متخصصان می گویند سبک زندگی کودکان در سال های اخیر به طور چشمگیری تغییر کرده و همین موضوع توانایی آن ها برای تمرکز و حفظ توجه را تحت تأثیر قرار داده است.

به نقل از سی ان بی سی، اگر بارها مجبور شده اید برای جلب توجه فرزندتان یک جمله را چندین بار تکرار کنید، تنها نیستید. بسیاری از والدین و معلمان معتقدند یکی از بزرگ ترین چالش های تربیتی امروز، کاهش توانایی کودکان در حفظ تمرکز است. برخلاف گذشته که نگرانی ها بیشتر حول مشکلاتی مانند بدغذایی، خواب یا لجبازی کودکان بود، اکنون دشواری در تمرکز کردن به یکی از رایج ترین دغدغه های خانواده ها تبدیل شده است.

کارشناسان می گویند سبک زندگی کودکان در سال های اخیر تغییرات زیادی کرده است. زمانی بازی های طولانی در فضای باز، سرگرمی های ساده و حتی لحظاتی از بی حوصلگی، بخشی طبیعی از دوران کودکی بود؛ تجربه هایی که به شکل طبیعی مهارت هایی مانند تمرکز، صبر و خلاقیت را تقویت می کردند. اما امروزه این فرصت ها کمتر شده و جای خود را به برنامه های فشرده، استفاده مداوم از صفحه نمایش ها و محرک های پی درپی داده اند.

پژوهشگران معتقدند عوامل مختلفی در کاهش تمرکز کودکان نقش دارند. نخستین عامل، کمبود فعالیت بدنی است. مغز کودکان به گونه ای رشد کرده که از طریق حرکت، بازی و تعامل با محیط یاد می گیرد. با این حال، بسیاری از کودکان امروزی روزانه بیش از هفت ساعت را در حالت نشسته سپری می کنند و میزان فعالیت بدنی آن ها بسیار کمتر از مقدار توصیه شده است.

عامل مهم دیگر، استفاده گسترده از تلفن های هوشمند، تبلت ها و سایر ابزارهای دیجیتال است. هنگام استفاده از این وسایل، کودکان معمولاً در مدت کوتاهی میان برنامه ها، بازی ها یا ویدئوهای مختلف جابه جا می شوند. این تغییرات مداوم باعث می شود مغز به دریافت محرک های سریع و متنوع عادت کند و تحمل انجام فعالیت های طولانی و نیازمند تمرکز کاهش یابد.

رفتار بزرگسالان نیز در این میان بی تأثیر نیست. وقتی والدین یا مراقبان کودک هنگام گفت وگو مدام تلفن همراه خود را بررسی می کنند، هم زمان چند کار انجام می دهند یا با بی توجهی به صحبت های کودک پاسخ می دهند، فرزند نیز به مرور این نوع توجه پراکنده را طبیعی تلقی می کند.

کمبود خواب و نداشتن فرصت کافی برای استراحت نیز از دیگر عواملی است که بر عملکرد مغز اثر می گذارد. برنامه های روزانه فشرده، ساعت خواب نامنظم و استفاده از صفحه نمایش پیش از خواب، باعث می شود مغز کودکان استراحت عمیقی را که برای حفظ تمرکز به آن نیاز دارد، تجربه نکند.

هرچند حذف کامل عوامل حواس پرتی از زندگی امروز امکان پذیر نیست، اما می توان با چند تغییر ساده به کودکان کمک کرد تا توانایی تمرکز خود را تقویت کنند.

گاهی کودک آن قدر درگیر بازی یا افکار خود است که حتی متوجه صحبت والدین نمی شود. در چنین شرایطی، به جای چندین بار صدا زدن او، بهتر است ابتدا با یک تماس ملایم، مانند گذاشتن دست روی شانه یا گرفتن آرام دستش، توجه او را جلب کنید. این ارتباط فیزیکی کوتاه احساس امنیت ایجاد می کند، ذهن کودک را از فعالیت قبلی جدا می کند و باعث می شود پیام والدین راحت تر دریافت شود.

نحوه بیان خواسته ها اهمیت زیادی دارد. به جای اینکه مدام از جملاتی مانند ندو ، داد نزن یا دست نزن استفاده شود، بهتر است مستقیماً رفتار مورد انتظار بیان شود. برای مثال، گفتن لطفاً آرام راه برو ، آرام صحبت کنیم یا دست هایمان را کنار خودمان نگه می داریم برای مغز کودک قابل فهم تر است و او دقیق تر متوجه می شود چه رفتاری از او انتظار می رود.

این تغییر ساده در شیوه گفت وگو، علاوه بر کاهش تنش، فضای مثبت تری در ارتباط میان والدین و کودک ایجاد می کند.

بسیاری از والدین برای کارهایی که انجام آن ها الزامی است، سؤال می پرسند؛ برای مثال می گویند: می توانی کفش هایت را بپوشی؟ یا دوست داری اسباب بازی هایت را جمع کنی؟ در حالی که کودک ممکن است تصور کند واقعاً حق انتخاب دارد و پاسخ منفی بدهد. بهتر است در چنین موقعیت هایی از عبارت هایی مانند الان وقت پوشیدن کفش هاست یا وقت جمع کردن اسباب بازی ها رسیده است استفاده شود. در مقابل، سؤال پرسیدن زمانی مناسب است که کودک واقعاً امکان انتخاب داشته باشد؛ مثلاً اینکه کفش ورزشی بپوشد یا چکمه.

فعالیت هایی که نیازمند حفظ تعادل هستند، به طور طبیعی تمرکز را افزایش می دهند. راه رفتن روی یک خط، ایستادن روی یک پا یا عبور از یک مسیر فرضی، کودک را وادار می کند تمام توجه خود را روی حرکات بدنش متمرکز کند. این بازی های ساده، علاوه بر سرگرم کردن کودک، به تقویت توانایی حفظ توجه نیز کمک می کنند.

کودکان تنها رفتارهای ظاهری والدین را تقلید نمی کنند؛ بلکه حالات روحی، میزان استرس و نحوه تمرکز آن ها را نیز ناخودآگاه می آموزند. اگر والدین هنگام صحبت با کودک مدام به تلفن همراه نگاه کنند یا ذهنشان درگیر موضوعات دیگر باشد، انتظار تمرکز کامل از کودک منطقی نخواهد بود. در مقابل، وقتی بزرگسالان با آرامش، حضور ذهن و توجه کامل با کودک ارتباط برقرار می کنند، فضایی ایجاد می شود که کودک نیز راحت تر می تواند تمرکز کند.

متخصصان تأکید می کنند کاهش تمرکز در کودکان لزوماً به معنای وجود یک اختلال نیست و در بسیاری از موارد، نتیجه تغییر سبک زندگی است. خبر خوب این است که تمرکز نیز مانند بسیاری از مهارت های دیگر، با تمرین و ایجاد عادت های سالم تقویت می شود.

فعالیت بدنی منظم، خواب کافی، کاهش زمان استفاده از صفحه نمایش، بازی های خلاقانه، ارتباط با طبیعت و تعامل با والدینی که با حضور ذهن و آرامش با فرزند خود رفتار می کنند، همگی می توانند به رشد این مهارت کمک کنند. در نهایت، ایجاد تغییرات کوچک اما مداوم در سبک زندگی خانواده، نه تنها به افزایش تمرکز کودکان کمک می کند، بلکه زمینه را برای بهبود یادگیری، رشد عاطفی و موفقیت آن ها در سال های آینده نیز فراهم خواهد کرد.

منبع: فرارو