اگر کودک شما با وجود رشد طبیعی جسمی، هنوز نمی تواند مثل هم سالان خود به درستی صحبت کند، قدرت بیان کردن یک عبارت یا جمله کامل را ندارد، نمی تواند افکار یا منظور خود را در قالب کلمات بیان کند، نمی تواند حرف های دیگران را درک کند یا در پاسخ دادن به سوالات ساده ناتوان است، ممکن است "اختلال در تکلم" داشته باشد. اختلال در تکلم یا اختلال گفتاری در کودکان یعنی کودک در صحبت کردن، تلفظ درست صداها، یا جمله سازی مشکل دارد و گفتارش متناسب با سنش نیست.

چرا بعضی از کودکان دچار این مشکل می شوند؟

تاخیر در گفتار و اختلال در تکلم کودکان، یک مشکل شایع جهانی است که هنوز علت اصلی آن شناخته نشده است. به گفته متخصصان ممکن است عوامل ژنتیکی و خانوادگی، تاخیر رشدی یا ذهنی، مشکلات عصبی و روانی (مثل اضطراب)، دیجیتال باز شدن کودکان و حتی تغذیه در این مساله نقش داشته باشند اما خیلی از این موارد هنوز اثبات نشده اند. گاهی تأخیر در تکلم، به مشکلات رشدیِ دیگری مثل کم شنوایی و اوتیسم کودک نیز مرتبط است اما کودکان زیادی نیز هستند که بدون داشتن این دو مشکل، اختلالات گفتاری دارند.

اختلال در تکلم، چیزی نیست که با گذشت زمان یا با خوراندن داروهای خانگی و داروهای موجود در عطاری ها برطرف شود و تنها با کمک گفتاردرمانگر و طی جلسات متعدد و منظم می توان این مشکل را برطرف کرد. آن هم در سن طلاییِ این اختلال.

شهرام شفیعی، کارشناس گفتاردرمانی در گفتگو با همشهری آنلاین تاکید می کند: سن طلایی درمان اختلالات گفتاریِ کودکان تا قبل از 7 سالگی است و هرچقدر از این سن بگذرد، احتمال بهبود کودک خیلی کمتر و گاه غیرممکن می شود.

او در توضیح اختلالات گفتاری می گوید: اختلالات گفتاری در کودکان به هر نوع مشکل در تولید، تلفظ، روان بودن گفتار یا کاربرد صحیح صداها و کلمات گفته می شود؛ یعنی کودک می خواهد صحبت کند اما گفتارش واضح، روان یا متناسب با سنش نیست. مثلا موقع حرف زدن زیاد مکث می کند یا یک کلمه را مدام تکرار می کند یا صداها را می کشد، یا صدایش موقع حرف زدن، بیش ازحد بلند و ناهنجار است.

کودک تان باید این کلمات را بگوید

این کارشناس در پاسخ به این که والدین، اختلالات گفتاری کودکان را چطور باید تشخیص دهند و او را نزد متخصص ببرند، می گوید: یک کودک تا 18 ماهگی باید بتواند یک کلمه معنی دار بگوید، یک کودک 2 ساله باید بتواند ترکیب های دوتایی بگوید. مثل مال منه، بابا رفت، آب بده. یک کودک 3 ساله باید بتواند ترکیب های سه تایی بگوید و همچنین 70 درصد وضوحِ گفتارِ یک فرد طبیعی را داشته باشد. در غیر این صورت به گفتاردرمانی نیاز دارد. یک کودک 4 ساله باید در جملاتش حروف اضافه مثل از، با، در و ... را هم به کار ببرد و همچنین 90 درصد وضوح گفتار یک فرد طبیعی را داشته باشد. در غیر این صورت به گفتاردرمانی نیاز دارد. بنابراین والدین باید به جزییات حرف زدن کودک خود توجه کنند و تا حدودی درباره اختلالات گفتاری اطلاعات داشته باشند.

شفیعی می گوید: ما در درمان اختلالات گفتاری چیزی داریم به اسم تشخیص و مداخله زودهنگام. اگر این مورد به موقع اتفاق بیفتد، باعث می شود که تاخیر در گفتار زودتر جبران شود. کودکی که در حرف زدن مناسب، 6 ماه از همسن و سال های خود عقب است، باید هرچه زودتر نزد گفتاردرمانگر برده شود.

باورهای اشتباه فقط درمان را بی اثر می کند

به گفته این کارشناس گفتاردرمانی، باورهای غلط رایج مثل: خاله اش هم همین طور دیر به حرف آمد، پدر یا عمویش هم همین طور بود، تخم کفتر و بلدرچین درستش می کند و حرف ها و کارهایی از این دست فقط باعث می شوند که زمان طلاییِ بهبودی یک کودک برای همیشه از دست برود.

این گفتاردرمانگر می گوید: ما علاوه بر کودکان، مراجعین بزرگسال هم داریم. مراجعینی که بالای 50 سال هستند و دارای مشکلات تلفظی هستند و مثلا حرف "س" را "ت" تلفظ می کنند و این مشکل را از کودکی داشته اند و اگر همان موقع مراجعه می کردند، خیلی راحت تر درمان می شدند.

مقایسه این کودک با سایر کودکان، کار درستی است؟

درست است که مقایسه کودکان با هم اصلا کار درستی نیست اما گاهی می تواند باعث شود که والدین، کودک خود را قبل از آن که سن طلایی از دست برود، پیش پزشک ببرند. این را شفیعی می گوید و ادامه می دهد: مقایسه هایی مثل این که پسرعمویش هم سنش است اما بهتر از او حرف می زند، یا برادر و خواهر بزرگ ترش زودتر از او به حرف آمدند، درواقع یک مقایسه است که از طریق آن می توانند بفهمند کودک به گفتاردرمانی نیاز دارد یا نه. پس مقایسه تا حدی خوب است. چون می تواند والدین را نگران کند و باعث شود کودک را پیش متخصص گفتاردرمانگر ببرند.

راست است که پسرها دیرتر حرف می زنند؟

این کارشناس در پاسخ به این سوال که آیا صحت دارد پسرها دیرتر از دخترها حرف زدن را شروع می کنند، می گوید: کلا در اختلال گفتاری نسبت ها 3 به یک است. یعنی از هر 3 پسرِ دارای اختلال گفتاری، یک دختر دچار این اختلال است. در لکنت و اوتیسم هم تعداد پسرها 3 به یک است. این، موضوعی علمی و اثبات شده است. اما این که می گویند پسرها کلا دیرتر از دخترها به حرف می آیند، علمی نیست. دخترها نیمکره چپ مغزشان فعال تر است و همین موضوع ممکن است باعث شود زودتر از پسرها حرف بزنند، اما همین هم در حد فرضیه است.