ارتش مصر با رونمایی رسمی از سامانه پدافند هوایی و ضد موشکی S-300VM (موسوم به آنتی-2500 ) در ژوییه 2026، در مقر فرماندهی اُکتاگون ، عملیاتی بودن کامل این سامانه را تأیید کرد. این سامانه که نسخه ای ارتقایافته از خانواده S-300 به شمار می رود، یک سامانه متحرک، دوربرد و پیشرفته برای انهدام هواپیماها، موشک های کروز و موشک های بالستیک است و به اعتقاد کارشناسان، می تواند معادلات دفاع هوایی منطقه را تحت تأثیر قرار دهد.

به نقل از پایگاه عبری ناتسیو نت ، برخلاف مدل های استاندارد S-300P که برای پدافند هوایی ثابت توسعه یافته اند، گونه V/VM به طور ویژه برای یگان های نیروی زمینی ارتش روسیه طراحی شده است. تمامی اجزای این سامانه روی خودروهای سنگین شنی دار نصب شده اند که امکان جابه جایی در زمین های ناهموار، استقرار سریع در حدود شش دقیقه و تغییر مداوم موقعیت برای کاهش آسیب پذیری در برابر حملات را فراهم می کند.

بر اساس مشخصات اعلام شده، سامانه S-300VM قادر است اهداف هوایی، از جمله هواپیماها و موشک های کروز، را در بردی بین 200 تا 250 کیلومتر و تا ارتفاع 30 کیلومتری رهگیری و منهدم کند. این سامانه همچنین به طور اختصاصی برای رهگیری موشک های بالستیک کوتاه برد و میان برد با برد پرتاب تا 2500 کیلومتر طراحی شده و می تواند این اهداف را در فاصله ای حدود 40 کیلومتر رهگیری کند.

بر اساس این گزارش، از دیگر ویژگی های این سامانه، بهره گیری از رادار پیشرفته آرایه فازی چندکاناله است که توانایی ردیابی همزمان 24 هدف، قفل روی آن ها و هدایت موشک های رهگیر را دارد و در برابر جنگ الکترونیک و اخلال راداری (EW) نیز از مقاومت بالایی برخوردار است. این سامانه همچنین از دو نوع موشک استفاده می کند؛ موشک کوچک تر و سریع تر گلادیاتور برای مقابله با هواپیماها و موشک عظیم و پرسرعت جاینت برای رهگیری موشک های بالستیک و اهداف در ارتفاع بالا.

کارشناسان معتقدند استقرار این سامانه در مصر، به ویژه در محدوده کانال سوئز و قاهره، یک منطقه قابل توجه ضد دسترسی/محروم سازی از منطقه (A2/AD) ایجاد می کند. برد 250 کیلومتری سامانه امکان پوشش بخش های وسیعی از صحرای سینا و حتی رصد بخش هایی از قلمرو اسراییل را فراهم می آورد. در نتیجه، هواپیماهای اسراییلی که در ارتفاع متوسط یا بالا در این مناطق پرواز کنند، به سرعت شناسایی شده و در معرض تهدید قرار خواهند گرفت.

پایگاه عبری ناتسیو نت در ادامه این گزارش نوشته است: در همین حال، جنگنده های نسل چهارم مانند F-15 و F-16 برای انجام مأموریت در نزدیکی این سامانه، بدون برخورداری از پشتیبانی گسترده، با محدودیت های جدی روبه رو خواهند بود؛ زیرا سطح مقطع راداری بزرگ تر آن ها، قفل شدن سامانه روی این هواپیماها را آسان تر می کند. علاوه بر این، هواپیماهای پشتیبانی راهبردی از جمله هواپیماهای اطلاعاتی و کنترل هوابرد مانند ناخشون و ایتام و همچنین تانکرهای سوخت رسان هوایی، ناچار خواهند بود برای پرهیز از ورود به محدوده درگیری، فاصله قابل توجهی با مرز مصر حفظ کنند.

با وجود این، ارزیابی ها نشان می دهد که نیروی هوایی اسراییل طی سال ها خود را برای مقابله با خانواده سامانه های S-300 آماده کرده و پاسخ های فنی و عملیاتی متعددی برای این تهدید در اختیار دارد.

در حوزه فناوری، جنگنده های رادارگریز نسل پنجم F-35I Adir با هدف کاهش چشمگیر برد شناسایی توسط رادارهای S-300 طراحی شده اند و می توانند بدون شناسایی شدن به این سامانه ها نزدیک شوند، اطلاعات جمع آوری کنند یا آن ها را هدف قرار دهند.

در حوزه جنگ الکترونیک نیز اسراییل، با اتکا به توانمندی شرکت هایی مانند Elbit، Rafael و Israel Aerospace Industries، از قابلیت های پیشرفته پارازیت، فریب و جنگ سایبری برخوردار است که می تواند رادارهای سامانه روسی را کور کرده یا با ایجاد اهداف فریبنده، آن ها را اشباع کند.

از نظر آموزشی نیز، خلبانان نیروی هوایی اسراییل طی سال ها در یونان که سامانه های S-300 را در جزیره کرت عملیاتی کرده است و همچنین در کشورهای دیگر آموزش دیده اند و شناخت دقیقی از فرکانس های راداری، روش های قفل روی هدف و محدودیت های تاکتیکی سامانه های روسی به دست آورده اند.

در ادامه این گزارش آمده است: علاوه بر این، ارتش اسراییل به موشک های کروز و مهمات هدایت شونده دورایستا از جمله موشک های دلیله ، اسپایس و راحت مجهز است که امکان هدف قرار دادن سامانه S-300 را از خارج از محدوده کشف راداری آن فراهم می کنند. همچنین استفاده همزمان از شمار زیادی پهپاد می تواند سامانه را وادار به مصرف ذخیره موشک های گران قیمت خود کند.

بر اساس این ارزیابی، حملات منتسب به اسراییل، از جمله عملیات های انجام شده در ایران در سال 2024، توانایی نیروی هوایی این کشور را در خنثی سازی و انهدام اجزای راداری سامانه های پیشرفته S-300 با استفاده از مهمات دقیق زن دوربرد نشان داده است.

این گزارش در ادامه مدعی شده است: در مجموع، اگرچه سامانه S-300VM یکی از پیشرفته ترین سامانه های پدافند هوایی روسیه به شمار می رود و استقرار آن توان دفاع هوایی مصر را به شکل قابل توجهی افزایش می دهد، اما به باور کارشناسان، این سامانه مانعی غیرقابل عبور برای نیروی هوایی اسراییل محسوب نمی شود؛ زیرا این نیرو از توانمندی های فناورانه، تاکتیکی و عملیاتی لازم برای مقابله با آن در صورت نیاز برخوردار است.

منبع: فرارو