در نخستین روزهای آغاز جنگ، بسیاری از تحلیلگران هشدار می دادند که اختلال در صادرات نفت خلیج فارس می تواند جهان را با شوک کم سابقه انرژی روبه رو کند. اما گذشت پنج ماه از درگیری ها نشان داد بازار جهانی نفت، برخلاف انتظار، توانسته است این بحران را مدیریت کند.

افزایش تولید آمریکا، افت تقاضای چین، تغییر رفتار معامله گران و تعدیل مسیرهای عرضه، از مهم ترین عواملی هستند که مانع جهش تاریخی قیمت نفت شدند. خبرگزاری رویترز در گزارشی، پنج عامل کلیدی این روند را بررسی کرده است.

رویترز در گزارش خود نوشته است با آغاز جنگ آمریکا و اسراییل علیه ایران در پایان ماه فوریه، بسیاری از تحلیلگران پیش بینی می کردند که قیمت نفت خام می تواند به 150 دلار در هر بشکه برسد یا حتی تا 200 دلار نیز افزایش یابد؛ چرا که احتمال قطع شدن جریان حدود یک پنجم عرضه جهانی نفت که از تنگه راهبردی هرمز عبور می کند، بازارهای جهانی را با شوک مواجه کرده بود.

با این حال، قیمت نفت خام برنت در اوج خود تنها به حدود 126 دلار در هر بشکه رسید؛ سطحی که همچنان به طور قابل توجهی پایین تر از رکورد تاریخی 147 دلار در سال 2008 بود. همچنین، میانگین قیمت نفت برنت از آغاز درگیری ها در 28 فوریه تا 11 ژوئن، زمانی که دونالد ترامپ رییس جمهور آمریکا حملات به ایران را متوقف کرد، 101 دلار در هر بشکه بود. قیمت ها سپس در اوایل ماه ژوییه برای مدتی کوتاه به سطح 70 دلار، یعنی محدوده پیش از آغاز جنگ، بازگشت.

بزرگ ترین شگفتی بازار، عملکرد چین، بزرگ ترین واردکننده نفت جهان، بود. این کشور تا ماه ژوئن واردات نفت خام خود را به پایین ترین سطح در نزدیک به یک دهه گذشته کاهش داد. در همین حال، صادرات سوخت چین محدود شد، استفاده از تاکسی های برقی به جای خودروهای شخصی افزایش یافت و بخش پتروشیمی این کشور نیز حجم مصرف نفت خام خود را کاهش داد.

ایالات متحده، بزرگ ترین تولیدکننده نفت جهان، تولید نفت خام خود را افزایش داد و تولید روزانه این کشور تا ماه آوریل به رکورد 13.93 میلیون بشکه در روز رسید.

همچنین آمریکا بخشی از ذخایر ذخیره گاه راهبردی نفت (SPR) خود را آزاد کرد. این اقدام در قالب برنامه هماهنگ آژانس بین المللی انرژی (IEA) برای آزادسازی بی سابقه 400 میلیون بشکه نفت در ماه مارس انجام شد و به کاهش اثر اختلالات عرضه کمک کرد.

دونالد ترامپ بارها با اظهارات خود درباره احتمال دستیابی به توافق صلح و ازسرگیری جریان انتقال نفت از طریق تنگه هرمز، پیش بینی معامله گران صعودی بازار نفت را بر هم زد.

هم زمان، نقدشوندگی بازار نفت نیز کاهش یافته است؛ زیرا بسیاری از معامله گران به دلیل نگرانی از بازگشت ناگهانی روند بازار، از اتخاذ موقعیت های بزرگ خرید خودداری کرده اند.

ایلیا بوچویف از مؤسسه مطالعات انرژی آکسفورد در این باره گفت: اکنون همه به رشد قیمت نفت خوش بین هستند، اما هیچ کس حاضر نیست موقعیت خرید بلندمدت بگیرد.

بر اساس داده های بورس ICE که روز جمعه منتشر شد، صندوق های سرمایه گذاری پس از آنکه در اوایل ژوییه موقعیت های خرید خود در قراردادهای آتی نفت برنت را به پایین ترین سطح سال جاری رساندند، در هفته منتهی به 14 ژوییه بزرگ ترین افزایش موقعیت خرید خود در شش ماه گذشته را ثبت کردند.

با این حال، ارزش این موقعیت ها که بر اساس قیمت های روز دوشنبه حدود 14.8 میلیارد دلار برآورد می شود، همچنان بیش از 50 درصد پایین تر از اوج شش ساله ثبت شده در اواخر ماه مارس است.

اوله هانسن ، رییس استراتژی کالاها در ساکسو بانک، معتقد است بازار دچار خستگی از اخبار شده است؛ موضوعی که باعث شده تأثیر اعلامیه های جدید بر قیمت ها نسبت به گذشته کمتر باشد. رفت وبرگشت های مداوم بازار، اثر اخبار را کمرنگ کرد

عربستان سعودی، بزرگ ترین صادرکننده نفت خلیج فارس، صادرات نفت خود از بندر ینبع در ساحل دریای سرخ را به طور چشمگیری افزایش داد؛ اقدامی که بخشی از کاهش صادرات ناشی از اختلال در مسیر تنگه هرمز را جبران کرد.

ارسال محموله های نفتی از مسیر هرمز در ماه ژوئن برای مدتی کوتاه از سر گرفته شد و نگرانی ها درباره دسترسی به نفت خام را کاهش داد، اما با ازسرگیری درگیری ها، این جریان بار دیگر در ماه ژوییه کاهش یافت.

صادرات نفت خام از مسیر تنگه هرمز در ماه ژوئن به 3.7 میلیون بشکه در روز افزایش یافت؛ زیرا تفاهم نامه میان آمریکا و ایران به طور موقت موجب بهبود جریان صادرات نفت شد.

معامله گران می گویند عرضه نفت خام فیزیکی در بازار همچنان کافی است و همین موضوع، واکنش قیمت ها به تشدید اخیر درگیری ها را محدود کرده است.

اختلاف قیمت نفت خام در بازار اروپا، از جمله شاخص Forties دریای شمال که در تعیین شاخص جهانی Brent Dated نقش مهمی دارد، از یک پریمیوم بی سابقه در ماه آوریل به وضعیت دیسکانت (تخفیف نسبت به شاخص مرجع) تغییر کرده است.

عدی امسیروویچ ، معامله گر باسابقه بازار نفت، گفت: در حال حاضر نفت خام با تحویل فوری به مقدار کافی در بازار وجود دارد؛ اما این وضعیت ممکن است دوام نیاورد.