هر سال، با آغاز تابستان، الگوی آب و هوایی ایران وارد فاز تکراری اما همیشه جنجالی خود می شود: هوای پایدار، گرمایِ سوزان، و طوفان های گردوغبار.

صادق ضیاییان، رییس مرکز ملی پیش بینی و مدیریت بحران مخاطرات وضع هوا، گفت: این الگو، آنقدر در تقویم اقلیمی ایران تکرار شده که دیگر نمی توان آن را یک پیش بینی تلقی کرد؛ بلکه باید آن را یک قاعده ی همیشگی دانست. قاعده ای که بر اساس تحلیل آخرین نقشه های پیش یابی هواشناسی، طی روزهای آینده نیز در غالب مناطق کشور برقرار خواهد بود.

در همین روزها، طبق اعلام صادق ضیاییان، رییس مرکز ملی پیش بینی و مدیریت بحران مخاطرات وضع هوا، دامنه های شرقی زاگرس شامل استان های قم، مرکزی و اصفهان، میزبان گردوغبار خواهند بود.

این پدیده، دیگر یک خبر نیست؛ یک هشدارِ تکراری است. گردوغبار در مناطق خشک و نیمه خشک ایران، تحت تأثیر افزایش دما، کاهش بارندگی و تغییرات اقلیمی، به یکی از مخرب ترین پدیده های جوی تبدیل شده است.

پژوهش ها نشان داده اند که سرعت باد و دما بیشترین تأثیر را بر نوسانات فراوانی طوفان های گردوغبار دارند و کاهش بارندگی نیز اثرِ افزایشی بر این پدیده دارد. به عبارت دیگر، هر چه خشکسالی شدیدتر باشد، گردوغبار بیشتر خواهد بود. و تابستانِ ایران، فصلِ اوجِ این چرخه ی معیوب است.

در روزهای آینده، شرق کشور نیز درگیر وزش باد شدید و خیزش گردوخاک خواهد شد. به ویژه منطقه ی زابل، و از روز سه شنبه تا جمعه، جنوب خراسان رضوی درگیر این پدیده خواهند بود.

یکشنبه 21 تیر، ارتفاعات البرز مرکزی و شرقی و همچنین ارتفاعات شمال خراسان رضوی نیز شاهد افزایش ابر، رگبار و رعدوبرق پراکنده خواهند بود. اما شاید داغ ترین بخش خبر، مربوط به دمای هوا باشد. در روزهای 21 و 22 تیر، اهواز با دمای 48 و 49 درجه سانتی گراد، گرم ترین مرکز استان کشور خواهد بود. در نقطه ی مقابل، شهرکرد با دمای 11 درجه، سردترین مرکز استان خواهد بود.

اختلاف 38 درجه ای میان دو شهر ایرانی، روایتی است از وسعت و تنوع اقلیمی ایران؛ از گرمای سوزان جنوب تا سرمای زودرسِ کوهستان های زاگرس.

پایتخت نیز از این قاعده مستثنی نیست. آسمان تهران در روزهای 21 و 22 تیر، صاف و همراه با وزش باد شدید و گردوخاک خواهد بود. دمای تهران در این دو روز به ترتیب 38 و 37 درجه سانتی گراد پیش بینی می شود. در شب ها، دمای هوا به 28 درجه کاهش خواهد یافت.

از سوی دیگر، دوشنبه (22 تیر) و سه شنبه (23 تیر)، شاهد افزایش نسبی دما در سواحل دریای خزر و شمال غرب خواهیم بود. همچنین در سه شنبه و چهارشنبه (23 و 24 تیر)، این افزایش دما به شمال شرق نیز تسری می یابد. طی سه روز آینده، خلیج فارس، تنگه هرمز و دریای عمان مواج خواهند بود. همچنین روز یکشنبه، دریای خزر نیز متلاطم خواهد شد.

پیش بینی های فصلی نشان می دهد که تابستان 1405، با دمایی فراتر از نرمال همراه خواهد بود. رییس مرکز خشکسالی نیز تأکید کرده که با توجه به کمبود آب، کشت محصولات آب بر و مدیریت آبیاری در فصل گرم بسیار مهم است تا کمبود منابع آبی خسارت وارد نکند.

تابستان در ایران، همواره با سه مؤلفه ی ثابت همراه بوده است: هوای پایدار، گرمای شدید و گردوغبار. این سه گانه ی اقلیمی، هر سال تکرار می شود و هر سال، هشدارها و توصیه های مشابهی از سوی مسئولان ارائه می شود. با این حال، آنچه این الگو را هر سال خاص تر می کند، شدتِ آن است. افزایش دما، کاهش بارندگی و تشدید خشکسالی، باعث شده گردوغبار فراگیرتر شود، هوا گرم تر از قبل شود و زندگی در مناطق مرکزی و شرقی کشور دشوارتر از همیشه گردد.

از اهواز با 49 درجه تا شهرکرد با 11 درجه، از گردوغبار در اصفهان تا وزش باد شدید در زابل، تابستانِ ایران، داستانی تکراری اما همیشه نفس گیر است. تکراری، اما هر سال با شدتی تازه. و پایانی برای آن متصور نیست، مگر آنکه تغییرات اقلیمی جدی گرفته شود و برای کاهشِ پیامدهایش، چاره ای اندیشیده شود.