به نقل از همشهری آنلاین، در میان بقایای جنگنده F-15 آمریکایی که در جریان جنگ تحمیلی 40 روزه آمریکا علیه ایران سرنگون شد، یک غنیمت متفاوت به دست آمده است؛ GAU-5A، سلاحی که آمریکا برای یکی از سخت ترین لحظات زندگی خلبانانش طراحی کرده بود؛ لحظه ای که جنگنده از دست رفته و خلبان باید پس از اجکت(خروج اضطراری)، در منطقه دشمن برای زنده ماندن منتظر رسیدن نیروهای نجات بماند.

تصویر این سلاح در میان تجهیزات به جامانده از جنگنده آمریکایی، جزییاتی قابل توجه از تجهیزات همراه خلبانان این کشور را آشکار می کند؛ یک تفنگ جمع وجور که قرار نیست در جریان پرواز عادی مورد استفاده قرار گیرد، بلکه برای روز سقوط جنگنده در نظر گرفته شده است.

نیروی هوایی آمریکا GAU-5A را با عنوان سلاح دفاع شخصی خدمه پروازی (Aircrew Self Defense Weapon) معرفی کرده است؛ سلاحی 5.56 میلی متری که بر پایه M4 Carbine ساخته شده و هدف از طراحی آن، افزایش قدرت آتش خدمه هواگردهای سرنگون شده تا زمان رسیدن تیم جست وجو و نجات بوده است.

اکنون اما یکی از همین سلاح ها، به جای آنکه در دست خلبان آمریکایی پس از اجکت قرار بگیرد، از لاشه همان پرنده متجاوز به دست ایران رسیده است.

منطق طراحی GAU-5A ساده اما مهم است. خلبان یک جنگنده پیشرفته مانند F-15 تا زمانی که در کابین قرار دارد، به رادار، سامانه های ارتباطی، تسلیحات و قدرت تحرک هواگرد خود متکی است؛ اما با سقوط جنگنده و اجکت، همه این مزیت ها در چند ثانیه از بین می رود.

خلبان روی زمین باقی می ماند و ممکن است فاصله زیادی با نیروهای خود داشته باشد. در چنین شرایطی، مهم ترین مسئله تا رسیدن تیم نجات، بقا است. GAU-5A دقیقاً برای همین فاصله زمانی ساخته شده است.
نیروی هوایی آمریکا اعلام کرده که این سلاح برای خدمه سرنگون شده طراحی شده تا در زمان انتظار برای نجات، قدرت آتش بیشتری در اختیار داشته باشند. این سلاح در کیت بقای صندلی های اجکت ACES II قرار می گیرد؛ بنابراین از ابتدا باید با محدودیت شدید فضا و وزن سازگار می شد.
به همین دلیل، GAU-5A یک M4 معمولی نیست؛ آمریکایی ها یک سلاح مبتنی بر M4 را برای یک مأموریت کاملاً متفاوت و یک فضای بسیار محدود بازطراحی کردند

اسلحه GAU-5A یک تفنگ 5.56 میلی متری با وزن حدود 7 پوند، معادل 3.2 کیلوگرم است. نیروی هوایی آمریکا اعلام کرده این سلاح برای اصابت به هدفی در ابعاد انسان در فاصله حدود 200 متر طراحی شده است.
مهم ترین ویژگی آن، عدد کالیبر یا وزن نیست؛ بلکه قابلیت فشرده سازی و آماده سازی سریع است.
سلاح از قسمت Upper Receiver جدا می شود تا بتوان آن را در کیت صندلی اجکت قرار داد. در صورت نیاز، خلبان می تواند بدون استفاده از ابزار، قطعات آن را در حدود 30 ثانیه به یکدیگر متصل و سلاح را آماده استفاده کند. همچنین برای کاهش حجم و وزن، GAU-5A بدون تجهیزات اپتیکی ارائه شده و خلبان از سایت های مکانیکی آن استفاده می کند.

این ویژگی ها نشان می دهد که آمریکایی ها هنگام طراحی GAU-5A با یک مسئله مشخص روبه رو بوده اند: چگونه یک سلاح با قدرت آتش مناسب را به اندازه ای کوچک و سبک تبدیل کنند که بتوان آن را در تجهیزات بقای خلبان قرار داد، بدون آنکه در لحظه نیاز، قابلیت استفاده سریع خود را از دست بدهد.

نیروی هوایی آمریکا اعلام کرده است که از فوریه 2018 تا ژانویه 2020، حدود 2700 قبضه از اسلحه GAU-5A به خدمه هوایی تحویل داده شده است. هزینه توسعه و وارد کردن این سامانه به خدمت نیز حدود 2.6 میلیون دلار اعلام شده بود. آمریکا این برنامه را پاسخی به یک نیاز عملیاتی فوری برای افزایش بقاپذیری خدمه سرنگون شده معرفی کرده است.

