در حالی که تبلیغات محیطی و رسانه‌ای دولت بر موضوع ازدواج و فرزندآوری متمرکز شده، در عمل شرایط لازم برای تامین مسکن به‌عنوان ابتدایی‌ترین نیاز زندگی خانوارها فراهم نیست. در این بین، خرید خانه به‌ویژه در تهران به آرزویی دور از دسترس تبدیل شده و تسهیلات خرید مسکن نیز هیچ تناسبی با واقعیت‌های اقتصادی بازار ندارد!

سقف جدید وام خرید مسکن نیز در مقابل قیمت‌های نجومی خانه در پایتخت، بیشتر شبیه یک شوخی به‌نظر می‌رسد. تجارت‌نیوز در این گزارش، قدرت خرید وام مسکن در تهران را بررسی کرده است.

سقف تسهیلات فردی وام خرید مسکن در شهر تهران ۵۰۰ میلیون تومان تعیین شده است. در همین حال، بررسی‌های تجارت‌نیوز نشان می‌دهد که متوسط قیمت هر متر خانه در پایتخت به ۱۱۹ میلیون و ۵۴۰ هزار تومان رسیده است. به این ترتیب، هر فرد با دریافت وام خرید مسکن ۵۰۰ میلیون تومانی، تنها می‌تواند چهار متر خانه در تهران خریداری کند.

بنابراین به‌نظر می‌رسد این وام حتی کفاف خرید یک اتاق کوچک را هم به متقاضیان مسکن نمی‌دهد. باید توجه داشت که این محاسبات بدون در نظر گرفتن هزینه خرید اوراق تسه است و در صورت محاسبه هزینه اوراق، مبلغ وام و قدرت خرید آن کمتر هم می‌شود.

شرایط برای زوجین نیز تفاوت چندانی ندارد؛ سقف وام خرید مسکن زوجین نیز یک میلیارد تومان تعیین شده که با در نظر گرفتن قیمت فعلی مسکن، قدرت خرید این وام به هشت متر رسیده است.

می‌توان گفت تنها نکته مثبت وام خرید مسکن زوجین، امکان پرداخت آن به بستگان درجه یک مانند «پدر و فرزند» و «مادر و فرزند» و «برادر با خواهر» و چنین مواردی است. با این حال، زوجین حتی با دریافت وام جعاله ۲۸۰ میلیونی نیز توان خرید حدود 10 متر مسکن را خواهند داشت.

نکته ترسناک ماجرا اما سود دریافتی بانک‌ها از وام خرید مسکن است. نرخ سود سالانه این وام ۲۲.۵ درصد و حداکثر زمان بازپرداخت آن نیز که پیشتر ۱۴۴ ماه تعیین شده بود، اکنون به ۱۲۰ ماه کاهش پیدا کرده است. به این ترتیب، متقاضیان وام خرید مسکن زوجین باید ماهانه حدود ۲۱ میلیون و ۲۰۰ هزار تومان به‌عنوان قسط پرداخت کنند؛ رقمی که با توجه به شرایط فعلی اقتصادی، بسیار بالا و از توان متقاضیان خارج است.

جمع کل اقساط این وام در نهایت به حدود دو میلیارد و ۵۲۲ میلیون تومان می‌رسد که از این میزان، حدود یک میلیارد و ۵۲۲ میلیون تومان سود وام است. بررسی‌های تجارت‌نیوز نشان می‌دهد که سود کل و مجموع بازپرداخت وام خرید مسکن معادل ۱۵۲ درصد مبلغ اولیه وام خواهد بود؛ یعنی متقاضی باید نیمی از مبلغ اولیه وام را به‌عنوان سود وام به بانک بازگرداند، رقمی که به هیچ‌وجه منطقی به‌نظر نمی‌رسد و نمی‌تواند حمایتی واقعی برای زوجین باشد.

بررسی‌ها نشان می‌دهد مدت‌زمان بازپرداخت وام خرید مسکن انفرادی نیز ۱۲۰ ماه است و مبلغ هر قسط، ماهانه به ۱۰ میلیون و ۶۰۰ هزار تومان می‌رسد. در نهایت، جمع کل اقسط، مبلغی معادل یک میلیارد و ۲۶۱ میلیون تومان  و سود کل وام نیز حدود ۷۶۱ میلیون تومان خواهد بود. به‌عبارتی، متقاضی باید ۱۵۲ درصد مبلغ اولیه وام را به بانک، بازپرداخت کند؛ سود کلی که حتی از مبلغ اولیه وام بیشتر است و هیچ صرفه‌ای برای متقاضی ندارد.

از طرفی، برای دریافت همین وام ناکارآمد، متقاضیان باید یا در بانک مسکن سپرده‌گذاری کنند یا حدود ۲۰۰۰ برگه اوراق تسهیلات خرید مسکن (تسه) بخرند. بررسی‌ها نشان می‌دهد هر برگه تسه، در حال حاضر با قیمت ۱۰۶ هزار تومان در بازار فرابورس معامله می‌شود که در مجموع، باید حدود ۲۱۲ میلیون تومان برای خرید این تعداد اوراق کنار گذاشته شود.

همچنین، بررسی‌ها نشان می‌دهد که هزینه کارشناسی ملک، بسته به منطقه، بین ۸.۵ تا ۱۱ میلیون تومان متغیر است و کارمزد بانک نیز حدود دو میلیون تومان خواهد بود.

علاوه بر این، هزینه کمیسیون مشاور املاک وجود دارد که در هر منطقه متفاوت است؛ با این حال، به‌طور متوسط می‌توان رقمی حدود ۵۰ میلیون تومان برای آن در نظر گرفت. به این ترتیب، متقاضیان وام خرید مسکن باید ابتدا ملک مورد نظر خود را خریداری کنند و سپس وام به آنها پرداخت می‌شود.

در نهایت، متقاضیان پیش از دریافت وام، حدودا باید ۲۷۵ میلیون تومان هزینه کنند و پس از آن، مبلغی کمتر از ۸۰۰ میلیون تومان از وام خرید مسکن زوجین به دست‌شان می‌رسد؛ رقمی که تنها برای خرید حدود ۶ متر خانه کافی خواهد بود.

به‌نظر می‌رسد، بانک مسکن تنها روی کاغذ به متقاضیان خانه می‌دهد و در واقع، قصد دارد صندوق‌های خالی و ناترازی خود را جبران کند؛ زیرا این وام برای تسهیلات حمایتی یا کمک به خرید مسکن نامناسب و ناکارآمد است.