سازمان جهانی بهداشت روز دوشنبه اعلام کرد که یک مورد از هر شش عفونت باکتریایی تاییدشده در آزمایشگاه‌ها، در برابر درمان با آنتی‌بیوتیک‌ها مقاوم شده است و خواستار استفاده مسئولانه‌تر از این داروها شد.

به نقل از مجله پزشکی این سازمان وابسته به سازمان ملل متحد در گزارشی که بر پایه داده‌های حدود 100 کشور طی سال‌های 2016 تا 2023 تهیه شده، افزود که نرخ مقاومت آنتی‌بیوتیکی در حدود 40 درصد از نمونه‌های تحلیل‌شده افزایش یافته است.

تدروس آدهانوم قبریسوس، مدیرکل سازمان جهانی بهداشت، در بیانیه‌ای که همراه با گزارش منتشر شد گفت:

«مقاومت در برابر عوامل ضد میکروبی با سرعتی بیشتر از پیشرفت‌های پزشکی در حال گسترش است، و این موضوع سلامت خانواده‌ها در سراسر جهان را تهدید می‌کند.»

او تأکید کرد:

«باید آنتی‌بیوتیک‌ها را با مسئولیت استفاده کنیم و اطمینان حاصل کنیم که همه مردم به داروهای مناسب، تشخیص‌های دقیق و واکسن‌های مؤثر دسترسی داشته باشند.»

مقاومت آنتی‌بیوتیکی؛ یک تهدید جهانی

در سطح جهانی، مقاومت در برابر آنتی‌بیوتیک‌ها به‌طور مستقیم سالانه موجب بیش از یک میلیون مرگ می‌شود. در حالی‌که تغییرات ژنتیکی در عوامل بیماری‌زا بخشی از فرآیند طبیعی هستند، اما فعالیت‌های انسانی، از جمله استفاده نادرست یا بیش‌ازحد از آنتی‌بیوتیک‌ها برای کنترل عفونت در انسان، حیوانات و گیاهان، این روند را تسریع می‌کنند.

بر اساس گزارش سازمان جهانی بهداشت:

بالاترین نرخ مقاومت دارویی در بخش‌هایی از جنوب آسیا و خاورمیانه مشاهده شده، به‌طوری‌که در این مناطق، از هر سه مورد عفونت، یکی در برابر آنتی‌بیوتیک‌ها مقاوم است.

در آفریقا، مقاومت در برابر درمان‌های آنتی‌بیوتیکی توصیه‌شده برای برخی باکتری‌های عامل عفونت خون، اکنون بیش از 70 درصد است. این نوع عفونت‌ها می‌توانند به سپسیس، نارسایی اندام‌ها و مرگ منجر شوند.

چرا آنتی‌بیوتیک‌ها دیگر مؤثر نیستند؟

مقاومت آنتی‌بیوتیکی به تغییرات یا جهش‌هایی در برخی باکتری‌ها اشاره دارد که باعث می‌شود این میکروارگانیسم‌ها در برابر داروهایی که در حالت عادی باید آن‌ها را نابود یا از تکثیرشان جلوگیری کنند، مقاوم شوند.

سازمان جهانی بهداشت این پدیده را یکی از بزرگ‌ترین تهدیدات پیش روی سلامت جهانی، امنیت غذایی و توسعه پایدار می‌داند و می‌گوید سالانه حدود 1.27 میلیون نفر بر اثر آن جان خود را از دست می‌دهند.

جستجوی راه‌حل‌ها: هوش مصنوعی، تحقیقات و درمان‌های نوین

در یکی از تازه‌ترین تلاش‌ها برای مقابله با این بحران، تیمی از محققان بین‌المللی موفق شدند نزدیک به یک میلیون منبع بالقوه برای آنتی‌بیوتیک‌ها را در طبیعت شناسایی کنند.

در این مطالعه که در ژوئن در نشریه Cell منتشر شد، پژوهشگران با استفاده از هوش مصنوعی و یادگیری ماشین، روشی برای شناسایی پپتیدهای ضد میکروبی توسعه دادند و یک کاتالوگ جامع از این ترکیبات تهیه کردند.

در مطالعه‌ای دیگر از دانشگاه بازل سوییس که در فوریه در نشریه Nature منتشر شد، محققان نشان دادند که برخلاف تصور قبلی، شرایط محیطی مانند کمبود مواد مغذی علت اصلی زنده ماندن برخی باکتری‌ها در برابر آنتی‌بیوتیک‌ها است، نه صرفاً وجود باکتری‌های خاص مقاوم یا خفته.

این یافته‌ها می‌توانند مسیر توسعه درمان‌های مؤثرتر برای عفونت‌های باکتریایی پیچیده را هموار کنند.