به گزارش خبرگزاری مهر به نقل از یورک آلرت، محققان برای نخستین بار یک سیاه‌چاله خاموش را در فاصله‌ای قابل‌توجه از مرکز یک کهکشان شناسایی کرده‌اند. این جرم آسمانی که معمولاً نامریی است، هنگام بلعیدن یک ستاره و ایجاد مجموعه‌ای از نورهای درخشان، حضور خود را آشکار کرد.

«سووی گزاری»، یکی از نویسندگان این پژوهش، می‌گوید: «این یک نتیجه جدید است. تاکنون جست‌وجوها را با این فرض آغاز می‌کردیم که سیاه‌چاله‌های کلان‌جرم در مرکز کهکشان‌های عظیم قرار دارند. این کشف پیامدهای مهمی دارد و نشان می‌دهد در آینده نمونه‌های بیشتری از سیاه‌چاله‌های سرگردان خواهیم یافت و می‌توانیم درک بهتری از چگونگی ادغام و تکامل کهکشان‌ها و سیاه‌چاله‌های آنها به دست آوریم.»

نظریه‌پردازان پیش‌تر تخمین زده بودند که سیاه‌چاله‌های سرگردان ممکن است در بخش‌های بیرونی کهکشان‌ها پرسه بزنند؛ چراکه سیاه‌چاله‌ها می‌توانند در فرایند برخورد و ادغام با یکدیگر، از مرکز کهکشان فاصله بگیرند. با این حال، از آنجا که بسیاری از سیاه‌چاله‌ها خاموش هستند و ماده‌ای را به‌طور فعال جذب نمی‌کنند یا تابش قابل‌توجهی ندارند، شناسایی آنها با تلسکوپ‌های زمینی دشوار است.

این سیاه‌چاله خاموش با استفاده از تأسیسات ZTF شناسایی شد؛ سامانه‌ای که به‌طور پیوسته آسمان را برای یافتن رویدادهای گذرا و تغییرات ناگهانی در روشنایی اجرام آسمانی رصد می‌کند.

ZTF هر دو روز یک‌بار با استفاده از دو تلسکوپ مستقر در رصدخانه پالومار در سن‌دیگو، بخش بزرگی از آسمان شمالی را اسکن می‌کند. با توجه به اینکه این سامانه هر شب صدها هزار رویداد آسمانی را ثبت می‌کند، بررسی تک‌تک این رویدادها برای یافتن نشانه‌های سیاه‌چاله‌های خاموش امکان‌پذیر نیست. به همین دلیل، محققان یک سامانه هوش مصنوعی برای شناسایی الگوهای خاص انتشار نور ناشی از بلعیده شدن ستاره‌ها توسط سیاه‌چاله‌ها توسعه دادند.

این رویدادها پیش‌تر عمدتاً در مرکز کهکشان‌ها مشاهده شده بودند، اما سامانه هوش مصنوعی برای یافتن شعله‌های نوری مشابه در هر نقطه از آسمان آموزش داده شد. محققان این برنامه را در اوت 2025 راه‌اندازی کردند و تنها سه ماه بعد، موفق به شناسایی یک سیاه‌چاله در خارج از مرکز کهکشان شدند.