ترامپ با تهدید فقط از حمله خبر نمی‌دهد؛ می‌کوشد ذهن و زمان ما را تصرف کند. همه در انتظار او بمانند؛ برنامه‌ها معلق؛ سیاست صرفاً واکنش به اراده‌ی او. صبر فعال از نپذیرفتن همین سلطه‌ی ذهنی و زمانی آغاز می‌شود.

زندگی، سپر است

صبر برای یک ایرانی عقیده نیست؛ کار و تولید و دانش و خدمت و پیوند اجتماعی است. مدرسه باید باز بماند؛ کارخانه روشن؛ بیمارستان فعال. دشمن هنگامی بهره می‌برد که تهدید، پیشاپیش نظم جامعه را مختل کند. مفید بودن در این هنگامه یعنی قابل‌ اعتماد بودن: خبر تأییدنشده نشر نکن؛ شایعه نپراکن؛ اختلاف داخلی را دامن نزن؛ آمادگی داشته باش؛ به سالمندان و کودکان رسیدگی کن؛ مهارت‌های امدادی ساده را بیاموز؛ مسئولیت عادیت را با دقتی بیشتر انجام بده. جامعه در جنگ فقط رزمنده نمی‌خواهد؛ میلیون‌ها انسان می‌خواهد که هر کدام قطعه‌ای از کشور را سرپا نگه دارند. جامعه امتداد بانشاط زندگی را لازم دارد.

ذهنت را پس بگیر

صبر فرار نیست؛ فاصله‌ای محافظت شده است. کسی که هر تهدید و تحلیل و شایعه را بی‌وقفه دریافت کند، ظاهراً در متن واقعه است، اما عملاً استقلال ادراکیش را از دست داده. منابعت را محدود و قابل‌سنجش کن؛ خبر را از ادعا جدا کن؛ در ریتم رسانه‌ای دشمن زندگی نکن.

پاسخ را دشمن تعیین نکند

در سطح سیاست، صبر فعال بی‌عملی نیست. گاه پاسخ فوری لازم است، گاه نه. معیار این است: آیا استقلال تصمیممان حفظ می‌شود؟ آیا مردم و کشور حفاظت می‌شوند؟ آیا توان نظامی برای لحظه‌های تعیین‌کننده نگه داشته می‌شود؟ دشمن از نتیجه‌ی سریع محروم می‌ماند؟ آیا دیپلماسی و عملیات و اقتصاد و روایت عمومی در خدمت یک هدف اند؟ آیا پس از هر مرحله نیرومندتر ایم یا فقط هزینه داده‌ایم؟

امر ایران

اراده‌ی دشمن نباید جای اراده‌ی کشور بنشیند. توکل یعنی عمل مسئولانه بدون چشم‌پوشی از نتیجه، نه انتظار منفعلانه برای مداخله‌ای بی‌نیاز از تدبیر. دشمن تهدید کرده است؟ خباثت دشمن را واقعی بدان، اما کشور و زندگیت را در اختیار تهدیدکننده قرار نده. سهم خود را از نظم و توان و راستی و پیوند اجتماعی نگه دار. سیاست جنگی را نه با شدت شعار که با میزان حفظ استقلال تصمیم، توان ملی و امکان رشد اجتماع و کشور بسنج.

صبر فعال یعنی دشمن نتواند با تهدید، پیش از دست زدن به حمله، امرِ ما را از دست ما بگیرد. و ما تا لحظه‌ی آخر، صاحبِ امرِ خویش بمانیم.