آمریکا برای سناریویی که ممکن است تنها چند دقیقه پس از اصابت به یک جنگنده اتفاق بیفتد، یک سلاح اختصاصی طراحی و وارد چرخه عملیاتی کرده است، اما، حالا یکی از همین سلاح ها در طرف دیگر ماجرا قرار گرفته است

ماجرای GAU-5A برای ایران فقط به غنیمت گرفتن یک قبضه سلاح آمریکایی ختم نمی شود؛ اهمیت واقعی آن از جایی آغاز می شود که یک غنیمت میدان نبرد می تواند به منبعی برای شناخت فناوری دشمن تبدیل شود.
در واقع، زنجیره این غنیمت از لحظه اصابت به F-15 پایان نیافته است؛ جنگنده سرنگون شده، تجهیزات همراه آن به دست ایران رسیده و حالا همان تجهیزات می توانند در اختیار متخصصانی قرار بگیرند که به دنبال شناخت دقیق تر فناوری به کاررفته در آنها هستند.
یک نمونه واقعی از یک محصول نظامی، اطلاعاتی با خود دارد که از روی عکس، کاتالوگ یا مشخصات عمومی نمی توان به همه آن دست یافت. در مورد GAU-5A، بخش مهمی از این اطلاعات به همان مسئله ای مربوط می شود که طراحان آمریکایی برای حل آن تلاش کرده اند؛ چگونه می توان یک سلاح مؤثر را سبک، فشرده، قابل جداسازی و سریع المونتاژ کرد؟
متخصصان با بررسی یک نمونه واقعی می توانند ساختار و آرایش قطعات، نحوه اتصال بخش های جداشونده، کیفیت ساخت، مواد مورد استفاده و راهکارهای مهندسی به کاررفته برای کاهش حجم و وزن را مطالعه کنند.
این اطلاعات به خودی خود به معنای امکان ساخت یک نمونه مشابه نیست؛ اما می تواند داده مهندسی مستقیم در اختیار پژوهشگران قرار دهد؛ داده ای که در فرآیند تحقیق و توسعه دفاعی ارزشمند است.
اینجا سابقه ایران در بررسی، بازطراحی و توسعه تجهیزات خارجی اهمیت پیدا می کند. قدرت فقط در سرنگون کردن پرنده دشمن خلاصه نمی شود؛ بخشی از قدرت آنجاست که یک کشور بتواند دستاورد میدان نبرد را به شناخت، تجربه و در نهایت دانش فنی تبدیل کند.
به بیان دیگر، ارزش این غنیمت تنها در این نیست که چه سلاحی به دست آمده؛ بلکه در این است که چگونه ساخته شده است و دقیقاً همین چگونه است که می تواند برای مهندسی و تحقیق و توسعه اهمیت داشته باشد.

اسلحه GAU-5A در ابتدا برای یک سناریوی مشخص طراحی شد: جنگنده سقوط می کند، خلبان اجکت می کند، روی زمین فرود می آید و تا رسیدن نیروهای نجات باید از خود دفاع کند.
اما درباره نمونه ای که از لاشه F-15 به دست آمده، این سناریو به شکل دیگری پایان یافته است.

سلاحی که قرار بود پس از سقوط جنگنده، ابزار بقای خلبان آمریکایی باشد، پیش از آنکه به دست او برسد، همراه با همان جنگنده به غنیمت طرف مقابل درآمده است.

همین نقطه، GAU-5A را از یک قبضه تفنگ معمولی به یک غنیمت قابل توجه تبدیل می کند؛ زیرا این سلاح همزمان دو روایت را در خود دارد: روایت آمادگی آمریکا برای نجات خدمه در صورت سقوط و روایت به دست آمدن تجهیزات همراه یک جنگنده سرنگون شده.

از یک طرف، این سلاح نشان می دهد ارتش آمریکا برای حتی چند دقیقه پس از سقوط یک جنگنده نیز سناریوی بقا را پیش بینی کرده است؛ از طرف دیگر، حضور آن در میان بقایای F-15 نشان می دهد که در میدان نبرد، حتی تجهیزات پشتیبان و اضطراری یک پرنده پیشرفته نیز می توانند در صورت سرنگونی، به غنیمت طرف مقابل تبدیل شوند.

و برای ایران، این غنیمت یک ارزش دیگر هم دارد: یک نمونه واقعی از طراحی آمریکایی که می توان آن را از نزدیک دید، اندازه گرفت، بررسی کرد و از منطق مهندسی پشت آن شناخت به دست آورد.

در جنگ، همیشه بزرگ ترین غنیمت، بزرگ ترین قطعه نیست بلکه گاهی یک سلاح کوچک که در گوشه ای از کیت بقای خلبان قرار گرفته، می تواند بخشی از فناوری و تفکر مهندسی دشمن را آشکار کند..

اسلحه GAU-5A برای روزی ساخته شد که خلبان آمریکایی جنگنده اش را از دست می دهد؛ اما حالا، پس از سقوط F-15، خود این سلاح هم به غنیمتی از همان جنگنده تبدیل شده است؛ غنیمتی کوچک در اندازه، اما قابل توجه در ارزش فنی و اطلاعاتی.