مشاهده روند رفاه ایرانیان نشان می دهد مصرف سرانه در سال 1404 نسبت به سال 1402، 2.7 درصد کاهش یافته است.

به گزارش دنیای اقتصاد، کمترین میزان مصرف سرانه با 171.6 میلیون تومان در سال 1394 و بیشترین آن با 191.7 میلیون تومان در سال 1400 ثبت شده است. هرچند رفاه متوسط جامعه در سال 1404 نسبت به سال 1390 تنها یک درصد کاهش یافته، اما این افت برای دهک های پایین شدیدتر بوده است.

مصرف سرانه دهک های اول و دوم در سال 1403 نسبت به سال 1390 به ترتیب 10.6 و 5.3 درصد کاهش یافته است. این در حالی است که رفاه دهک دهم در همین دوره 6.7 درصد افزایش یافته است.

ضریب جینی، به عنوان شاخص نابرابری درآمدی، نیز از 0.37 در سال 1390 به 0.387 در سال 1403 رسیده است؛ روندی که از تعمیق شکاف درآمدی میان دهک های بالا و پایین حکایت دارد.

چهار سال ابتدایی دهه 1390 با کاهش حدود 8 درصدی مصرف سرانه همراه بوده است. در میان 15 سال گذشته، سال 1394 کمترین سطح مصرف سرانه را به ثبت رسانده است. بر اساس قیمت های سال 1404، هر ایرانی در سال 1394 به طور متوسط حدود 171.5 میلیون تومان در سال مصرف کرده است؛ رقمی که معادل بودجه ای حدود 14 میلیون و 300 هزار تومان برای مصرف ماهانه هر فرد است.

پس از سال 1394، مصرف سرانه روندی افزایشی پیدا کرد و در سال 1400 به بالاترین سطح خود در 15 سال گذشته رسید. در این سال، مصرف سرانه به حدود 191.7 میلیون تومان در سال، معادل حدود 16 میلیون تومان در ماه، افزایش یافت. به بیان دیگر، مصرف روزانه هر فرد در سال 1400 نسبت به سال 1394، بر حسب قیمت های مهر 1404، حدود 57 هزار تومان بیشتر بوده است.

با این حال، این بهبود رفاهی به طور یکسان میان دهک های درآمدی توزیع نشده است و دهک های بالاتر سهم بیشتری از آن برده اند. برای مثال، مصرف ماهانه افراد دهک اول در فاصله سال های 1394 تا 1400 تنها حدود 220 هزار تومان افزایش یافته است؛ رقمی که به معنای افزایش روزانه ای در حدود 7 هزار تومان است. این امر نشان می دهد که بهبود شرایط رفاهی در سال 1400 نسبت به سال 1394 میان گروه های مختلف جامعه به طور نابرابر توزیع شده و دهک اول کمترین بهره را از آن برده است.

در ادامه، مصرف سرانه در سال 1404 نسبت به سال 1400 حدود 3 درصد کاهش یافته و به حدود 185.8 میلیون تومان در سال، یا به طور متوسط 15.5 میلیون تومان در ماه، رسیده است.

آمارها نشان می دهد که مصرف سرانه در سال 1404 نه تنها افزایش نیافته، بلکه نسبت به سال 1390 حدود یک درصد نیز کاهش یافته است. البته این تغییرات در میان دهک های مختلف درآمدی یکسان نبوده است.

دهک های اول تا سوم، که فقیرترین اقشار جامعه را تشکیل می دهند، کاهش رفاه بیشتری را تجربه کرده اند. برای نمونه، مصرف سرانه دهک اول در سال 1403 نسبت به سال 1390 حدود 10.6 درصد کاهش یافته است. بر حسب قیمت های ثابت سال 1404، مصرف سرانه این دهک از 49.3 میلیون تومان در سال 1390 به 44 میلیون تومان در سال 1403 کاهش یافته است.

در مقابل، مصرف سرانه دهک دهم طی همین دوره 6.7 درصد افزایش یافته و از 547 میلیون تومان در سال 1390 به 584 میلیون تومان در سال 1403 رسیده است. بنابراین، آمارها نشان می دهد که در مقایسه با ابتدای دهه 1390، رفاه اقشار کم درآمد کاهش یافته، در حالی که تنها رفاه دهک دهم افزایش پیدا کرده است.

همچنین، هزینه های مصرفی دو دهک بالای درآمدی از مجموع هزینه های هفت دهک پایین تر بیشتر بوده است؛ موضوعی که از تشدید نابرابری اقتصادی حکایت دارد.