به نقل از همشهری آنلاین کاکائو یکی از قدیمی ترین و ارزشمندترین فرآورده های گیاهی جهان است که از دانه های درخت کاکائو (Theobroma cacao) به دست می آید. این ماده نه تنها پایه اصلی شکلات محسوب می شود، بلکه قرن ها در فرهنگ های مختلف به عنوان دارو، محرک طبیعی و غذای نیروبخش استفاده شده است.

این در حالی است که اغلب مردم از خواص کاکائو اطلاعات کافی ندارند و آن را با شکلات که حاوی شکر افزودنی است اشتباه می گیرند دکتر مجید حسن قمی، نایب رییس انجمن تغذیه ایران درباره خواص کاکائو، تفاوتش با شکلات و مضرات و محاسن این دو فراورده به چند نکته اشاره کرده که در ادامه می خوانید.

حسن قمی با بیان اینکه کاکائو منبعی غنی از ترکیبات مفید است، بیان می کند: کاکائوی طبیعی سرشار از ترکیبات زیست فعال است که می توانند بر سلامت بدن تأثیرات مثبتی داشته باشند. مهم ترین این ترکیبات عبارتند از فلاوانول ها و پلی فنول ها که این مواد آنتی اکسیدان قوی، از سلول های بدن در برابر رادیکال های آزاد محافظت می کنند. فلاوانول ها در کاکائوی تلخ به مقدار زیاد وجود دارند و نقش موثری در بهبود جریان خون، کاهش التهاب و سلامت قلب دارند.

به گفته این متخصص تغذیه دیگر ترکیبات کاکائو شامل منیزیم، آهن و روی هستند و در توضیح بیشتر می گوید: کاکائو یکی از غنی ترین منابع طبیعی منیزیم است. عنصری حیاتی برای عملکرد عضلات، اعصاب و سلامت استخوان. آهن و روی نیز برای عملکرد ایمنی و تولید انرژی ضروری اند. کاکائو همچنین حاوی تئوبرومین و مقدار کمی کافیین است که به عنوان محرک طبیعی موجب افزایش هوشیاری و بهبود خلق وخو می شوند.

او ادامه می دهد: برخلاف کافیین موجود در قهوه، تئوبرومین اثر آرام تری دارد و کمتر باعث بی خوابی می شود. تریپتوفان و ترکیبات سروتونینی نیز دیگر مواد تشکیل دهنده کاکائو هستند. این ترکیبات می توانند بر خلق وخو اثر مثبت بگذارند و حس شادی و آرامش را افزایش دهند.

حسن قمی درباره خواص شناخته شده کاکائو از نظر علمی هم بیان می کند: بر اساس یافته های پژوهشی، مصرف منظم و متعادل کاکائوی طبیعی (به ویژه کاکائوی تلخ یا کم فرآوری شده) می تواند باعث کاهش التهاب مزمن شود. پلی فنول های کاکائو با مهار مسیرهای التهابی در بدن، در پیشگیری از بیماری های التهابی مانند دیابت نوع 2 و تصلب شرایین نقش دارند.

به گفته این متخصص تغذیه، در افرادی که کاکائو مصرف می کنند عملکرد قلب و عروق هم بهبود پیدا می کند و فلاوانول های کاکائو با افزایش تولید نیتریک اکسید، موجب گشاد شدن عروق، کاهش فشار خون و بهبود جریان خون می شوند.

این متخصص تغذیه تقویت عملکرد مغز را از دیگر خواص کاکائو عنوان می کند و توضیح می دهد: تحقیقات نشان می دهد مصرف کاکائو می تواند تمرکز، حافظه و عملکرد شناختی را به ویژه در سنین بالا بهبود ببخشد. مصرف کاکائو همچنین باعث افزایش نشاط و کاهش استرس می شود و با تأثیر بر انتقال دهنده های عصبی مانند سروتونین و دوپامین، موجب کاهش اضطراب و احساس خوشایندی می شود. بهبود حساسیت به انسولین نیز از دیگر خواص کاکائو است. برخی مطالعات نشان داده اند که فلاوانول های کاکائو می توانند کنترل قند خون را در افراد مستعد دیابت بهبود دهند.

حسن قمی درباره اینکه کاکائو سالم تر است یا شکلات، عنوان می کند: کاکائوی خالص بسیار سالم تر از شکلات معمولی است. تفاوت اصلی کاکائو و شکلات هم در ترکیبات افزوده به شکلات های صنعتی است. شکلات، ترکیبی از کاکائو (پودر یا کره ی کاکائو)، شکر، چربی (معمولا کره کاکائو یا روغن های ارزان تر گیاهی) و گاهی شیر است. البته هرچه درصد کاکائوی محصول بالاتر و میزان قند و افزودنی ها کمتر باشد، ارزش تغذیه ای آن بیشتر است.

به گفته این متخصص تغذیه، شکلات تلخ اگر حاوی بیش از 70 درصد کاکائو باشد و شکر اندکی داشته باشد، می تواند تا حد زیادی خواص مفید کاکائو را حفظ کند. اما شکلات شیری به دلیل وجود مقدار زیاد قند و چربی، خاصیت آنتی اکسیدانی بسیار کمتری دارد و مصرف زیاد آن با چاقی و افزایش قند خون همراه است. شکلات سفید عملا فاقد پودر کاکائو است و تنها از کره کاکائو، شکر و شیر تهیه می شود، بنابراین از نظر تغذیه ای کم ارزش ترین نوع شکلات محسوب می شود.

او تاکید می کند: کاکائوی خالص و شکلات تلخ با درصد بالای کاکائو، در صورت مصرف متعادل (حدود 20 30 گرم در روز) می توانند بخشی از یک رژیم سالم باشند. اما شکلات های شیری، کرم دار و فرآوری شده صنعتی، به دلیل قند و چربی زیاد، در صورت مصرف مکرر با افزایش وزن، دیابت و مشکلات قلبی مرتبط هستند.

حسن قمی با بیان این که کاکائو در شکل طبیعی خود یکی از مواد غذایی سودمند و ضدالتهاب است که می تواند در بهبود عملکرد قلب، مغز و خلق وخو نقش داشته باشد، عنوان می کند: البته همین ماده مفید، زمانی که با مقادیر زیاد شکر، چربی و افزودنی های صنعتی ترکیب می شود، به فرآورده ای نسبتاً ناسالم تبدیل خواهد شد. بنابراین، برای بهره مندی از فواید کاکائو، باید به سراغ فرآورده های کم قند و پرکاکائو رفت و از مصرف شکلات های شیرین و صنعتی پرهیز کرد. این یعنی حفظ و بهبود وضعیت سلامت در انتخاب آگاهانه و اعتدال در مصرف آگاهانه است .