به گزارش خبرنگار مهر، حسین افشین، معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان رییس جمهور، در حاشیه نشست هم‌اندیشی با مدیران عامل صندوق‌های پژوهش و فناوری، با تشریح عملکرد دو سال اخیر دولت چهاردهم، از تغییر ریل‌گذاری در سیاست‌های کلان حوزه دانش‌بنیان خبر داد و بر ضرورت گذار از نگاه کمی به نگاه کیفی و مأموریت‌گرا تأکید کرد.

تغییر پارادایم؛ از شرکت‌سازی تا قدرت‌سازی

افشین با اشاره به دو دهه تلاش برای تبدیل ایده‌ها به شرکت‌های دانش‌بنیان، تصریح کرد: در پارادایم جدید، تمرکز دیگر تنها بر افزایش تعداد استارتاپ‌ها، شتاب‌دهنده‌ها و شرکت‌های دانش‌بنیان نیست.

وی افزود: سؤال اصلی امروز این است که شرکت‌های ما چقدر توانسته‌اند به "قدرت‌بنیانی" و اثرگذاری اقتصادی واقعی دست یابند. هدف ما این است که در حوزه‌های نوظهور نظیر هوش مصنوعی، کوانتوم، امنیت سایبری، میکروالکترونیک، علوم شناختی و زیست‌فناوری، فاصله خود را با پیشروان دنیا به حداقل برسانیم.

معاون علمی رییس‌جمهور خاطرنشان کرد : اگرچه عملکرد کشور در توسعه زیرساخت‌های اکوسیستم مطلوب بوده، اما به دلیل تکیه صرف بر بازار آزاد و نبود سیاست‌گذاری هدایتگرانه، تجاری‌سازی در حوزه‌های نوظهور با چالش مواجه شده است. از این رو، دولت تصمیم گرفته است در این حوزه‌ها نقش «دولت هدایتگر» را ایفا کند تا از طریق مکانیزم‌های طراحی‌شده، شبکه و زیست‌بوم لازم شکل بگیرد.

افشین با تأکید بر اینکه اجزای اکوسیستم (دانشگاه‌ها، پارک‌های علم و فناوری، شتاب‌دهنده‌ها و صندوق‌ها) پیش از این شکل گرفته‌اند، گفت: مشکل اصلی اینجاست که این اجزا به صورت جزیره‌ای عمل کرده و ترکیب مناسبی نداشتند. در پارادایم جدید، اولویت ما برقراری اتصال قوی میان این اجزا است. ما به دنبال هم‌افزایی هستیم؛ به‌طوری که دانشگاه، پارک فناوری، شتاب‌دهنده، مراکز نوآوری و صنایع، در یک زنجیره به‌هم‌پیوسته قرار گیرند و با حمایت دولت، ایده‌ها را به ثروت و اقتدار فناوری تبدیل کنند.

احصای چهار شکاف بنیادین در اقتصاد دانش‌بنیان

معاون علمی رییس‌جمهور در ادامه، چهار شکاف اصلی که دولت چهاردهم از ابتدای فعالیت خود بررسی و شناسایی کرده را تشریح کرد: نخستین شکاف، شکاف علم و عدم تبدیل پایدار دستاوردهای علمی به دارایی اقتصادی است. دوم شکاف ورود فناوری به صنعت و عدم تعامل ارگانیک محصولات شرکت‌های دانش‌بنیان با نیازهای واقعی صنعت. سوم شکاف بهره‌وری و عدم استفاده حداکثری از فناوری برای افزایش بهره‌وری ملی و چهارم نیز شکاف تجاری‌سازی فناوری‌های نوظهور است.

وی به عنوان مثال، تفاوت فاحش میان رتبه علمی ایران در هوش مصنوعی (حدود 13) و رتبه کاربردپذیری آن در سال‌های گذشته (93) را ناشی از فقدان بازار و خریدار دانست و تأکید کرد که با تحریک بازار، این فاصله به سرعت پر خواهد شد.

صندوق نوآوری و شکوفایی؛ از نهاد مالی تا معمار سرمایه

افشین یکی از ابزارهای اصلی این تحول را تغییر کارکرد صندوق نوآوری و شکوفایی‌دانست و گفت: این صندوق باید از یک نهاد صرفاً پرداخت‌کننده تسهیلات یا ضمانت‌نامه، به «حکمران و معمار سرمایه» در اکوسیستم دانش‌بنیان تبدیل شود تا زنجیره‌های ارزش را هدایت کند.

ایجاد نظام «حل مسئله» و تحریک بازار

معاون علمیرییس‌جمهور با اشاره به رویکرد جدید دولت مبنی بر ایجاد بازار برای فناوری گفت: ما مداخله‌گر نیستیم، بلکه تسهیل‌گر و ایجادکننده بازاریم.

وی به نمونه‌هایی مانند تفاهم‌نامه با سازمان بهینه‌سازی مصرف انرژی اشاره کرد که در آن دولت با تعیین چالش ملی در حوزه انرژی، تقاضای بازار را ایجاد می‌کند و شرکت‌های دانش‌بنیان برای پاسخ به این نیاز پایلوت‌سازی می‌کنند.

افشین با تأکید بر سه‌لایه بودن منابع حمایتی دولت در آینده، گفت: بخشی از منابع ما برای حوزه‌های اقتدارآفرین و فناوری‌های نوظهور، بخشی برای چالش‌های ملی، و بخش سوم طبق روال گذشته برای حمایت از اکوسیستم آزاد (بدون مداخله) اختصاص می‌یابد. هدف غایی ما، تبدیل پراکندگی‌های موجود به یک انسجام کلی برای حل چالش‌های اصلی کشور است که نتایج آن در دو سال آینده نمود عینی خواهد یافت.