین دلیل، مطالبه افزایش عیدی از منظر اقتصادی نیز منطقی به نظر می‌رسد و می‌تواند بخشی از فشار تورمی را جبران کند.

پس از گسترش شایعه واریز 18 میلیون تومان، وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی اعلام کرد:«در حال حاضر برنامه‌ای برای پرداخت مبلغ 18 میلیون تومان به عنوان عیدی بازنشستگان وجود ندارد و هرگونه تصمیم‌گیری در این خصوص منوط به تصویب در هیئت دولت است.»

این وزارتخانه تأکید کرد که پیشنهادهای جدید در حال بررسی است، اما هیچ مصوبه قطعی برای پرداخت عیدی میلیون تومانی به بازنشستگان صادر نشده است.

در روزهای گذشته، رسانه‌های غیررسمی و برخی صفحات خبری با انتشار تیترهای تحریک‌آمیز مانند «واریز 18 میلیون تومان عیدی بازنشستگان قطعی شد!» باعث افزایش سردرگمی در میان بازنشستگان شدند.
اما بررسی‌های خبرنگاران اقتصادی نشان می‌دهد که این تیترها فاقد مستندات رسمی و صرفاً با هدف جذب بازدید منتشر شده‌اند.

در مقابل، رسانه‌های معتبر اقتصادی مانند مهر، ایسنا و اندیشه معاصر تأکید کرده‌اند که هنوز تصمیم نهایی در این زمینه گرفته نشده است.

در سه سال اخیر، عیدی بازنشستگان تأمین اجتماعی به صورت میانگین بین 2 تا 3 میلیون تومان پرداخت شده است.
با توجه به تورم سال 1404 و رشد هزینه‌ها، کارشناسان پیشنهاد داده‌اند که این رقم باید حداقل تا 8 تا 10 میلیون تومان افزایش یابد تا بتواند بخشی از هزینه‌های پایان سال را پوشش دهد.

اما پرداخت 18 میلیون تومان عیدی بازنشستگان در شرایط فعلی بودجه‌ای، غیرممکن و شایعه تلقی می‌شود.

هرگونه افزایش در میزان عیدی بازنشستگان نیازمند مصوبه رسمی هیئت دولت و تأیید سازمان برنامه و بودجه است.
در حال حاضر، کمیسیون اجتماعی مجلس نیز در حال بررسی طرحی است تا عیدی بازنشستگان به‌صورت درصدی از حداقل حقوق سالانه تعیین شود تا عدالت بیشتری ایجاد شود.

اگر این طرح تصویب شود، در سال آینده می‌توان شاهد تغییرات واقعی در عیدی بازنشستگان بود.

واقعیت این است که هیچ دستور یا پرداختی با مبلغ 18 میلیون تومان وجود ندارد.
اما در عین حال، طرح‌های متعددی برای افزایش عیدی بازنشستگان در حال بررسی است و احتمالاً رقم عیدی سال 1404 بیشتر از سال قبل خواهد بود.

به عبارت دیگر، شایعه 18 میلیون تومانی اگرچه نادرست است، اما از دل یک مطالبه واقعی زاده شده است.

این مطالبه نه صرفاً مالی، بلکه نمادی از عدالت‌خواهی نسل بازنشستگان ایران است.
بازنشستگان تأکید دارند که باید میان آنان و کارگران شاغل در محاسبه عیدی تفاوتی وجود نداشته باشد و دولت باید با نگاهی عادلانه‌تر به این قشر، سیاست‌های حمایتی جدیدی اتخاذ کند.

با توجه به وضعیت فعلی بودجه، به نظر می‌رسد عیدی بازنشستگان در سال آینده افزایش نسبی اما نه جهشی داشته باشد.
کارشناسان پیش‌بینی می‌کنند که رقم نهایی عیدی بازنشستگان بین 8 تا 12 میلیون تومان باشد، اما پرداخت مبلغ 18 میلیون تومان بعید است.

 خبر واریز 18 میلیون تومان به حساب بازنشستگان صحت ندارد.
دولت تاکنون هیچ مصوبه‌ای در این زمینه صادر نکرده است.
بازنشستگان خواستار اصلاح فرمول عیدی و عدالت در پرداخت‌ها هستند.
 این موضوع در مجلس و سازمان برنامه و بودجه در حال بررسی است.

بنابراین، اگرچه خبر عیدی 18 میلیون تومانی دروغ است، اما مطالبه عادلانه بازنشستگان برای افزایش واقعی عیدی، یک ضرورت اجتماعی و اقتصادی به شمار می‌رود.

خبرگزاری مهر

اندیشه معاصر

ایسنا

پایگاه کارزار

وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی