به گزارش خبرنگار خبرگزاری مهر، بهزاد رایگانی دبیر ستاد ملی سیاستگذاری و هماهنگی مدیریت پدیده گرد و غبار سازمان حفاظت محیط زیست با اشاره به نامگذاری روز جهانی مقابله با طوفان‌های ماسه و گرد و غبار در تقویم سازمان ملل به ابتکار جمهوری اسلامی ایران، از اجرای برنامه‌های جدید ملی و بین‌المللی برای مدیریت این پدیده خبر داد.

رایگانی با بیان اینکه این روز جهانی با پیشنهاد جمهوری اسلامی ایران در تقویم سازمان ملل ثبت شده است، اظهار کرد: به مناسبت این روز، نمایشگاهی شامل 53 دستاورد و محصول آموزشی در لابی سازمان حفاظت محیط زیست برپا شده است تا ضمن افزایش آگاهی عمومی، محتوای آموزشی تولیدشده در اختیار دستگاه‌ها و علاقه‌مندان قرار گیرد.

وی با اشاره به تدوین برنامه جامع مقابله با گرد و غبار گفت: بر اساس تکلیف مندرج در ماده 22 برنامه هفتم توسعه، سازمان حفاظت محیط زیست برنامه عمل دستگاه‌های اجرایی را تدوین کرده است. این برنامه که دارای سند پشتیبان 180 صفحه‌ای و متشکل از 10 راهبرد است، در آبان‌ماه 1404 به تصویب هیأت وزیران رسید و پیش از آن نیز به صورت کامل در ستاد ملی مدیریت گرد و غبار تصویب شده بود.

رایگانی با بیان اینکه رویکرد دبیرخانه ستاد ملی نسبت به گذشته تغییر کرده است، افزود: در گذشته تمرکز اصلی بر کنترل و پیشگیری بود، اما اکنون مدیریت پدیده گرد و غبار بر چهار ستون اصلی استوار شده که علاوه بر کنترل و پیشگیری، شامل آمادگی، مقابله و کاهش آسیب، و همچنین سازگاری و ارتقای تاب‌آوری اجتماعی است.

وی از راه‌اندازی نخستین سامانه پشتیبان تصمیم‌گیری شرایط اضطرار گرد و غبار خبر داد و گفت: این سامانه به صورت پایلوت در استان خوزستان تا کمتر از یک ماه آینده راه‌اندازی می‌شود و با ارائه پیش‌آگاهی و اطلاعات لازم، تصمیم‌گیری دستگاه‌های مسئول در زمان وقوع گرد و غبار را تسهیل خواهد کرد.

دبیر ستاد ملی مدیریت گرد و غبار، افزایش تاب‌آوری بهداشتی و سلامت را از دیگر محورهای برنامه جامع عنوان کرد و افزود: با توجه به اینکه در بسیاری از موارد امکان جلوگیری از وقوع گرد و غبار وجود ندارد، باید با آموزش عمومی، آمادگی مراکز درمانی و ارائه دستورالعمل‌های لازم، آسیب‌پذیری گروه‌های حساس کاهش یابد.

وی همچنین بر ضرورت استفاده از دانش بومی در مدیریت این پدیده تأکید کرد و گفت: در برنامه جامع، راهبرد ویژه‌ای برای سازگاری و ارتقای تاب‌آوری اجتماعی پیش‌بینی شده است. در همین راستا، منطقه سیستان به عنوان پایلوت انتخاب شده تا با بهره‌گیری از ظرفیت‌های محلی و دانش بومی، راهکارهای کاهش اثرات گرد و غبار توسعه یابد.

رایگانی از طراحی نخستین اپلیکیشن پایش برخط کانون‌های گرد و غبار در جهان خبر داد و اظهار کرد: این سامانه امکان رصد مستمر فعالیت کانون‌های گرد و غبار را در هر نقطه از جهان فراهم می‌کند. در گذشته این کانون‌ها هر چند سال یک‌بار به‌روزرسانی و نقشه‌برداری می‌شدند، اما اکنون امکان پایش فصلی، ماهانه و سالانه آنها به صورت سیستماتیک فراهم شده است.

وی به اقدامات بین‌المللی سازمان حفاظت محیط زیست اشاره کرد و گفت: با توجه به محدودیت اعتبارات داخلی، جذب منابع مالی بین‌المللی در دستور کار قرار گرفت که یکی از این پروژه‌ها به مرحله اجرا رسیده است.

به گفته وی؛ بر این اساس، طی هفته‌های آینده پروژه‌ای در منطقه توران و کارمند بهادران استان یزد با هدف مقابله با گرد و غبار و همزمان افزایش تنوع زیستی آغاز خواهد شد؛ پروژه‌ای که برای نخستین بار با این رویکرد در سطح جهان اجرا می‌شود.

دبیر ستاد ملی مدیریت گرد و غبار همچنین از اجرای طرح پایلوت در منطقه سیستان خبر داد و گفت: این طرح با الهام از تجربه‌های موفق جهانی، از جمله کشور چین، و با تکیه بر دانش بومی مردم منطقه اجرا خواهد شد تا از ظرفیت‌های محلی برای مدیریت منابع ماسه‌ای، کاهش خسارات و افزایش تاب‌آوری جوامع محلی استفاده شود و منابع مالی این پروژه نیز از سوی دولت ژاپن تأمین خواهد شد و در صورت موفقیت، قابلیت تعمیم به سایر مناطق کشور را خواهد داشت.